K. Samphan

ผลงานชิ้นใหม่ของ เร็ม กอลฮาส

leave a comment »

ตอนที่ เร็ม กอลฮาส (Rem Koolhaas) ลืมตาดูโลกที่รอตเทอร์ดามเมื่อเดือนพฤศจิกายน 1944 เมืองทั้งเมืองแทบจะไม่มีอาคารบ้านเรือนในสภาพสมบูรณ์เหลือให้เห็น สงครามโลกครั้งที่สองยังไม่สิ้นสุด และกองทัพนาซีก็ปิดกั้นหนทางที่จะนำอาหารเข้าสู่เขตเมืองของเนเธอร์แลนด์ ผู้คนหลายหมื่นต้องเสียชีวิตจากภาวะอดอยาก และชาวดัตช์ก็ยังคงหวนรำลึกถึงช่วงเวลานั้นในฐานะ ‘ฤดูหนาวอันหิวโหย’

กอลฮาสใช้ชีวิตในวัยเด็กท่ามกลางเศษซากของอาคารบ้านเรือน พ่อของเขาเป็นผู้สื่อข่าวและนักเขียนที่ผลิตนวนิยายเรื่องใหม่ทุกปีตลอด 30 ปี ส่วนปู่ของเขาคือสถาปนิกที่มีชื่อเสียงที่สุดคนหนึ่งของเมือง

“พวกเรามักจะเล่นกันในซากปรักหักพัง” กอลฮาสเล่าถึงชีวิตของเขาในวัยเด็ก “แม่ต้องคอยตามพวกเรากลับบ้านเสมอ”

ทุกวันนี้ เร็ม กอลฮาส คือสถาปนิกที่มีชื่อเสียงที่สุดคนหนึ่งของโลก ผลงานอันน่าตื่นตาตื่นใจของเขาปรากฏให้เห็นตั้งแต่ในซีแอตเทิลจนถึงมอสโก นอกจากนี้ บทความเกี่ยวกับสถาปัตยกรรมของเขายังเป็นที่กล่าวถึงในวงกว้าง ด้วยชื่อบทความที่สั้นกระชับและยั่วเย้าอารมณ์อย่าง ‘Delirious New York’ ‘Bigness’ ‘Junkspace’ และ ‘The Generic City’

แต่สิ่งที่น่าจะทำให้กอลฮาสเป็นที่จดจำของคนรุ่นใหม่มากที่สุดก็คืออาคารขนาดยักษ์รูปร่างประหลาด ซึ่งเป็นสำนักงานใหญ่ของสถานีวิทยุโทรทัศน์กลางแห่งสาธารณรัฐประชาชนจีน (China Central Television: CCTV)

อาคาร (พนักงานในสำนักงานของกอลฮาสที่รอตเทอร์ดามไม่ได้เรียกมันว่า ‘tower’ แต่เรียกมันว่า ‘loop’) แห่งนี้เปิดตัวอย่างเป็นทางการในเดือนพฤษภาคม 2012 มันครอบคลุมพื้นที่ 50 เอเคอร์ในย่านธุรกิจของปักกิ่ง ด้วยอาคารขนาดใหญ่สองอาคารที่เอียงเข้าหากันและเชื่อมต่อกันที่ส่วนบน (จุดที่สูงที่สุดคือ 768 ฟุต) ซึ่งงานใหญ่ชิ้นแรกสำหรับพนักงานประมาณ 10,000 คน ก็คือการถ่ายทอดการแข่งขันกีฬาโอลิมปิกปี 2012

กอลฮาสบอกกับเจ้าหน้าที่ของซีซีทีวีก่อนที่เขาจะออกแบบอาคารแห่งนี้ว่า “ผมบอกว่ามันจะเป็นอาคารที่ชาวจีนไม่อาจนึกถึง แต่พวกเรา (ในโลกตะวันตก) ไม่อาจสร้างมันได้”

