K. Samphan

Archive for the ‘บทความแปล’ Category

การถือพรตกับการตระหนักรู้ในเรื่องเพศ

leave a comment »

แปลจาก “Celibacy and the Awareness of Sexuality”
โดย อาจารย์ ธนสันติ (Ajahn Thanasanti)

ถ้าผู้เขียนมองย้อนกลับไปยังประสบการณ์ชีวิตที่เกิดขึ้นซ้ำๆ ในรอบหลายปีที่ผ่านมา ผู้เขียนสามารถมองเห็นช่วงเวลาแห่งความสุขที่ท่วมท้น พลังอันรุนแรง ความโศกเศร้าเจ็บปวดสุดจะหยั่ง ความหวาดกลัวอันร้ายกาจ ความรื่นรมย์สุดประมาณ และความแน่วนิ่งของหัวใจที่สุขสงบ ประสบการณ์เหล่านี้เป็นประตูสู่การเรียนรู้ และก็เป็นผลอันเนื่องมาจากการเรียนรู้เช่นกัน ทั้งหมดทั้งมวลเหล่านี้คือส่วนหนึ่งของประสบการณ์ในเรื่องทางเพศของผู้เขียน ซึ่งเป็นเรื่องที่ผู้เขียนอยากจะทำการสำรวจในที่นี้

หากจะกล่าวโดยระบุแน่ชัด ผู้เขียนอยากจะพูดถึงความสัมพันธ์ระหว่างประสบการณ์ทางเพศกับความก้าวร้าวรุนแรง และเรื่องเพศกับความเมตตากรุณา เราจำเป็นจะต้องเข้าใจแง่มุมทางเพศเกี่ยวกับประเด็นดังกล่าว ไม่ว่าเราจะเป็นผู้ถือพรตหรือไม่ก็ตาม ในฐานะที่เป็นส่วนหนึ่งของความพยายามสู่การตื่นรู้ในเงื่อนไขปัจจัยทั้งมวลของการเป็นมนุษย์

ตลอดระยะเวลามากกว่า 20 ปี ครูสอนธรรมะส่วนใหญ่ของผู้เขียนเป็นผู้ชาย บางครั้ง ครูบางท่านที่กล้าหาญและมีความเข้าอกเข้าใจอย่างลึกซึ้ง จะพูดถึงเรื่องเพศด้วยภาษาที่ทำให้ผู้เขียนเกิดความเข้าใจและเชื่อมต่อถึงได้ ผู้เขียนรู้สึกขอบคุณท่านเหล่านั้นสำหรับความกล้าหาญและความเห็นอกเห็นใจ ในการนำแสงสว่างและความชัดเจนมาสู่ห้วงน้ำลึกของเรื่องราวเหล่านี้ เมื่อครั้งที่ผู้เขียนยังเป็นฆราวาส ผู้เขียนเคยได้ฟังคำอธิบายเกี่ยวกับเรื่องทางเพศซึ่งผู้เขียนไม่สามารถต่อติดได้ นั่นคือการอธิบายเรื่องเพศในฐานะของการครอบงำ การเป็นเรื่องรูปกายภายนอก และแรงดึงดูดแบบดิบหยาบ ซึ่งเป็นคุณลักษณะของมนุษย์ อันมีแรงปรารถนาในการสนองตอบความพึงพอใจเป็นพลังขับดัน ทั้งหมดนี้ปราศจากความรักและความเคารพนับถืออย่างจริงใจโดยสิ้นเชิง

สำหรับผู้เขียน การแสดงออกทางเพศที่ผู้เขียนรู้จักมักคุ้นมากที่สุดนั้นมาพร้อมกับความอ่อนโยนและความเอาใจใส่ ความยิ่งใหญ่แผ่กว้าง ความรื่นรมย์ และการเปิดกายและใจเพื่อให้และรับสัมผัสของชีวิตที่ส่งผ่านถึงกันและกัน การได้ยินคำอธิบายเกี่ยวกับเรื่องทางเพศที่เน้นว่าเป็นเรื่องของสัญชาตญาณความต้องการของมนุษย์ เป็นแรงขับดิบหยาบของการตอบสนองความต้องการทางกายซึ่งเกี่ยวพันกับการเคลื่อนที่ของพลังและความก้าวร้าว จึงฟังดูเหมือนเป็นการไม่ให้เกียรติและเป็นสิ่งที่ไม่คุ้นเคย อย่างไรก็ตาม หลายปีต่อมา ผู้เขียนก็ตระหนักว่าสิ่งที่ครูอาจารย์ได้อธิบายเอาไว้ ในความเป็นจริง มันก็อยู่ภายในตัวผู้เขียนเอง

การเติบโตที่แคลิฟอร์เนียในช่วงทศวรรษ 1960 และ 1970 ซึ่งปราศจากพรมแดนขวางกั้นและกฎเกณฑ์ทางวัฒนธรรมในเรื่องการคบหาดูใจและความสัมพันธ์ทางเพศ ผู้เขียนต้องใช้เวลาช่วงหนึ่งเพื่อเรียนรู้ว่าการดูแลเอาใจใส่นั้นจำเป็นมากเพียงใดสำหรับการประคับประคองความสัมพันธ์ที่ดี ผู้เขียนต้องค้นพบด้วยตัวเองถึงผลกระทบของความใกล้ชิดทางเพศและระดับที่เราถูกกระทบภายในด้วยความคิด อารมณ์ ความรู้สึก และกรรมในรูปแบบต่างๆ ของคู่ครองของเรา ผู้เขียนค้นพบความสำคัญของการพิจารณาในทุกแง่มุมของความสัมพันธ์อย่างมีสติ และรู้ชัดถึงแรงขับต่างๆ ที่กำลังทำงานอยู่ เป็นเรื่องสำคัญที่เราต้องมองให้เห็นธรรมชาติของความปรารถนา ธรรมชาติของความพึงพอใจ วิถีทางของการไขว่คว้ายึดติด และความหวาดกลัวการปฏิเสธและการสูญเสีย เช่นเดียวกันกับผลของห้วงอารมณ์เหล่านี้ที่มีต่อร่างกายและจิตใจ เป็นเรื่องสำคัญที่จะต้องตระหนักว่า การไขว่คว้าหาความรัก การยอมรับ และการบรรลุผล เป็นส่วนหนึ่งของประสบการณ์มนุษย์ และเป็นช่วงจังหวะของชีวิตทางเพศของพวกเรา

หลังจากที่ผู้เขียนตัดสินใจใช้ชีวิตในฐานะนักบวช ผู้เขียนจำได้ว่ามีคนไม่กี่คนที่กล่าวคำอวยพรให้ผู้เขียน “เอาล่ะ ฉันหวังว่าในระหว่างทางที่เธอเดินทางไปวัด เธอจะได้พบชายในฝัน และเธอก็ตกหลุมรักเขา” ผู้เขียนเข้าใจว่าพวกเขาหมายความว่าอย่างไร พวกเขาอยากให้ผู้เขียนมีความสุข และสำหรับพวกเขา การเดินบนเส้นทางธรรม หมายถึงการเลือกที่จะมีชีวิตโดยปฏิเสธความต้องการของตัวเอง

ในวัฒนธรรมของเรา ประสบการณ์ชีวิตสุดซาบซึ้งใจคือการบรรลุในความสัมพันธ์แบบโรแมนติก กลยุทธ์ของการโฆษณาและภาพยนตร์ต่างๆ ล้วนมุ่งไปสู่ความพึงพอใจและความสุขที่มาจากการตกหลุมรักและการได้อยู่ในห้วงอารมณ์โรแมนติก มันกลายเป็นสิ่งสำคัญที่สุดของการมีชีวิตที่สมบูรณ์

ใครก็ตามที่อยู่ในความสัมพันธ์ที่แข็งแรงพอควร ต่างรู้ดีว่าความสัมพันธ์นั้นจะนำความสุขความพึงพอใจมาให้มากมาย เช่นเดียวกับศักยภาพในการสำรวจตรวจสอบอย่างได้ผลและการเรียนรู้ แต่ใครก็ตามที่อยู่ในความสัมพันธ์ก็ย่อมจะรู้ดีอีกเช่นกันว่ามันไม่ได้หวานหอมเสมอไป มันสามารถมีช่วงเวลาที่ความสนิทสนมผูกพันกลายเป็นเรื่องน่าเบื่อ หนึ่งในประสบการณ์ที่อ้างว้างที่สุดคือการที่คนสองคนอยู่ใกล้ชิดกันแต่กลับคล้ายอยู่ห่างไกลกันที่สุดในเวลาเดียวกัน บางครั้งมันกลับกลายเป็นความน่ารังเกียจขยะแขยง ผู้เขียนยังจดจำเรื่องราวความรักที่ไม่สมหวังอันนำไปสู่การไล่ติดตาม การทำลายข้าวของ การพยายามฆ่าตัวตาย และการทำร้ายร่างกาย

ดังนั้น ความรักที่สมบูรณ์จะนำความสุขสมหวังมาให้ ในขณะที่ความรักอันแหว่งวิ่น ซึ่งถูกปกคลุมด้วยความต้องการ ความริษยา และพละกำลัง สามารถนำพาไปสู่ฝันร้าย และง่ายที่จะแปรเปลี่ยนเป็นความเกลียดชัง ความรักประเภทนี้คือการติดยึด มันไม่ใช่ความรักที่แท้จริง การไขว่คว้ายึดครองไม่อาจเติมเต็มที่ว่างได้ ดังนั้นจึงเป็นเหตุของความผิดหวังทุกข์ระทม เมื่อเรามองไม่เห็นความทุกข์ระทมในชั่วขณะที่มันเกิดขึ้น ปฏิกิริยารุนแรงที่เกิดขึ้นตามมาคือการประณามที่ต้นเหตุ แทนที่จะเป็นการทำความเข้าใจการตอบสนอง

ในปี 1989 หลังจาก 10 ปีของการเป็นฆราวาสผู้ฝึกปฏิบัติ ผู้เขียนก็มุ่งเข้าสู่เส้นทางของนักบวช ไม่นานหลังจากนั้น นักบวชรุ่นพี่ที่เคารพรักก็เล่าให้ผู้เขียนฟังว่า เมื่อตอนที่ท่านบวชใหม่ๆ ท่านรู้สึกเสียใจมาก เพราะก่อนหน้านั้นท่านยังสามารถรื่นรมย์กับตัณหาราคะอันอุดมได้ ท่านช่างจริงใจและเปิดกว้างกับเรื่องนี้จริงๆ ซึ่งมันทำให้ผู้เขียนรู้สึกดีมากๆ หลายปีต่อมา ผู้เขียนก็ได้เรียนรู้เกี่ยวกับเรื่องเหล่านี้มากขึ้นในฐานะนักบวช

ผู้เขียนคิดว่าตนเองรู้อะไรบ้างเล็กน้อยเกี่ยวกับร่างกาย พลังงาน วัฏจักรของอารมณ์ความรู้สึก และเรื่องราวทางเพศ ผู้เขียนคิดว่าตนเองเข้าใจเพศชาย ผู้เขียนประหลาดใจมากที่ค้นพบว่ายังมีอะไรอีกตั้งมากมายที่ผู้เขียนไม่รู้เกี่ยวกับการเคลื่อนที่ของพลังงานผ่านร่างกายและจิตใจ มันส่งผลอะไรบ้างต่อส่วนต่างๆ ของระบบ และเพศชายกับเพศหญิงรับรู้เรื่องราวต่างๆ แตกต่างกันอย่างไร

สำหรับวิถีของนักบวชซึ่งอุทิศตัวเพื่อการตื่นรู้และการสำรวจตรวจสอบ เป็นสถานะที่การควบคุมได้รับการบ่มเพาะ และเป็นสถานะที่สิ่งรบกวนมีโอกาสเกิดขึ้นได้น้อยมากเมื่อเทียบกับสถานะอื่น แต่ระบบพลังงานของคนผู้นั้นกลับเพิ่มประสิทธิภาพ และสิ่งเรียบง่ายคุ้นเคยก็กลับกลายเป็นหนักหน่วงรุนแรง

หลังจากเข้าสู่วิถีธรรม ผู้เขียนเริ่มชื่นชมในสิ่งที่ภิกษุและอาจารย์สอนธรรมะเพศชายได้เคยกล่าวเอาไว้เกี่ยวกับความสัมพันธ์ระหว่างเรื่องทางเพศกับความก้าวร้าวรุนแรง ผู้เขียนสามารถรู้สึกถึงพลังที่ใช้ในการดึงดูดและเกาะกุมความสนใจของผู้คน ผู้เขียนสามารถมองเห็นได้อย่างชัดเจนว่าอารมณ์ความรู้สึกแปรผันได้อย่างรวดเร็วเพียงใด และความต้องการทางเพศถูกกระตุ้นเร้าได้จากสิ่งต่างๆ มากมายเพียงใด ไม่เพียงเฉพาะการแสดงออกอย่างเปิดเผยจริงใจและอ่อนโยนนุ่มนวลเท่านั้น ผู้เขียนสามารถมองเห็นการทำงานของแรงปรารถนา และรู้สึกได้ถึงการเคลื่อนไหวของจิตใจที่มุ่งไปสู่ความสนุกสนานรื่นรมย์ ผู้เขียนสามารถมองเห็นว่ากลยุทธ์ซึ่งถูกนำมาใช้เพื่อสร้างความรื่นรมย์อันไม่สิ้นสุด—ไม่ว่าจะเพื่อตนเองหรือในความสัมพันธ์กับผู้อื่น—นั้นมักจะอยู่บนพื้นฐานของการควบคุม การแข่งขัน การมองเห็นเป็นวัตถุ และความปรารถนาที่จะจำกัดพื้นที่ของคนคนหนึ่ง

เมื่อกระบวนการดังกล่าวเป็นที่แจ่มชัดสำหรับผู้เขียน ความสัมพันธ์ระหว่างเรื่องทางเพศกับความก้าวร้าวรุนแรงก็เป็นสิ่งที่ชัดเจนยิ่งขึ้น มนุษย์ถูกสร้างขึ้นจากพลังงาน ความคิด อารมณ์ และความรู้สึก ล้วนเป็นสัญญาณของพลังงานที่เปลี่ยนแปลงไปตามลักษณะเฉพาะที่มันได้รับ เรามักจะถูกดูดกลืนจากลักษณะเฉพาะเหล่านี้ ในลักษณะเดียวกันกับการที่เรามุ่งความสนใจไปที่ประสบการณ์ของเรา สิ่งที่เราคิด รู้สึก และมีประสบการณ์ คือสิ่งที่มีค่ามหาศาล เมื่อมีพลังงานอยู่ในระบบเต็มที่ มันสามารถถ่ายเทออกไปในทุกทิศทาง ตัวอย่างเช่น พลังทางเพศซึ่งเผยตัวผ่านแรงปรารถนา ซึ่งถ้าหากไม่มีทักษะในการกดระงับก็สามารถทำให้เกิดความสับสน ความผิดหวัง และความโกรธ และเป็นเรื่องง่ายที่จะปลดปล่อยผ่านความก้าวร้าวรุนแรง

แม้กระทั่งผู้ที่มีทักษะในการควบคุมพลังงานให้ไหลเวียนไปทั้งระบบ ก็ยังจำเป็นจะต้องเข้าใจว่า ถึงที่สุดแล้ว เมื่อเกิดแรงปรารถนา ก็จะเกิดความเจ็บปวด—มี “ฉัน” ผู้มีความต้องการอยู่ตรงนี้ และบางสิ่งที่อยู่ภายนอกสมควรจะต้องตอบสนอง—เป็นเรื่องสำคัญที่จะต้องตระหนักถึงการใช้พลังงานในทางที่สร้างสรรค์และฝึกฝนการเปลี่ยนแรงปรารถนาไปเป็นบางอย่างที่เป็นประโยชน์ ความโศกเศร้าจะยังคงอยู่เสมอ ตราบใดที่ยังคงมี “ฉัน” และอะไรบางอย่างที่ฉันอยากไขว่คว้าหรืออยากหนีมันไปให้พ้น

เราจำเป็นจะต้องเข้าใจเรื่องทางเพศและวิธีที่ความก้าวร้าวถูกเผยแสดงและถูกเก็บรับ เพื่อเป็นการเปิดรับประสบการณ์ชีวิต และเข้าสู่เงื่อนไขของการเป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์ มันเป็นเรื่องที่น่ากลัว เพราะมันนำเราไปสู่เขตแดนที่เรารู้สึกว่าควบคุมอะไรไม่ได้ และเป็นเขตแดนที่เราเผชิญหน้ากับบางสิ่งเกี่ยวกับตัวเราเอง ซึ่งไม่สอดคล้องกับสิ่งที่เราคิดว่าเราควรจะเรียนรู้ทำความเข้าใจ

สำหรับผู้ถือพรต มันไม่ได้หมายถึงการกดบังคับหรือปฏิเสธชีวิตทางเพศ หรือเป็นการประณามเรื่องทางเพศหรือความสัมพันธ์ทางเพศ มันไม่ใช่การปฏิเสธชีวิต ข้อกำหนดทางด้านพฤติกรรมของผู้ถือพรตนั้นชัดเจนอยู่แล้ว นั่นคือ เส้นทางสู่การรู้แจ้งและการทำความเข้าใจ และสำหรับผู้เขียน มันคือความรัก เมื่อมีชีวิตอยู่กับมันอย่างเต็มความสามารถ การถือพรตมีความสำคัญมาก มันคือการโอบกอด และเป็นวิถีชีวิตที่สร้างสรรค์ ซึ่งทำให้ผู้นั้นมีสติเฝ้ามองการเผยตัวของเรื่องทางเพศในทุกทิศทาง และมีสติเฝ้ามองความสามารถในการเปลี่ยนแปลงไปสู่รูปแบบอื่นๆ ของพลังงาน ด้วยวิถีแห่งการถือพรต ผู้นั้นจะกลมกลืนสอดคล้องกับชีวิตในฐานะมนุษย์

สำหรับผู้ที่สนใจในการทำความเข้าใจจุดสิ้นสุดของความทุกข์ พระพุทธเจ้าทรงแนะนำให้มองเห็นคุณค่าของการถือพรต มันไม่ใช่เรื่องง่าย แต่มันจะมีประโยชน์มาก เพราะเราจำเป็นต้องเผชิญหน้ากับรูปแบบของพลังงานที่ฝังลึกจนกลายเป็นนิสัยด้วยความมีสติ

หากเราต้องการปลดปล่อยหัวใจจากความทุกข์ เราจำเป็นต้องตั้งคำถามถึงความสัมพันธ์กับเรื่องทางเพศของเราอย่างจริงใจ เราจำเป็นต้องมีความกล้าที่จะมองอย่างตั้งใจในวิธีที่ความปรารถนา ความยึดมั่นถือครอง และพลังงาน เบียดแทรกเข้ามาอยู่ในประสบการณ์ของเรา เราต้องมองเห็นด้วยตัวเราเองว่าอะไรคือสิ่งที่เหมาะสม และทำอย่างไรจึงจะทำให้การมีสติ ความเข้าใจ และการควบคุม สามารถพัฒนาเติบโตต่อไปได้ เราต้องถามตัวเองว่ายังมีที่ว่างสำหรับความสัตย์ซื่อและการมีคุณธรรมที่มากขึ้นหรือไม่

แล้วในเรื่องเกี่ยวกับความรักความเมตตาล่ะ? แต่ดั้งเดิม มีคำสอนว่าเราจำเป็นต้องมีความรักความเมตตาสำหรับตัวเราเองก่อนที่เราแผ่ขยายมันออกไปสู่คนอื่น การมีสติคือศูนย์รวมของทุกอย่าง ไม่ว่าจะเป็นประสบการณ์แบบไหน การมีสติสามารถรับรู้รับทราบ การตัดสินและการฝืนต้านไม่มีความจำเป็น เมื่ออารมณ์ความรู้สึก การสัมผัสทางกาย ความตึงเครียดและการดิ้นรน อยู่ในห้วงของสติ ปฏิกิริยาตอบกลับของความต้องการและไม่ต้องการเก็บรับสัมผัสจะลดน้อยลง

ความเมตตามาจากการเปิดรับความทุกข์ด้วยมุมมองที่ถูกต้อง มันไม่ใช่ความเมตตาอันยิ่งใหญ่ต่อผู้คนนับล้านในดินแดนห่างไกล มันเป็นเพียงความเมตตาพื้นฐานสำหรับการอยู่ร่วมกับสิ่งต่างๆ ที่เราได้พบเจอ ไม่ว่าจะเป็นสิ่งที่เราชอบหรือไม่ ความเมตตาที่แท้จริงไม่ได้สร้างขึ้นมาจากความคิดหรือความรู้สึก มันคือความสามารถในการอยู่กับปัจจุบัน ณ ขณะต่อขณะอย่างมีสติรู้ตัว—ความเมตตาคือการมีสติ

เป็นสิ่งสำคัญที่จะต้องมองให้เห็นว่า ในประสบการณ์ทั้งหมด มีเส้นทางที่มุ่งตรงไปสู่ความแน่วนิ่งของหัวใจ ไม่ว่าจะในห้วงโมโหโกรธเคืองหรือในความปรารถนาดิบเถื่อนเพื่อสนองความต้องการ จะมีเส้นทางมุ่งตรงไปสู่ความแน่วนิ่งของหัวใจเสมอ การเปลี่ยนแปลงขั้นลึกซึ้งเกิดขึ้นเมื่อจิตใจมีความเข็มแข็งเพียงพอที่จะใช้สติเข้าโอบคลุมความรู้สึก โดยปราศจากการปฏิเสธหรือการยอมรับมัน และโดยปราศจากการหลอมรวมไปกับมัน การผสานตัวเองเข้ากับประสบการณ์การรับรู้ของเราจะลดน้อยลง เราไม่มีความจำเป็นต้องได้รับสิ่งใด ไม่มีความจำเป็นต้องละทิ้งสิ่งใด หรือต้องเปลี่ยนแปลงการรับรู้เพื่อค้นหาสันติภาพ เพื่อเติมเต็ม และเพื่อผ่อนคลาย เพียงการผ่อนพักในห้วงแห่งสติ สันติภาพ การเติมเต็ม และการผ่อนคลาย จะถูกค้นพบ

หัวใจสุขสงบมั่นคงแห่งรักไม่ใช่มาร์ชเมลโลว์หวานหยดย้อยที่คนคนหนึ่งละเลงไปทั่วจักรวาล—เมตตาไม่ใช่อะไรประเภทนั้น หัวใจสุขสงบมั่นคงแห่งรักคือความจริง มันจะเกี่ยวร้อยและพอเหมาะเมื่อเราเข้าใจการกระทำที่เหมาะสมของร่างกายและคำพูด และรู้สึกผ่อนคลายกับสิ่งที่เรียกว่ามนุษย์อย่างเต็มที่ ตราบใดที่คนคนหนึ่งยังคงตัดตัวเองจากเรื่องทางเพศหรือความก้าวร้าว ผู้นั้นก็ปฏิเสธหนทางที่มุ่งเข้าสู่หัวใจ “การตัดขาด” ไม่ได้หมายถึงการไม่สามารถแสดงออก มันหมายถึงการไม่สามารถรับรู้และเข้าใจพลังงานอย่างเต็มที่ และอนุญาตให้มันไหลเวียนและเปลี่ยนรูป ผู้เขียนเห็นว่าการบรรลุนิติภาวะทางจิตวิญญาณเกิดขึ้นเมื่อเราสามารถมองทะลุผ่านผ้าคลุมของโลก ซึ่งเป็นเขตแดนอันยิ่งใหญ่สำหรับการรับรู้ของมนุษย์ และปล่อยให้ทุกสิ่งทุกอย่างนำเรากลับสู่ความแน่วนิ่งมั่นคงของหัวใจที่เปี่ยมไปด้วยความรัก

จากประสบการณ์ของผู้เขียน หัวใจจะเปิดกว้าง พลังงานที่เคยเผยตัวผ่านเรื่องทางเพศหรือความก้าวร้าวยังคงแสดงออกผ่านทางหัวใจ แต่มันจะไม่ได้ฉาบทาด้วยแรงปรารถนาความรื่นรมย์ การครอบครอง หรือการควบคุม หัวใจเพียงแค่เปิดออก มันอนุญาต มันยอมรับ และมันเป็นสากล ไม่มีการระบุเจาะจงถึงใครคนหนึ่งที่ “ฉัน” รัก หรือใครคนหนึ่งที่หลงใหลชื่นชม “ฉัน” มันคล้ายกับการมอบความรักให้จักรวาลทั้งมวลมากกว่าตัวบุคคล มันไม่ใช่ความรักแบบแวววาวระยิบระยับ ซึ่งปฏิเสธผลักดันสิ่งที่ไม่เข้าพวก มันเป็นความรักที่ยั่งยืน—แน่วแน่มั่นคง มีชีวิตชีวา เป็นพื้นที่ศักดิ์สิทธิ์ และเป็นพื้นที่แห่งการผ่อนคลาย

มีนักบวชหญิงท่านหนึ่งที่พวกเรารักมาก ซึ่งมาอยู่กับพวกเราเป็นบางช่วงที่อมราวตี ผู้เขียนจำได้ว่าท่านบอกว่า ในฐานะนักบวช ท่านรู้สึกเป็นอิสระจากเรื่องทางเพศมากกว่าในขณะที่ท่านเป็นฆราวาสเสียอีก ผู้เขียนเข้าใจในสิ่งที่ท่านบอก ในเขตแดนของการควบคุมอันเด่นชัด พวกเราให้กำลังใจซึ่งกันและกัน มีการแนะนำแลกเปลี่ยน และสนับสนุนช่วยเหลือกัน สำหรับการปล่อยให้ร่างกายเป็นไปตามธรรมชาติ อนุญาตให้พลังเลื่อนไหลไปตามทิศทางของมัน เข้าใจมัน และอยู่อย่างสุขสงบร่วมกับมัน

เราไม่ได้พยายามเรียกร้องความสนใจจากผู้อื่น เราไม่ได้พยายามครอบงำหรือควบคุม เราไม่ได้พยายามมีชีวิตตามกฎเกณฑ์ทางวัฒนธรรมที่สังคมยอมรับ ว่าชายหรือหญิงควรจะทำตัวอย่างไร เราได้รับกำลังใจสำหรับการเรียนรู้ว่าการมีชีวิตคืออะไร การเป็นมนุษย์คืออะไร การเป็นผู้หญิงคืออะไร การเป็นผู้ชายคืออะไร และเรียนรู้มันอย่างเต็มที่สมบูรณ์—ไม่ได้มากมายถึงขนาดที่พวกเราสามารถระบุได้ว่ามันคือตัวตนของเรา แต่ความรู้เหล่านี้ก็สามารถนำพาเราไปสู่หัวใจสุขสงบเปี่ยมรักอันมั่นคง

หนึ่งในพรอันมากมายของวิถีแห่งการถือพรตก็คือ บุคคลผู้หนึ่งไม่ได้ต้องการถูกยึดโยงเหมือนขนมปังเพรตเซล เราสามารถเป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์ได้ มีชีวิตที่แท้จริง และอยู่ในความสุขสงบ

ปาจารยสาร ฉบับที่ 3 ปีที่ 33 (กรกฎาคม-สิงหาคม 2552)

Written by ksamphan

August 22, 2011 at 3:48 am

ประสบการณ์เลวร้ายของศิลปิน

leave a comment »

Ai Weiwei เป็นศิลปินชั้นแนวหน้าของจีน เขา (ร่วมกับบริษัท Herzog & de Meuron) ช่วยออกแบบสนาม 'รังนก' ที่ใช้ในการแข่งขันกีฬาโอลิมปิก

เช้ามืดของวันที่ 12 สิงหาคม ขณะที่ผมกำลังนอนหลับอยู่ในห้องพักภายในโรงแรมที่เมืองเสฉวน อยู่ๆ ก็มีเสียงโครมครามดังขึ้นที่หน้าประตูจนทำให้ผมสะดุ้งตื่น ตำรวจประมาณ 30 นายตรงเข้ามาภายในห้องและจับตัวผม เมื่อผมตะโกนตอบโต้และถามถึงบัตรประจำตัวของพวกเขา พวกเขาก็ทำร้ายผม ผมถูกมัดมือ และมีบางคนชกผมที่ศีรษะ หนึ่งเดือนต่อมา ผมเกือบเสียชีวิตจากการที่มีเลือดออกในสมอง

ผมเดินทางไปที่จังหวัดเสฉวนเพื่อเป็นพยานในการพิจารณาคดีของ Tan Zuoren ซึ่งถูกกล่าวหาว่าพยายามล้มล้างรัฐบาลด้วยการปลุกปั่นให้เกิดการต่อต้าน Tan พยายามรวบรวมรายชื่อของเด็กนักเรียนมากกว่า 5,000 คนที่เสียชีวิตจากเหตุการณ์แผ่นดินไหวที่เสฉวนเมื่อปี 2008 ผมต้องการเป็นพยานในการพิจารณาคดีของเขา เพราะผมก็ให้ความสนใจกับโศกฯฏกรรมครั้งนี้เช่นเดียวกัน ในเดือนมีนาคม ผมประกาศรับอาสาสมัครเข้าร่วมการสืบสวนของภาคประชาชนผ่านทางบล็อกของผม เพราะรัฐบาลปฏิเสธที่จะมอบข้อมูลของเด็กๆ เหล่านั้นให้กับเรา ผมเริ่มต้นด้วยคำพูดที่ว่า “ชีวิตมีศักดิ์ศรีในตัวของมันเอง คุณไม่สามารถมอบเพียงแค่ตัวเลขให้กับเรา พวกเขาชื่ออะไร? ใครเป็นพ่อแม่ของพวกเขา?” อาสาสมัครโทร.เข้าไปที่สำนักงานของจังหวัดเสฉวนจำนวน 200 สาย เจ้าหน้าที่ที่นั่นบอกเราว่าข้อมูลเหล่านี้เป็นความลับของชาติ อย่างไรก็ตาม เราก็ยังสามารถเผยแพร่รายชื่อของเด็กๆ มากกว่า 5,000 คนบนบล็อกของผม ก่อนที่กองเซ็นเซอร์จะปิดมันลง

ในประเทศจีน มีประวัติศาสตร์อันยาวนานของการที่รัฐบาลไม่ยอมเปิดเผยข้อมูล ดังนั้นจึงเป็นเรื่องยากที่ประชาชนชาวจีนจะได้รับรู้ความจริง มันเป็นสิ่งสำคัญที่เราพยายามทำให้ความจริงเหล่านั้นกลับมามีชีวิต แต่เช่นเดียวกับสังคมที่กดขี่อื่นๆ จีนไม่มีกระบวนการยุติธรรมที่เป็นอิสระ เมื่อพยานถูกกีดกันไม่ให้ไปปรากฏตัวในศาลโดยตำรวจ นั่นหมายความว่ากระบวนการยุติธรรมของเราก็ไม่ต่างจากแก๊งมาเฟีย และที่นี่ก็ไม่มีสื่อมวลชนที่เป็นอิสระที่จะตั้งคำถาม

White House, 1999, from the series "Finger", B/W Print, Edition of 10, 51 x 61 cm / 90 x 127 cm

ต้นเดือนที่ผ่านมา ประธานาธิบดี บารัก โอบามา เดินทางมาเยือนจีนเป็นครั้งแรก โดยมุ่งความสนใจไปที่เรื่องเศรษฐกิจโลกและเรื่องการเปลี่ยนแปลงของสภาพอากาศ ผมให้การสนับสนุนโอบามาอย่างสุดตัว เพราะผมเชื่อว่าเขาเป็นตัวแทนของความหวังอันยิ่งใหญ่ของอเมริกาและของโลก—แต่มันเป็นเรื่องที่ไม่น่าเป็นไปได้สำหรับผมในการที่เขามาเยือนจีนและไม่พูดถึงเรื่องสิทธิมนุษยชน อะไรจะเกิดขึ้นถ้าเศรษฐกิจของจีนเจริญเติบโตโดยไม่มีการป้องกันขั้นพื้นฐานให้กับประชาชนของตัวเอง? โอบามาจะต้องแสดงความชัดเจนเกี่ยวกับค่านิยมของตะวันตกในเรื่องเสรีภาพและศักดิ์ศรีของความเป็นมนุษย์

ผมไม่ได้เข้าร่วมการพิจารณาคดีของ Tan Zuoren—หลังจากตำรวจทำร้ายผม พวกเขากักผมไว้ในของพักของโรงแรมจนกระทั่งการพิจารณาคดีเสร็จสิ้น (Tan ยังคงรอคอยคำพิพากษาของเขา) หนึ่งเดือนต่อมา ผมอยู่ที่มิวนิกเพื่อแสดงนิทรรศการผลงานของผม (ผมตั้งชื่อมันว่า “ผมเสียใจ” [So Sorry] ซึ่งเป็นคำพูดที่พวกผู้นำที่หลีกเลี่ยงความรับผิดชอบจากหายนภัยต่างๆ ชอบใช้ ผมแขวนกระเป๋าของเด็กๆ ไว้เต็มด้านหน้าของอาคารแสดงนิทรรศการ) อาการปวดหัวของผมซึ่งเกิดขึ้นหลังจากผมถูกทำร้ายแย่ลงเรื่อยๆ และผมไม่สามารถจะมีสมาธิได้ เมื่อผมเข้ารับการตรวจที่โรงพยาบาล พวกเขาบอกผมว่าผมมีเลือดออกในสมอง และผมใกล้จะถึงขีดอันตราย ผมถูกส่งเข้าห้องผ่าตัดอย่างเร่งด่วน เมื่อผมตื่นขึ้น ผมรู้สึกว่าเกือบจะกลับมาเป็นปกติอีกครั้ง แต่ผมคงจะไม่รู้สึกเต็มเปี่ยมสมบูรณ์จนกว่าผมและพี่น้องชาวจีนจะสามารถมีชีวิตอยู่อย่างเสรี

แปลจาก “An Artist’s Ordeal” โดย Ai Weiwei ใน Newsweek, December 7, 2009

Written by ksamphan

December 8, 2009 at 8:35 am

หนึ่งพรรค สองพวก

with 2 comments

Hu

ประธานาธิบดี หู จิ่นเทา

ในขณะที่จีนกำลังเตรียมเฉลิมฉลองวาระครบรอบ 60 ปีของการปกครองของพรรคคอมมิวนิสต์ในสัปดาห์นี้ (1 ตุลาคม 2009) แนวโน้มหนึ่งที่กำลังเกิดขึ้นก็คือ ดูเหมือนว่าระบบพรรคเดียวจะมีอายุต่อไปไม่ถึงอีก 60 ปีข้างหน้ามากขึ้นเรื่อยๆ คำถามที่ว่า ใครจะขึ้นมาดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีแทน Hu Jintao ในปี 2012 กำลังดังขึ้นเรื่อยๆ เนื่องจากสองกลุ่มในพรรคซึ่งมีอิทธิพลไม่ต่างกันกำลังขับเคี่ยวแย่งชิงตำแหน่งนี้ ฝ่ายหนึ่งคือสายประชานิยม (populists) อย่างตัว Hu เอง และนายกรัฐมนตรี Wen Jiabao ซึ่งต้องการปรับปรุงเครือข่ายความปลอดภัยทางสังคมของจีน ริเริ่มนโยบายเกี่ยวกับสิ่งแวดล้อม และรักษาสมดุลในการพัฒนาระหว่างพื้นที่ชายฝั่งตะวันออกที่มั่งคั่งกับพื้นที่ในฟากตะวันตกที่ยากจน  ขณะที่อีกฝ่ายหนึ่งคือกลุ่มชนชั้นนำ (elitists) รวมถึงบรรดาลูกหลานของเจ้าหน้าที่ระดับสูงของจีน ซึ่งสนับสนุนการพัฒนาพื้นที่บริเวณชายฝั่ง และให้ความสำคัญอย่างมากกับการเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจและการค้าเสรี

การก่อตัวขึ้นของสองกลุ่มดังกล่าวแสดงให้เห็นถึงรอยแยกใหม่ของการเมืองจีน ที่ผ่านมา กลุ่มต่างๆ ภายในพรรคแบ่งแยกกันบนฐานของบุคลิกลักษณะเป็นส่วนใหญ่ แต่กลุ่มใหม่นี้แบ่งแยกกันบนฐานของภูมิศาสตร์และประเด็นทางการเมืองและเศรษฐกิจอย่างแท้จริง ซึ่งก่อให้เกิดความเป็นไปได้ที่น่าสนใจว่าพวกเขาจะกลายเป็นเมล็ดพันธุ์ของการปรากฏขึ้นระบบสองพรรคหรือหลายพรรคในจีนภายใน 10-20 ปีข้างหน้า Cheng Li ผู้เชี่ยวชาญชาวจีนของสถาบัน Brookings ในวอชิงตัน ดี.ซี. ให้ความเห็น  Li เรียกฝั่งประชานิยมว่า “ทีมสีแดง” และเรียกฝั่งชนชั้นนำว่า “ทีมสีน้ำเงิน”

ก่อนจะถึงเวลานั้น ทุกอย่างยังอยู่ในระหว่างการเดิมพัน  สำหรับชุมชนนานาชาติ ประเด็นเกี่ยวกับผู้ที่จะสืบทอดตำแหน่งต่อจาก Hu และทำไม จะส่งผลต่อประเด็นสำคัญอื่นๆ เช่น จำนวนเงินที่จีนจะยังคงช่วยเหลือภาระหนี้ของอเมริกา หรือปริมาณคาร์บอนที่จะถูกปล่อยออกมา ถ้ากลุ่มชนชั้นนำมีอำนาจ พวกเขามีแนวโน้มที่จะมุ่งความสนใจไปที่ความเป็นเสรีของตลาดและการค้า ขณะที่ปล่อยให้การปกป้องสภาวะแวดล้อมนั่งอยู่ข้างหลังห้อง  ถ้ากลุ่มประชานิยมยังคงกุมอำนาจต่อไป ก็จะเป็นสัญญาณของการลดความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจกับกลุ่มประเทศตะวันตก โดยหันมาเน้นภายในประเทศมากขึ้น และการปรับปรุงสภาพแวดล้อมก็จะยังคงได้รับการให้ความสำคัญต่อไป  สำหรับชาวจีนโดยทั่วไป กลุ่มประชานิยมให้สัญญาว่าจะเพิ่มเงินช่วยเหลือด้านสวัสดิการสังคม (social welfare) ขณะที่กลุ่มชนชั้นนำดูเหมือนจะยังคงใช้รูปแบบทางเศรษฐกิจที่อาศัยการส่งออกเป็นพลังขับดันต่อไป ซึ่งเมืองและโรงงานขนาดใหญ่จะเป็นฝ่ายได้รับประโยชน์ ภายใต้การเสียสละของพื้นที่ในเขตชนบท

การขับเคี่ยวแย่งชิงอำนาจสะท้อนการแข่งขันทางการเมืองที่เพิ่มสูงขึ้นอย่างชัดเจนในระบบการเมืองแบบพรรคเดียวของจีน—ซึ่งเป็นสิ่งที่ดูเหมือนว่า Hu จะให้การสนับสนุน—ในการประชุมคณะกรรมการกลาง (Central Committee) ครั้งล่าสุด พรรคได้ประกาศว่า “ประชาธิปไตยภายในพรรค” (intraparty democracy) จะต้องเป็นหัวใจ (lifeblood) ของพรรค  เดวิด แชมบัฟ (David Shambaugh) ผู้ศึกษาเรื่องจีนจากมหาวิทยาลัยจอร์จ วอชิงตัน กล่าวว่า ประชาธิปไตยภายในพรรค “คือสิ่งหนึ่งที่ Hu Jintao ต้องการทำให้สำเร็จ” และขณะนี้ผู้คนจำนวนมากก็กำลังแข่งขันกันเพื่อตำแหน่งในคณะกรรมการกลางของพรรค ประชาชนหลายร้อยคนในเขตเมืองได้มีโอกาสทดลองการเลือกตั้งโดยตรงในการคัดเลือกคณะกรรมการของพรรคในระดับท้องถิ่น  ตามลำดับชั้นของพรรค Organization Department ซึ่งมีอำนาจมาก เป็นผู้วางลำดับขั้นตอนสำหรับประชาชนแต่ละคนที่อาจยอมรับการประเมินผู้ที่เข้ารับการคัดเลือกเพื่อดำรงตำแหน่งสำคัญๆ อย่างเป็นความลับ ผู้เข้ารับการคัดเลือกบางคนมีสิทธิ์กระทั่งถูกคัดออกถ้าพวกเขามีผลการประเมินที่ไม่ดี  ในระหว่างการประชุมครั้งล่าสุด Hu เชิญที่ปรึกษาระดับสูง พร้อมด้วยเจ้าหน้าที่ที่ไม่ได้สังกัดพรรค และสมาชิกของพรรค “ประชาธิปไตย” ขนาดเล็ก 8 พรรค

Wen

นายกรัฐมนตรี เหวิน เจียเป่า

แนวรบที่สำคัญที่สุดของการเผชิญหน้ากันครั้งนี้คือการถกเถียงกันระหว่างกลุ่มประชานิยมกับกลุ่มชนชั้นนำ ซึ่งเริ่มก่อตัวขึ้นจากข้างหลังห้อง หน้าร้อนนี้ Wang Yang สมาชิกโปลิตบูโร (Politburo) ที่กำลังโดดเด่น เลขาธิการของพรรคในสายประชานิยมประจำ Guangdong จังหวัดริมฝั่งทะเล ได้โจมตีแนวทางที่เน้นการเติบโตโดยไม่สนใจอย่างอื่นของฝ่ายชนชั้นนำอย่างรุนแรง โดยปราศจากการเอ่ยอ้างถึงชื่อใดๆ ในสุนทรพจน์ที่ตรงไปตรงมาซึ่งไม่ได้เกิดขึ้นบ่อยนัก เขาชี้ว่า ตัวเลขทางเศรษฐกิจนั้นได้รับการสมรู้ร่วมคิดในช่วงครึ่งแรกของปี 2009 เขาบอกว่า สองจังหวัดของจีนอ้างว่ามีอัตราการเจริญเติบโต 16 เปอร์เซ็นต์ ในขณะที่ประเทศมีอัตราการเจริญเติบโตเพียง 7 เปอร์เซ็นต์ ตามการรายงานของหนังสือพิมพ์ People’s Daily ซึ่งเป็นกระบอกเสียงของพรรค ที่น่าแปลกยิ่งกว่านั้นก็คือ 24 ใน 31 จังหวัดรายงานว่ามีอัตราการเจริญเติบโตสูงกว่าค่าเฉลี่ยของทั้งประเทศ “แน่นอนว่าข้อมูลบางส่วนเกี่ยวกับ GDP ของเราน่าชื่นใจ” Wang กล่าวโจมตีเจ้าหน้าที่ในระดับจังหวัดอย่างรุนแรงกับผู้นำพรรค ในเรื่องที่พวกเขาที่ถูกครอบงำด้วยการเติบโตของ GDP “พวกเขาก่อสร้างสะพานที่ไม่มีความจำเป็นเพื่อเพิ่ม GDP ของจังหวัด พวกเขาพังมันลงเพื่อเพิ่ม GDP อีกครั้ง และพวกเขาก็สร้างมันขึ้นมาใหม่ กระบวนการแบบนี้ดำเนินซ้ำไปมา 2-3 ครั้ง มันเป็นเพียงแค่กองขยะจำนวนมหาศาล”

เรื่องราวทางเศรษฐกิจมีศูนย์กลางอยู่ที่การผลักดันต่อสู้ของผู้คนกลุ่มย่อย ประเด็นสำคัญประเด็นหนึ่งที่ถกเถียงกันก็คือ จีนจะใช้จ่ายงบประมาณกระตุ้นเศรษฐกิจจำนวน 600,000 ล้านเหรียญอย่างไรจึงจะเกิดผลดีที่สุด ฝ่ายชนชั้นนำทำทุกอย่างที่ทำได้เพื่อดึงเงินจำนวนนี้ไปสู่ภาคการส่งออกในเมืองเล็กๆ บริเวณชายฝั่ง เช่นบริเวณปากแม่น้ำแยงซีหรือแม่น้ำไข่มุก ส่วนฝ่ายประชานิยมก็พยายามเพิ่มกำลังซื้อของชาวจีนโดยการทุ่มเงินจำนวนมหาศาลลงไปในพื้นที่ภาคตะวันตก ซึ่งเป็นวิธีที่ไม่ซื่อตรงนัก ด้วยความจริงที่ว่าสมาชิกพรรคจำนวนมากเริ่มต้นการทำงานในพื้นที่ที่อยู่ห่างจากภาคตะวันออกของจีน  1 ใน 4 ของงบประมาณกระตุ้นเศรษฐกิจถูกทุ่มลงไปกับการฟื้นฟูภายหลังการเกิดแผ่นดินไหว ซึ่งส่วนใหญ่ถูกส่งไปที่จังหวัดในภาคตะวันตกของ Sichuan ซึ่งได้รับผลกระทบอย่างรุนแรง เมืองในภาคตะวันตกของ Chongqing ได้รับเงิน 34,000 ล้านเหรียญ ซึ่งมากกว่า 2 เท่าของจำนวนที่ควรจะได้หากเงินถูกแบ่งให้กับประชากรจีน 1.3 พันล้านคนอย่างเท่าเทียมกัน “มันเป็นส่วนแบ่งที่ใหญ่มาก” Wang Hongju นายกเทศมนตรีเมือง Chongqing กล่าวยอมรับ เนื่องจากความจริงที่ว่าเมืองที่เขาดูแลเป็นเมืองหลักของโครงการ “พัฒนาฝั่งตะวันตก” ของรัฐบาล

สนามรบอีกแห่งหนึ่งอยู่ที่กระบวนการตรวจสอบการคอร์รัปชันของเจ้าหน้าที่ในระดับเมืองของจีน ในปี 2006 เลขาธิการพรรคประจำ Shanghai เป็นสมาชิกโปลิตบูโรคนแรกในรอบปีที่ถูกไล่ออกและถูกจำคุก เขาเคยเป็นผู้ที่ภักดีต่อกลุ่ม Shanghai ซึ่งควบคุมตำแหน่งสำคัญในระดับประเทศหลายตำแหน่งเมื่อทศวรรษก่อน และการถูกไล่ออกของเขาก็ช่วยให้ Hu Jintao สามารถขยายฐานความเข้มแข็งของฝ่ายประชานิยมในตำแหน่งระดับสูงต่อไปได้  ณ ตอนนี้ ส่วนที่เหลือของกลุ่มเซี่ยงไฮ้มีอิทธิพลอยู่ในแนวร่วมของฝ่ายชนชั้นนำ และสมาชิกส่วนหนึ่งของกลุ่มก็กำลังเผชิญหน้ากับข้อกล่าวหาเรื่องการคอร์รัปชัน

หน้าร้อนนี้ Bo Xilai เลขาธิการพรรคประจำ Chongqing และสมาชิกโปลิตบูโรที่มีชื่อเสียง—ผู้สืบเชื้อสายจักรพรรดิและสังกัดฝ่ายชนชั้นนำ—ประกาศสงครามกับอาชญากรรมที่ฝังรากลึกอยู่ใน Chongqing เมืองท่าที่มีประชากรมากกว่า 30 ล้านคน หลายปีมาแล้วที่แก๊งอาชญากรรมซึ่งได้รับการคุ้มครองจากคนในรัฐบาลได้เข้าไปมีอำนาจควบคุมการขนส่ง อสังหาริมทรัพย์ และอุตสาหกรรมเนื้อหมูของเมือง นอกจากนี้ยังเกี่ยวข้องกับธุรกิจการพนัน การค้าผู้หญิง และยาเสพติด  ภายใต้การนำของโบ นับตั้งแต่เดือนมิถุนายน มีผู้ถูกคุมขังไปแล้ว 2,000 คน รวมถึงอดีตรองผู้บัญชาการตำรวจของเมือง เศรษฐีระดับพันล้าน 3 คน เจ้าหน้าที่รัฐ 50 คน ตำรวจระดับหัวหน้าเขต 6 คน ผู้พิพากษาระดับอาวุโส 2 คน และหัวหน้าแก๊งอีกมากกว่า 20 คน หนึ่งในหัวหน้าแก๊งเหล่านั้นคือสมาชิกของสภาท้องถิ่น

ผลงานที่น่าตื่นตาตื่นใจของโบส่งผลโดยตรงต่อผู้ที่ดำรงตำแหน่งก่อนหน้าเขา มันแสดงให้เห็นว่าพวกเขาไม่ได้จัดการกับปัญหาดังกล่าวอย่างจริงจัง และหนึ่งในนั้นก็คือ Wang Yang ผู้นำพรรคฝ่ายประชานิยมประจำ Guangdong ผู้ซึ่งโจมตีสถิติแบบสมรู้ร่วมคิด และดำรงตำแหน่งเลขาธิการพรรคประจำ Chongqing ในช่วงปี 2005-2007 ยิ่งไปกว่านั้น การจับกุมของ Bo ทำให้แสงสว่างส่องมายังตัวเขา ซึ่งตอนนี้เป็นที่รู้จักไปทั่วทั้งประเทศในฐานะ อีเลียต เนสส์ (Eliot Ness)—ชาวอเมริกันผู้จัดการกับความวุ่นวายในทศวรรษ 1930—ของจีน  “Bo Xilai คือคนที่สามารถขับเคลื่อนทุกอย่างได้อย่างแท้จริง” Zhao Zhengrong เจ้าหน้าที่รัฐใน Chongqing กล่าวยกย่อง

สำหรับปัญญาชนจำนวนหนึ่ง การแข่งขันดังกล่าวเป็นสิ่งที่ดีต่อประเทศ “เพราะมันแสดงถึงความก้าวหน้าของการพัฒนาระบอบประชาธิปไตยภายในพรรค” ศาสตราจารย์ Hu Xingdou จาก Beijing Institute of Technology กล่าว “การมีกลุ่มพลังอำนาจที่แตกต่างกันเป็นเรื่องดีและเป็นเรื่องธรรมดาสำหรับประเทศ” เพราะมันเพิ่มปริมาณของการต่อรองและการเจรจาพูดคุยกันซึ่งดำเนินอยู่หลังเวที และช่วยทำให้หลีกเลี่ยงจากนโยบายขวาจัดหรือซ้ายจัด “มันจะทำให้เกิดความสมัครสมานในหมู่ผู้นำระดับสูง” เขากล่าว

รองประธานาธิบดี สี จิ้นผิง

อย่างไรก็ตาม ทั้งสองฝ่ายต่างเกรงว่าหากรอยแยกระหว่างสองฝ่ายถ่างกว้างมากขึ้น มันจะนำไปสู่จุดจบที่ไม่น่าปรารถนา Hu และ Wen ตระหนักดีว่า ความรุนแรงของการเผชิญหน้ากันระหว่างฝ่ายอนุรักษนิยมกับฝ่ายเสรีนิยมที่เพิ่มมากขึ้นนั้นนำไปสู่เหตุการณ์นองเลือดที่เทียนอันเหมินเมื่อ 20 ปีก่อน และพวกเขาพยายามทำให้การเผชิญหน้ากันในครั้งนี้อยู่ในการควบคุม การแต่งตั้งผู้ดำรงตำแหน่งนั้นให้น้ำหนักไปที่บุคลิกภาพส่วนบุคคลเป็นสำคัญ ทั้ง Bo และ Wang เองก็ได้รับการแต่งตั้งจากฝ่ายตรงข้าม  Li จาก Brookings กล่าวว่า การที่ Hu ตั้งใจดำเนินการแต่งตั้งในลักษณะนี้ ทำให้เขาสามารถผสานความแตกต่างทางภูมิศาสตร์และทางสังคมระหว่างทั้งสองฝ่ายได้

ผู้ที่ได้รับประโยชน์สูงสุดจากการสร้างสมดุลดังกล่าว—สำหรับตอนนี้—ดูเหมือนว่าจะเป็น Xi Jinping รองประธานาธิบดีวัย 56 ปี เขาเป็นบุตรชายของอดีตรองประธานาธิบดี และใช้ชีวิตการทำงานอยู่ในพื้นที่เก่าแก่ของกลุ่มชนชั้นนำ นั่นคือ เมืองท่าซึ่งเป็นศูนย์กลางการส่งออกอย่าง Fujian Zhejiang และ Shanghai และถูกจัดอยู่ในฝ่ายสนับสนุนนโยบายของกลุ่ม Shanghai  เขาสนับสนุนความเป็นอิสระทางเศรษฐกิจจากการควบคุมของรัฐบาลกลาง และอนุญาตให้พื้นที่บริเวณชายฝั่งเติบโตอย่างรวดเร็ว บนสมมติฐานที่ว่า ในที่สุด เงิน เทคโนโลยี และตำแหน่งงาน ก็จะค่อยๆ ไหลเข้าไปสู่พื้นที่ด้านใน

ถึงแม้ว่าเขาจะมีสายสัมพันธ์กับกลุ่มชนชั้นนำอย่างเด่นชัด แต่เขาก็ยังคงมีความสัมพันธ์ที่ดีกับ Hu โดยการเดินอยู่บนทางแคบๆ ระหว่างสองฝ่าย เขาเป็นตัวเก็งที่ได้รับการยอมรับ ซึ่งการได้รับแต่งตั้งให้เข้าไปอยู่ใน Politburo Standing Committee หมายความว่าเขามีโอกาสอย่างมากที่จะกลายเป็นผู้นำพรรคและประธานาธิบดีคนต่อไป และจะหันเหประเทศไปทางฝั่งชนชั้นนำ คู่แข่งคนสำคัญของเขาก็คือ Li Keqiang ผู้ซึ่งครั้งหนึ่งเคยได้รับการสนับสนุนจาก Hu เช่นเดียวกับ Hu เขาไต่เต้าขึ้นมาจาก Communist Youth League และตรากตรำอยู่ในพื้นที่ยากจนและด้อยพัฒนา ผู้ที่เฝ้ามองจีนกล่าวว่า เขาน่าจะได้เป็นนายกรัฐมนตรีคนต่อไป ซึ่งนั่นหมายความว่า จุดสมดุลอันเปราะบางหลังเวทีระหว่างทั้งสองฝ่ายจะยังดำเนินต่อไปอีกระยะหนึ่ง

แปลและเรียบเรียงจาก “China and the Fights within Its Single Party” โดย Melinda Liu ใน Newsweek, October 5, 2009

Written by ksamphan

October 29, 2009 at 8:02 am

ถึงคราวของภาพยนตร์

leave a comment »

Bodyguards-and-Assassinsซุน ยัตเซน (Sun Yat-sen) กำลังนั่งอยู่บนรถลากที่วิ่งอยู่บนถนนอันสับสนวุ่นวายในฮ่องกง เขามองไปรอบๆ ตัวอย่างกระวนกระวาย เนื่องจากผู้นำการปฏิวัติที่จะเกิดขึ้นในปี 1911 ผู้นี้กำลังตกเป็นเป้าหมายของการลอบสังหาร  นี่คือฉากความยาว 15 วินาทีของภาพยนตร์เรื่อง Bodyguards and Assassins ที่กำลังอยู่ในระหว่างการถ่ายทำ ไม่ใช่ในสถานที่จริงที่ฮ่องกง แต่ในสถานที่จำลองที่บรรจงสร้างขึ้นบริเวณชานเมืองเซี่ยงไฮ้  ด้วยขนาดเท่ากับสนามฟุตบอล 10 สนาม สถานที่จำลองเต็มรูปแบบของอดีตอาณานิคมอังกฤษแห่งนี้ใช้เวลาก่อสร้างนานนับปี ด้วยเงินทุน 5 ล้านดอลลาร์ รวมถึงร้านค้าประมาณ 200 ร้าน และถนน Pottinger ที่แทบไม่ต่างจากสถานที่จริง

นี่ถือเป็นสัญลักษณ์ของการลงทุนขนานใหญ่สำหรับอนาคตของภาพยนตร์จีน การก่อสร้างฉากอลังการในประวัติศาสตร์—ตั้งแต่นครต้องห้าม (Forbidden City) ไปจนถึงสงครามที่เกี่ยวข้องกับจักรพรรดิองค์ต่างๆ—คือส่วนสำคัญในการบอกเล่าประวัติศาสตร์จีน แต่ในอดีต ภาพยนตร์เหล่านั้นส่วนมากถ่ายทำโดยได้รับเงินทุนจากต่างประเทศ และผลิตขึ้นเพื่อผู้ชมชาวต่างชาติ  Bodyguards and Assassins ถือเป็นตัวแทนของโมเดลใหม่สำหรับการสร้างภาพยนตร์จีน ภาพยนตร์โรแมนติกและบู๊ดุเดือดซึ่งมีกำหนดจะออกฉายในเดือนธันวาคมเรื่องนี้สร้างจากเงินทุนของชาวจีน 100 เปอร์เซ็นต์—ครึ่งหนึ่งมาจากเอกชน อีกครึ่งหนึ่งมาจากสาธารณะ—และถูกสร้างขึ้นเพื่อเสนอแก่ชาวจีนโดยเฉพาะ ซึ่งนั่นหมายความว่าผู้สร้างภาพยนตร์จะต้องใส่ใจกับรายละเอียดอย่างเคร่งครัด แม้กระทั่งฉลากบนกล่องบุหรี่หรือบนขวดเหล้าที่หมักจากข้าว  “ในอดีต ขนาดของตลาดในจีนแผ่นดินใหญ่เพียงแห่งเดียวไม่สามารถรองรับภาพยนตร์ที่ใช้ทุนสร้างมากๆ ได้” Peter Ho-Sun Chan ผู้อำนวยการสร้างภาพยนตร์ กล่าว  “แต่ในช่วง 2-3 ปีที่ผ่านมา ตลาดผู้ชมชาวจีนร้อนแรงขึ้นมาก และนี่เป็นครั้งแรกที่เราสามารถสร้างภาพยนตร์สำหรับพวกเขาเหล่านั้นโดยเฉพาะ แน่นอน นี่ไม่ได้หมายความว่าเราจะลดความสำคัญสำหรับการขายในต่างประเทศ แต่พายชิ้นที่ใหญ่ที่สุดจะไม่ใช่เพียงแค่การถอนทุนคืนเท่านั้นอีกต่อไปแล้ว เงินทุนเกือบทั้งหมด—ถ้าไม่ใช่ทั้งหมด—สามารถได้คืนจากรายรับที่คาดว่าจะได้จากผู้ชมชาวจีนเท่านั้น”

เปรียบเทียบกับฮอลลีวูด หรือแม้กระทั่งบอลลีวูด อุตสาหกรรมภาพยนตร์ของจีนยังคงจัดอยู่ในช่วงเริ่มต้น บริษัทเอกชนเพิ่งจะได้รับอนุญาตให้สร้างภาพยนตร์ได้โดยอิสระเมื่อปี 2002 นี่เอง และบรรดานักลงทุนก็เพิ่งจะเริ่มลงทุนในอุตสาหกรรมนี้เมื่อปี 2007 เมื่อ Sequoia Capital China และ SIG Asia Investment ร่วมลงขันบริษัทละ 5 ล้านดอลลาร์ใน Bona International Film Group (ต่อมาเปลี่ยนชื่อเป็น Polybona)  แต่เมื่อรายได้จากค่าเข้าชมภาพยนตร์ภายในประเทศเพิ่มขึ้นจาก 117 ล้านดอลลาร์เมื่อ 5 ปีก่อน เป็น 630 ล้านดอลลาร์เมื่อปีที่แล้ว จึงเป็นเรื่องง่ายที่ภาพยนตร์จีนจะดึงดูดแหล่งทุนภายในประเทศ แม้จะเป็นช่วงขาลงของระบบเศรษฐกิจ และราคาบัตรเข้าชมภาพยนตร์ยังคงสูงอยู่โดยเปรียบเทียบ—10 ดอลลาร์สำหรับภาพยนตร์ปกติ และ 17.50 ดอลลาร์สำหรับภาพยนตร์เรื่องดัง—แต่รายรับจากค่าเข้าชมภาพยนตร์ของจีนก็ยังคงเพิ่มขึ้น โดยมีมูลค่าถึง 331 ล้านดอลลาร์ หรือเพิ่มขึ้น 42.7 เปอร์เซ็นต์ เพียงในครึ่งแรกของปี 2009

ตลาดภาพยนตร์ของจีนได้รับแรงกระตุ้นจากภาพยนตร์ดังๆ อย่าง Wolverine เช่นเดียวกับ  City of Life and Death ของ Lu Chuan ซึ่งเป็นเรื่องเกี่ยวกับการสังหารโหดที่นานกิงในปี 1937 และภาพยนตร์อย่าง Transformers: Revenge of the Fallen ซึ่งทำลายสถิติของ Titanic ด้วยรายรับ 52.7 ล้านดอลลาร์  บรรดาผู้จัดการโรงภาพยนตร์ในปักกิ่งทำนายว่า รายรับรวมทั้งหมดน่าจะเพิ่มขึ้นเป็น 800 ล้านดอลลาร์ภายในปีนี้ ถึงแม้ว่านั่นจะยังอยู่ห่างไกลจาก 9.8 พันล้านดอลลาร์ที่สหรัฐอเมริกาได้รับในปี 2008 แต่จีนมีโรงภาพยนตร์เพียง 4,100 โรงเท่านั้น เทียบกับ 38,834 โรงในสหรัฐอเมริกา  Han San-ping ประธานของ China Film Group สตูดิโอผลิตภาพยนตร์ที่ใหญ่ที่สุดของประเทศ ซึ่งควบคุมการจัดจำหน่ายภาพยนตร์ต่างประเทศในจีน เพิ่งจะกล่าวกับผู้ชมในเทศกาลภาพยนตร์เซี่ยงไฮ้ว่า รายได้จากค่าเข้าชมภาพยนตร์ของประเทศจะมากกว่า 4.4 พันล้านดอลลาร์ภายในอีก 10 ปีข้างหน้า โดยชี้ว่าศักยภาพของประชากรจีน 1.3 พันล้านคนยังไม่ได้ถูกใช้อย่างเต็มที่

เวลาของการแข่งขันยังไม่สิ้นสุด โรงภาพยนตร์ใหม่ๆ เกิดขึ้นทุกสัปดาห์ โดยเพิ่มจำนวนขึ้นในเมืองที่มีขนาดเล็กลงเรื่อยๆ  Dadi Cinemas Co. บริษัทจากฮ่องกงซึ่งเริ่มก่อสร้างโรงภาพยนตร์ในจีนเมื่อไม่ถึง 3 ปีก่อน จะมีโรงภาพยนตร์ 300 โรงก่อนที่จะถึงสิ้นปีนี้  John Sham ประธานของ Dadi กล่าวว่า บริษัทมีเป้าหมายที่จะสร้างโรงภาพยนตร์ 1,500 โรงภายในอีก 5 ปีข้างหน้า กลยุทธ์ของ Dadi นั้นมุ่งความสนใจไปที่เมืองระดับสอง ซึ่งส่วนใหญ่ยังไม่มีโรงภาพยนตร์ และเพื่อทำให้ราคาบัตรเข้าชมภาพยนตร์เหลือเพียง 1 ใน 3 ของราคาในเมืองใหญ่  “เราเก็บค่าเข้าชมระหว่าง 2-3.5 ดอลลาร์ แต่ราคาเฉลี่ยในเมืองใหญ่จะอยู่ที่ระหว่าง 7-12 ดอลลาร์ ซึ่งสูงจนน่าแปลกใจเมื่อเปรียบเทียบกับระดับเงินเดือนโดยเฉลี่ย” Sham กล่าว

จำนวนผู้ชมที่เพิ่มขึ้นทำให้ผู้สร้างภาพยนตร์รู้ตัวเลขจำนวนผู้ชมขั้นต่ำสำหรับภาพยนตร์ที่อิงอยู่กับความเป็นจีน แต่เงินทุนที่ได้รับจากภาคเอกชนจะช่วยให้ผู้สร้างภาพยนตร์สามารถลดข้อจำกัดทางด้านการเมืองลงได้หรือไม่นั้นยังเป็นที่สงสัย  “ในท้ายที่สุด มันเป็นเรื่องของเงิน และภาพยนตร์การเมืองไม่ทำเงิน” ผู้กำกับภาพยนตร์ที่ไม่ปรารถนาจะเปิดเผยชื่อคนหนึ่งกล่าว  ผู้ชมชาวจีนอยากจะลืม พวกเขาไม่อยากคิดมาก แต่อย่างน้อยที่สุด โครงสร้างทางการค้าแบบใหม่ก็หมายความว่าผู้กำกับไม่จำเป็นต้องให้ความสำคัญกับรสนิยมอันหลากหลายในการพยายามเข้าถึงผู้ชมชาวเอเชียจำนวนมาก  “เราไม่ต้องจ้างนักแสดงเพราะว่าเขาเป็นคนเกาหลีหรือคนญี่ปุ่น และเขาจะช่วยเพิ่มยอดขายให้กับเราในประเทศนั้นๆ” Chan กล่าว  “ในอดีต คุณต้องลงเอยที่ดาราแบบสหประชาชาติเพื่อดึงดูดตลาดในที่ต่างๆ”

Bodyguards and Assassins สร้างโดย Cinema Popular บริษัทร่วมทุนระหว่าง Bona International หนึ่งในบริษัทจัดจำหน่ายภาพยนตร์ที่ใหญ่ที่สุดในจีน, Huang Jianxin ผู้กำกับและผู้อำนวยการสร้างชาวจีน และ Chan  บริษัทวางแผนที่จะสร้างภาพยนตร์ 15 เรื่องภายในอีก 3 ปีข้างหน้า รวมถึง Jung Ku: The Man From 18th Hell และภาพยนตร์ผจญภัยย้อนยุคซึ่ง Chan จะลงมือกำกับเอง นั่นคือ The Flying Guillotines และภาพยนตร์แอ็กชันเกี่ยวกับกลุ่มทหารที่จะทำการลอบสังหารองค์จักรพรรดิ

เมื่อ 5 ปีก่อน ผู้สร้างภาพยนตร์ชาวจีนต้องอาศัยผู้อำนวยการสร้างชาวฮ่องกงสำหรับเงินทุนสนับสนุนการสร้างภาพยนตร์ ซึ่งคนเหล่านั้นคือผู้ควบคุมช่องทางการจัดจำหน่ายภาพยนตร์นอกประเทศจีน ซึ่งภาพยนตร์ที่ใช้ทุนสร้างจำนวนมากจำเป็นต้องออกฉายเพื่อเรียกทุนคืน  แม้ว่าพวกเขาจะยังคงมองไปที่บริษัทในฮ่องกงสำหรับความเชี่ยวชาญของคนเหล่านั้น แต่บริษัทผู้สร้างภาพยนตร์ของชาวจีนก็มีบทบาทมากยิ่งขึ้น  Shanghai Film Group หนึ่งในบริษัทยักษ์ใหญ่ด้านการสร้างภาพยนตร์ของจีน เพิ่งประกาศเมื่อเร็วๆ นี้ถึงการร่วมทุนกับ Hong Kong studio Media Asia Films และ Guoli Changsheng Media บริษัทในปักกิ่ง  โครงการแรกของพวกเขาคือเรื่องราวที่แต่งขึ้นเกี่ยวกับจอมยุทธ์ศิลปินที่ชื่อ Chen Zhen ซึ่งกำกับโดย Andrew Lau และภาพยนตร์ดรามาย้อนยุคอย่าง In the Qing Dynasty ซึ่งกำกับโดย Jia Zhangke ผู้กำกับภาพยนตร์สายศิลปะชื่อดัง

ถึงแม้รายรับจากค่าเข้าชมภาพยนตร์จะสูงขึ้น แต่ผู้คนในวงการภาพยนตร์จีนก็ยังไม่ตระหนักถึงกุญแจดอกสำคัญของที่มาแห่งรายได้ นั่นคือ รายได้จากส่วนอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องกับภาพยนตร์  ในฮอลลีวูด รายได้จากค่าเข้าชมภาพยนตร์คิดเป็นเพียง 30 เปอร์เซ็นต์ของรายได้ทั้งหมด รายได้ส่วนที่เหลือนั้นมาจากค่าลิขสิทธิ์ทางโทรทัศน์ DVD และสินค้าที่ระลึกต่างๆ  “รายได้นอกเหนือจากค่าเข้าชมต่ำมากในจีน—ไม่ถึง 20 เปอร์เซ็นต์—เพราะโทรทัศน์ยังเป็นระบบผูกขาด และ DVD ละเมิดลิขสิทธิ์ก็ยังเป็นปัญหาที่ใหญ่มาก” Sham กล่าว “ยังมีช่องทางในการหารายได้เหลืออยู่อีกมาก”

จีนพิสูจน์แล้วว่ามัสคอตประจำกีฬาโอลิมปิกสามารถทำรายได้อย่างมหาศาล คงอีกไม่นาน บรรดาผู้สร้างภาพยนตร์คงจะสามารถคิดหาช่องทางโกยเงินแบบนั้นได้บ้าง

แปลและเรียบเรียงจาก “On the Set in China: Home Movies” โดย Sonia Kolesnikov-Jessop ใน Newsweek, September 21, 2009

Written by ksamphan

September 25, 2009 at 7:27 am

เมื่อถึงเวลาก็ต้อง “เปลี่ยน”

leave a comment »

ยูกิโอะ ฮาโตยามะ

ยูกิโอะ ฮาโตยามะ

หลังจากปกครองดูแลประเทศมาเป็นเวลาเกือบ 54 ปี (เว้นวรรคไป 11 เดือนในช่วงปี 1993-1994) ในที่สุด พรรค LDP (Liberal Democratic Party) ก็ถึงคราวต้องก้าวลงจากบัลลังก์ พร้อมกับทิ้งภาระอันหนักหน่วง โดยเฉพาะปัญหาทางด้านเศรษฐกิจ ให้กับพรรค DPJ (Democratic Party of Japan) ที่ต้องก้าวเข้ามารับภาระต่อ  เมื่อผลการเลือกตั้งทั่วไปเมื่อวันที่ 30 สิงหาคม 2009 ปรากฏว่าพรรค DPJ จะได้เป็นแกนนำในการจัดตั้งรัฐบาล และนายยูกิโอะ ฮาโตยามะ (Yukio Hatoyama) ผู้นำของพรรค จะได้ก้าวขึ้นเป็นนายกรัฐมนตรีคนต่อไป

ญี่ปุ่นประสบปัญหาภาวะเศรษฐกิจตกต่ำมาตั้งแต่ช่วงต้นของทศวรรษ 1990 และจนกระทั่งปัจจุบัน ปัญหาดังกล่าวก็ดูจะยังไม่มีทีท่าดีขึ้น  จากที่เคยมีขนาดของเศรษฐกิจใหญ่กว่าจีนถึง 4 เท่าในช่วงต้นของทศวรรษนี้ แต่จีนซึ่งมีอัตราการเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจอยู่ในระดับ 8 เปอร์เซ็นต์ต่อปี มีแนวโน้มว่าจะแทรงหน้าญี่ปุ่นก่อนจะถึงปี 2010

ทากาชิ โยโกตะ (Takashi Yokota) วิเคราะห์ถึงความพ่ายแพ้ของพรรค LDP ใน Newsweek ไว้อย่างน่าสนใจ เขาวิเคราะห์ว่า ความล้มเหลวของพรรค LDP มีเหตุผลหลักอยู่ 2 ข้อคือ  ข้อแรก การทุ่มเงินเพื่อหวังคะแนนเสียงจากประชาชนซึ่งเป็นโมเดลหลักทางการเมืองของพรรคนั้นไม่มีความยั่งยืน ในสภาวะที่ประเทศอยู่ในภาวะเศรษฐกิจตกต่ำและมีหน้าสาธารณะสูงถึง 8 ล้านล้านดอลลาร์  ข้อสอง พรรค LDP ถูกทำให้อ่อนแออย่างถึงที่สุดจากผู้ที่ได้รับการขนานนามว่าเป็นฮีโร่ของพรรค—นายจุนอิชิโร โคอิสุมิ (Junichiro Koizumi) อดีตนายกรัฐมนตรี—แผนการปฏิรูปของโคอิสุมิในช่วงที่เขาดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรี ถึงแม้จะได้รับการสนับสนุนและถูกมองว่าจะส่งผลดีต่อญี่ปุ่นในขณะนั้น แต่มันกลับทำให้เกิดผลเสียตามมาโดยไม่ได้ตั้งใจ 2 ประการคือ การลดความสามารถในการบริหารประเทศอย่างมีประสิทธิภาพ และการแบ่งแยกฐานเสียงของพรรค

กลยุทธ์หลักของพรรค LDP ในทศวรรษ 1970 นั้นชัดเจนแจ่มชัด นายกรัฐมนตรีคาคัวอิ ทานากะ (Kakuei Tanaka) ทำการปรับปรุงโครงสร้างพื้นฐาน ก่อสร้างโครงข่ายเส้นทางรถยนต์และรถไฟเชื่อมต่อระหว่างเมืองกับชนบท ซึ่งส่งผลต่อการพัฒนาทางด้านอุตสาหกรรมของญี่ปุ่น มันช่วยกระจายเม็ดเงินไปในทุกภาคส่วน และทำให้สังคมญี่ปุ่นมีความเท่าเทียมกันมากขึ้น

และเมื่อนโยบายของทานากะประสบความสำเร็จ นั่นก็หมายถึงความเข้มแข็งของพรรค LDP

หลายสิบปีต่อมา สมาชิกรุ่นต่อๆ มาของพรรคก็ยังคงเดินเครื่องแจกจ่ายความมั่งคั่งไปสู่กลุ่มผู้สนับสนุน และการล็อบบี้จากบรรดาบริษัทต่างๆ ก็กลายเป็นเสาเข็มค้ำจุนพรรค  พลังอำนาจของพรรค LDP มีพื้นฐานมาจากการประสบความสำเร็จเป็นอย่างสูงของภาคการส่งออกและความพยายามในการกระตุ้นความต้องการภายในประเทศ ซึ่งช่วยสร้างความเจริญเติบโตให้กับประเทศ  และแน่นอน ภาษีที่รัฐได้รับก็เพิ่มมากขึ้น พรรค LDP จึงไม่เดือดร้อนในเรื่องงบประมาณสำหรับการรักษาฐานเสียง

แต่ข่าวร้ายก็มาเยือนเมื่อก้าวเข้าสู่ทศวรรษ 1990 เมื่อปัญหาฟองสบู่แตกในภาคอสังหาริมทรัพย์จุดชนวน “ทศวรรษแห่งความล้มเหลว” ของญี่ปุ่น  ราคาอสังหาริมทรัพย์ดิ่งลงเหว ความต้องการภายในประเทศหดหาย และภาคการเงินกำลังได้รับผลกระทบจากภาวะหนี้เสีย  พรรค LDP ล้มเหลวในการแก้ปัญหาเหล่านี้ แทนที่จะยอมรับการเติบโตที่ถดถอยและลงทุนในอุตสาหกรรมแห่งอนาคต พรรค LDP กลับยังคงทุ่มเงินให้กับพันธมิตรในภาคการก่อสร้างและในภาคชนบท ผลก็คือ รัฐบาลญี่ปุ่นใช้จ่ายเงินจำนวนมหาศาลอย่างไม่น่าเชื่อในการก่อสร้างถนนและสะพานอย่างไร้เป้าหมาย  GDP โดยเฉลี่ยในทศวรรษ 1990 ของประเทศต่ำกว่า 2 เปอร์เซ็นต์ และผู้สนับสนุนพรรคเริ่มมองเห็นด้านมืด—ความสุขสบายที่คนในพรรคได้รับจากกลุ่มผลประโยชน์และปัญหาการคอร์รัปชัน—จนทำให้พรรคไม่สามารถครองเสียงข้างมากในสภาผู้แทนราษฎรเมื่อครั้งการเลือกวันที่ 18 กรกฎาคม 1993 เอาไว้ได้

ในขณะที่เงื่อนไขต่างๆ เลวร้ายมากขึ้น แต่พรรค LDP กลับยังคงเดินตามเส้นทางเดิมๆ อย่างมืดบอด  ตั้งแต่ปี 1992 จนถึงปี 2002 มีโครงการกระตุ้นเศรษฐกิจออกมาถึง 18 โครงการ แต่ทั้งหมดนั้นปราศจากแนวคิดใหม่ และเต็มไปด้วยการใช้จ่ายที่ไร้ประโยชน์

พรรค LDP ยังคงอยู่ในอำนาจ แต่นั่นก็เป็นเพราะญี่ปุ่นขาดแคลนทางเลือกอื่นอย่างแท้จริง คู่แข่งที่สำคัญของพรรค LDP คือพรรคสังคมนิยมและพรรคคอมมิวนิสต์ ซึ่งไม่เป็นที่น่าดึงดูดสำหรับชาวญี่ปุ่นหัวอนุรักษ์ที่เป็นคนส่วนใหญ่ของประเทศ

เมื่อถึงปี 2001 จุนอิชิโร โคอิสุมิ ก็ก้าวขึ้นสู่เวที และในทันทีทันใด มันดูเหมือนว่าพรรค LDP จะค้นพบผู้ที่จะช่วยให้รอด—ผู้นำที่จะจัดการกับพฤติกรรมเก่าๆ ซึ่งไร้ประสิทธิภาพ และริเริ่มการบริหารจัดการในยุคใหม่—โคอิสุมิวัย 59 ปีในขณะนั้นแตกต่างจากแบบแผนดั้งเดิมของพรรคทั้งรูปแบบและเนื้อหา เขาไว้ผมยาว หลงใหลดนตรีเฮฟวีเมทัล และมีรูปแบบการทำงานเฉพาะตัว  โคอิสุมิได้รับการเลือกตั้งจากลักษณะเฉพาะตัวที่โดดเด่นและความรู้ความสามารถที่เขามี ผู้คนปรบมือให้เขาเมื่อเขายืนกรานว่าจะ “ไม่มีการเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจที่ปราศจากการปฏิรูปโครงสร้างพื้นฐาน”

ที่ผ่านมา ประเทศญี่ปุ่นถูกบริหารจัดการโดยพรรคการเมืองพรรคเดียว ซึ่งถ่ายเทภาษีไปสู่อุตสาหกรรมที่ให้การสนับสนุน และกระจายความมั่งคั่งไปสู่พันธมิตร และบัดนี้ ระบบกำลังแข็งทื่อ และความเติบโตได้สูญหายไปแล้ว โคอิสุมิสัญญาว่าจะยุติสิ่งเหล่านี้ และจะทำให้ระบบตลาดทำงานได้

โคอิสุมิเริ่มต้นด้วยการใช้ต้นทุนส่วนตัวในการโจมตีบรรดาก๊กเหล่าต่างๆ ภายในพรรค และแต่งตั้งคณะรัฐมนตรีด้วยตัวเขาเอง แทนที่จะยอมให้กลุ่มต่างๆ ภายในพรรคเสนอรายชื่อตามลำดับอาวุโส เขาประกาศโจมตีกลุ่มในพรรคต่อสาธารณชนว่าเป็น “พลังต่อต้าน” การปฏิรูปของเขา

ในด้านเศรษฐกิจ โคอิสุมิตัดงบประมาณรายจ่ายทางการเมือง เขาดำเนินการปฏิรูประบบตลาดเสรี ผ่อนปรนกฎหมายแรงงาน แปรรูปหน่วยงานของรัฐ และพยายามทำความสะอาดหนี้เสียในภาคธนาคาร  การแปรรูปกิจการไปรษณีย์ในปี 2005 คือจุดสิ้นสุดของนโยบายทางด้านเศรษฐกิจ มันช่วยเพิ่มตำแหน่งงานมากกว่า 240,000 ตำแหน่ง และทำให้สามารถควบคุมปริมาณเงินได้มากกว่า 2 ล้านล้านดอลลาร์  โคอิสุมิกล่าวว่า การแปรรูปนั้นทำเพื่อลดขนาดของรัฐบาล ตลาดที่เสรีมากขึ้น และการใช้ทรัพย์สินของกิจการไปรษณีย์ที่มีประสิทธิภาพมากขึ้น

เมื่อระยะเวลาของโคอิสุมิจบสิ้นลงเมื่อสามปีก่อน มันก็ยิ่งชัดเจนมากขึ้นว่า นอกจากการพัฒนาปรับปรุงพรรคและประเทศ เขาก็ได้ทิ้งปัญหาใหม่ไว้ให้กับทั้งสองส่วนนั้นด้วย  แทนที่จะทำความสะอาดพรรค LDP อย่างที่เขาให้สัญญาเอาไว้ เขากลับมุ่งทำลายกลุ่มที่เป็นคู่แข่ง (หนึ่งในนั้นเป็นกลุ่มที่สืบทอดมาจากทานากะ) และวางตัวพันธมิตรของเขาไว้ในตำแหน่งสำคัญ  โคอิสุมิพยายามอย่างจริงจังที่จะทำให้เกิดการแข่งขันในระบบเศรษฐกิจ เช่น การตัดงบประมาณสนับสนุนพื้นที่ในเขตชนบท และแก้กฎหมายการจ้างงาน โดยการอนุญาตให้บริษัทจ้างหรือปลดคนงานได้ง่ายขึ้น แต่คำสัญญาในเรื่องการเจริญเติบโตนั้นช้าเกินไปสำหรับการจะช่วยพยุงระบบเศรษฐกิจ กฎเกณฑ์การจ้างงานแบบใหม่ก่อให้เกิดลูกจ้างชั่วคราวรายได้ต่ำจำนวนมหาศาล ซึ่งยิ่งเป็นการทำลายอุปสงค์ที่อยู่ก้นเหวอยู่แล้ว เงินเฟ้อยังดำเนินต่อไป และราคาที่ต่ำลงก็เป็นอีกเหตุผลหนึ่งที่ทำให้ประชาชนเลื่อนการซื้อสินค้าต่างๆ ออกไป  นักวิจารณ์เริ่มกล่าวหาว่าโคอิสุมิละเลยปัญหาการเพิ่มจำนวนขึ้นของผู้มีรายได้น้อย และเป็นผู้ทำให้ช่องว่างของรายได้เพิ่มมากขึ้นจนกลายเป็นสถิติ

นอกจากนี้ โคอิสุมิยังลดความสามารถของพรรค LDP ในการฟื้นจากไข้  คำวิจารณ์จำนวนมากในเรื่องการแบ่งพรรคแบ่งพวกภายในพรรค เป็นเรื่องดีที่จะทำให้มีการฝึกฝนนักการเมืองรุ่นใหม่สำหรับการเมืองที่ยุ่งเหยิงเละเทะของญี่ปุ่น และเพื่อปรับปรุงประสิทธิภาพในการหาฉันทมติเกี่ยวกับนโยบายของพรรค แต่สิ่งเหล่านี้ไม่เกิดขึ้น โคอิสุมิทำให้กลุ่มต่างๆ อ่อนแอและไม่สนับสนุนให้สมาชิกใหม่ของพรรคทำสิ่งเหล่านั้น พรรค LDP ปราศจากหนทางที่มีประสิทธิภาพในการประสานความร่วมมือระหว่างตำแหน่งต่างๆ ภายในพรรค นี่จึงทำให้ผู้สืบทอดตำแหน่งของโคอิสุมิไม่สามารถประสานสมาชิกทั่วไปเข้ากับชนชั้นนำของพรรคในประเด็นยากๆ ได้ เช่น การลดรายจ่ายในการสร้างถนนที่ไม่เป็นประโยชน์ นายกรัฐมนตรียาสุโอะ ฟูกูดะ (Yasuo Fukuda) ถูกกดดันให้ต้องละความพยายามที่จะทำเรื่องเช่นนั้น และนายทาโร อาโสะ (Taro Aso) ก็ผ่านงบประมาณกระตุ้นเศรษฐกิจจำนวน 150 พันล้านดอลลาร์เมื่อเดือนพฤษภาคมที่ผ่านมา เพียงเพราะอยู่ในช่วงเวลาคับขันของวิกฤตเศรษฐกิจ

พรรค LDP ยังคงเผชิญหน้ากับปัญหาอีกอย่างหนึ่งที่โคอิสุมิไม่ได้ทำการแก้ไข นั่นคือธรรมเนียมการเมืองแบบสืบเชื้อสาย ผู้สืบทอดตำแหน่งของโคอิสุมิทุกคน—ชินโซ อะเบะ (Shinzo Abe) ฟูกูดะ และแน่นอน อาโสะ—มาจากราชวงศ์นักการเมือง  ทั้งพ่อและปู่ของโคอิสุมิเคยมีตำแหน่งในคณะรัฐมนตรี ส่วนอาเบะ ฟูกูดะ และอาโสะ ทั้งหมดคือลูกชายหรือหลานชายของนายกรัฐมนตรี แนวโน้มเช่นนี้ ซึ่งแพร่กระจายไปทั่วทั้งรัฐสภา ได้ผลิตผู้นำที่ไม่มีทักษะทางด้านการเมือง นอกจากนี้ยังถูกมองว่าเป็นพวกที่ถูกตามใจ และเข้าไม่ถึงประชาชนคนธรรมดา

การพ่ายแพ้การเลือกตั้งของพรรค LDP เมื่อวันที่ 30 สิงหาคมที่ผ่านมา โยโกตะกล่าวว่ามันอาจนำมาซึ่งผลร้าย 2 ข้อ  ข้อแรก พรรค LDP อาจแตกสลาย แกนนำคนสำคัญของพรรคจำนวนหนึ่งได้คาดการณ์ถึง “การปรับเปลี่ยนทางการเมือง” ภายหลังการเลือกตั้ง  โยชิมิ วาตานาเบะ (Yoshimi Watanabe) อดีตสมาชิกพรรค ได้ก่อตั้งพรรคใหม่เรียบร้อยแล้ว และ คูนิโอะ ฮาโตยามะ (Kunio Hatoyama) อดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกิจการภายใน ก็กำลังเตรียมประกาศตั้งพรรคใหม่ของตนเช่นกัน

ข้อสอง ซึ่งน่าจะเป็นไปได้มากกว่า คือพรรค LDP จะก่อกำเนิดขึ้นมาใหม่ในฐานะพรรคที่แตกต่างจากเดิมอย่างสิ้นเชิง ด้านหนึ่งคือการเน้นให้ความสำคัญในเรื่องการเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจ ซึ่งตรงกันข้ามกับพรรค DPJ ที่เน้นในเรื่องสวัสดิการสังคม  ถึงแม้ว่าพรรค LDP ซึ่งได้เรียนรู้บทเรียนจากยุคสมัยของโคอิสุมิ จะประกาศยืนยันเมื่อเร็วๆ นี้ว่าจะตัดขาดจากแบบแผนดั้งเดิมทางการตลาด แต่พลังอนุรักษนิยมก็ยังคงดูเหมือนจะมีอยู่มากกว่าพรรค DPJ โดยเฉพาะในห้วงขณะที่พรรคกำลังพยายามปรับปรุงตัวเอง

มีความเป็นไปได้ว่าทั้งสองพรรคจะแยกทางเดินกันชัดเจน พรรคหนึ่งสนับสนุนการเจริญเติบโตสำหรับการก่อร่างพรรคใหม่ ขณะที่อีกพรรคหนึ่งสนับสนุนสวัสดิการ  ไม่ว่าผลจะออกมาทางด้านใด มันจะเป็นการปรับปรุงการเมืองอันสับสนยุ่งเหยิงของญี่ปุ่นอย่างขนานใหญ่

ไม่ว่าจะเกิดอะไรขึ้น สิ่งหนึ่งที่เกิดขึ้นอย่างแน่นอนก็คือ ระบบการเมืองที่ปกครองญี่ปุ่นมาเป็นเวลา 50 ปี—ผ่านทางผลประโยชน์และเล่ห์เหลี่ยมทางการเมือง—คงจะมีชีวิตอยู่ได้อีกไม่นานนัก

แปลและเรียบเรียงจาก “How Koizumi did in the LDP” โดย Takashi Yokota ใน Newsweek, August 24 & 31, 2009

Written by ksamphan

September 3, 2009 at 10:33 am