เร็ม กอลฮาส เริ่มต้นชีวิตวัยหนุ่มด้วยการเป็นผู้สื่อข่าว [เขาเคยเขียนบทภาพยนตร์ให้กับ รัสส์ เมเยอร์ (Russ Meyer) เจ้าพ่อหนังอีโรติกชาวอเมริกัน] แต่ต่อมาเขาก็เรียนรู้ว่าสิ่งปลูกสร้างต่างๆ ในเมืองก็มีเรื่องเล่าของมันเช่นกัน และเขาน่าจะสามารถกำหนดลักษณะของสิ่งแวดล้อมในเมืองผ่านทางภาพวาด (และรูปแบบของสถาปัตยกรรม) ได้เช่นเดียวกับตัวอักษร ซึ่งภาพวาดชิ้นหนึ่งของเขา (ขณะเรียนสถาปัตยกรรมศาสตร์ที่อังกฤษ) ปรากฏอยู่บนกำแพงเบอร์ลิน

40 ปีต่อมา ความสนใจของกอลฮาสก็มุ่งสู่สาธารณรัฐประชาชนจีน “คุณจะตระหนักได้ว่าคุณทำงานอยู่ในประเทศที่มีอารยธรรมซึ่งน่าประทับใจมากที่สุดประเทศหนึ่ง และมันมีอายุยาวนานกว่าเกือบทุกประเทศ ดังนั้นจึงทำให้เกิดความรู้สึกน่าเกรงขามและการมีสิทธิพิเศษโดยตัวของมันเอง นอกจากนี้ คุณยังตระหนักได้ว่านี่คือประเทศที่เพิ่งผ่านประวัติศาสตร์อันสับสนวุ่นวายขนานใหญ่ แต่ก็มีความพยายามอย่างมากที่จะก้าวผ่านความสับสนวุ่นวายเหล่านั้นเช่นกัน”

กอลฮาสได้รับโทรศัพท์ชวนเข้าร่วมประกวดแบบของสำนักงานใหญ่ซีซีทีวีในปี 2002 ด้วยความหลงใหลในประวัติศาสตร์และความน่าตื่นตาตื่นใจของความเจริญก้าวหน้าของบ้านเมือง เขาจึงตัดสินใจมุ่งความสนใจมาที่โครงการนี้ (ขณะที่สถาปนิกชื่อดังคนอื่นๆ กำลังแข่งขันกันออกแบบอาคารหลังใหม่ที่จะมาทดแทนเวิลด์เทรดเซ็นเตอร์ในนิวยอร์ก)

ในปักกิ่ง สำนักงานใหญ่ของซีซีทีวีคือศูนย์กลางของงานโฆษณาชวนเชื่ออันทรงพลังของรัฐบาลจีน และขนาดที่ใหญ่โตมโหฬารของมันก็ทำให้นึกถึงนวนิยายเรื่อง หนึ่ง-เก้า-แปด-สี่ ของ จอร์จ ออร์เวลล์ (George Orwell)

แน่นอนว่าการทำงานให้กับรัฐบาลเผด็จการย่อมนำมาสู่เสียงวิพากษ์วิจารณ์ แต่สำหรับ เร็ม กอลฮาส สิ่งสำคัญที่สุดที่เราควรใส่ใจก็คือ

“จีนคือเรื่องราวที่โด่งดังที่สุดในครึ่งแรกของศตวรรษที่ 21 ผมคิดว่าเราทุกคนล้วนได้รับผลกระทบจากสิ่งที่เกิดขึ้น ดังนั้นมันจึงเป็นสิ่งสำคัญที่จะมีส่วนร่วมกับมันเมื่อคุณมีโอกาส ความตั้งใจของผมคือเรื่องง่ายๆ แค่นั้น”

IMAGE ปีที่ 25 ฉบับที่ 10 (ตุลาคม 2555)

Advertisements

Written by ksamphan

November 6, 2012 at 4:55 am

Posted in Neighbours Matters

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: