K. Samphan

ครั้งหนึ่ง โอซามา บิน ลาเดน เคยคุยโตไว้ว่าเขาจะทำให้สหรัฐอเมริกาล้มละลาย แต่สิบปีที่ผ่านมา หน่วยงานบังคับใช้กฎหมายและหน่วยสืบราชการลับก็สามารถสกัดกั้นการโจมตีได้หลายสิบครั้ง

เรามาดูกันว่าราคาของการต่อสู้กับการก่อการร้ายและการปกป้องสหรัฐอเมริกานั้นมีมูลค่าเท่าใด

3,000 ล้านดอลลาร์ – สำหรับเครื่องสแกนร่างกายในสนามบินและค่าจ้างของพนักงานที่ทำงานอยู่กับเจ้าเครื่องนี้มามากกว่า 8 ปีแล้ว

15,000 ล้านดอลลาร์ – คือยอดเงินที่เก็บจากผู้โดยสารนับตั้งแต่ปี 2002 เป็นต้นมา สำหรับ “ค่าธรรมเนียมการรักษาความปลอดภัย 11 กันยายน” (September 11 Security Fee) ซึ่งบวกเพิ่มเข้าไปในการซื้อตั๋วเครื่องบินแต่ละครั้ง (ในปัจจุบันอยู่ที่ 2.50 ดอลลาร์ต่อการเดินทาง 1 เที่ยว และสูงถึง 10 ดอลลาร์สำหรับการซื้อตั๋วแบบไป-กลับ)

40,000 ล้านดอลลาร์ – สำหรับกองทุนสถานการณ์ฉุกเฉินส่วนกลาง (federal emergency fund) ซึ่งตั้งขึ้นหลังจากเกิดเหตุการณ์ 11 กันยายน

100,000 ล้านดอลลาร์ – สำหรับความล่าช้าของผู้โดยสารที่เกิดจากมาตรการตรวจสอบของสนามบินนับตั้งแต่เหตุการณ์ 11 กันยายน

110,000 ล้านดอลลาร์ – สำหรับค่าใช้จ่ายส่วนกลางของหน่วยสืบราชการลับนับตั้งแต่เหตุการณ์ 11 กันยายน

360,000 ล้านดอลลาร์ – สำหรับค่าใช้จ่ายส่วนกลางด้านการรักษาความปลอดภัยภายในประเทศนับตั้งแต่เหตุการณ์ 11 กันยายน

ทั้งหมดที่กล่าวมาคือ 628,000 ล้านดอลลาร์

บวกรวมกับอีก 2.6 ล้านล้านดอลลาร์ สำหรับสงครามในอิรัก อัฟกานิสถาน และปากีสถาน

“3,228,000,000,000 ดอลลาร์”

คือต้นทุนที่ทำให้สหรัฐอเมริกาปลอดภัย

แปลจาก “Celibacy and the Awareness of Sexuality”
โดย อาจารย์ ธนสันติ (Ajahn Thanasanti)

ถ้าผู้เขียนมองย้อนกลับไปยังประสบการณ์ชีวิตที่เกิดขึ้นซ้ำๆ ในรอบหลายปีที่ผ่านมา ผู้เขียนสามารถมองเห็นช่วงเวลาแห่งความสุขที่ท่วมท้น พลังอันรุนแรง ความโศกเศร้าเจ็บปวดสุดจะหยั่ง ความหวาดกลัวอันร้ายกาจ ความรื่นรมย์สุดประมาณ และความแน่วนิ่งของหัวใจที่สุขสงบ ประสบการณ์เหล่านี้เป็นประตูสู่การเรียนรู้ และก็เป็นผลอันเนื่องมาจากการเรียนรู้เช่นกัน ทั้งหมดทั้งมวลเหล่านี้คือส่วนหนึ่งของประสบการณ์ในเรื่องทางเพศของผู้เขียน ซึ่งเป็นเรื่องที่ผู้เขียนอยากจะทำการสำรวจในที่นี้

หากจะกล่าวโดยระบุแน่ชัด ผู้เขียนอยากจะพูดถึงความสัมพันธ์ระหว่างประสบการณ์ทางเพศกับความก้าวร้าวรุนแรง และเรื่องเพศกับความเมตตากรุณา เราจำเป็นจะต้องเข้าใจแง่มุมทางเพศเกี่ยวกับประเด็นดังกล่าว ไม่ว่าเราจะเป็นผู้ถือพรตหรือไม่ก็ตาม ในฐานะที่เป็นส่วนหนึ่งของความพยายามสู่การตื่นรู้ในเงื่อนไขปัจจัยทั้งมวลของการเป็นมนุษย์

ตลอดระยะเวลามากกว่า 20 ปี ครูสอนธรรมะส่วนใหญ่ของผู้เขียนเป็นผู้ชาย บางครั้ง ครูบางท่านที่กล้าหาญและมีความเข้าอกเข้าใจอย่างลึกซึ้ง จะพูดถึงเรื่องเพศด้วยภาษาที่ทำให้ผู้เขียนเกิดความเข้าใจและเชื่อมต่อถึงได้ ผู้เขียนรู้สึกขอบคุณท่านเหล่านั้นสำหรับความกล้าหาญและความเห็นอกเห็นใจ ในการนำแสงสว่างและความชัดเจนมาสู่ห้วงน้ำลึกของเรื่องราวเหล่านี้ เมื่อครั้งที่ผู้เขียนยังเป็นฆราวาส ผู้เขียนเคยได้ฟังคำอธิบายเกี่ยวกับเรื่องทางเพศซึ่งผู้เขียนไม่สามารถต่อติดได้ นั่นคือการอธิบายเรื่องเพศในฐานะของการครอบงำ การเป็นเรื่องรูปกายภายนอก และแรงดึงดูดแบบดิบหยาบ ซึ่งเป็นคุณลักษณะของมนุษย์ อันมีแรงปรารถนาในการสนองตอบความพึงพอใจเป็นพลังขับดัน ทั้งหมดนี้ปราศจากความรักและความเคารพนับถืออย่างจริงใจโดยสิ้นเชิง

สำหรับผู้เขียน การแสดงออกทางเพศที่ผู้เขียนรู้จักมักคุ้นมากที่สุดนั้นมาพร้อมกับความอ่อนโยนและความเอาใจใส่ ความยิ่งใหญ่แผ่กว้าง ความรื่นรมย์ และการเปิดกายและใจเพื่อให้และรับสัมผัสของชีวิตที่ส่งผ่านถึงกันและกัน การได้ยินคำอธิบายเกี่ยวกับเรื่องทางเพศที่เน้นว่าเป็นเรื่องของสัญชาตญาณความต้องการของมนุษย์ เป็นแรงขับดิบหยาบของการตอบสนองความต้องการทางกายซึ่งเกี่ยวพันกับการเคลื่อนที่ของพลังและความก้าวร้าว จึงฟังดูเหมือนเป็นการไม่ให้เกียรติและเป็นสิ่งที่ไม่คุ้นเคย อย่างไรก็ตาม หลายปีต่อมา ผู้เขียนก็ตระหนักว่าสิ่งที่ครูอาจารย์ได้อธิบายเอาไว้ ในความเป็นจริง มันก็อยู่ภายในตัวผู้เขียนเอง

การเติบโตที่แคลิฟอร์เนียในช่วงทศวรรษ 1960 และ 1970 ซึ่งปราศจากพรมแดนขวางกั้นและกฎเกณฑ์ทางวัฒนธรรมในเรื่องการคบหาดูใจและความสัมพันธ์ทางเพศ ผู้เขียนต้องใช้เวลาช่วงหนึ่งเพื่อเรียนรู้ว่าการดูแลเอาใจใส่นั้นจำเป็นมากเพียงใดสำหรับการประคับประคองความสัมพันธ์ที่ดี ผู้เขียนต้องค้นพบด้วยตัวเองถึงผลกระทบของความใกล้ชิดทางเพศและระดับที่เราถูกกระทบภายในด้วยความคิด อารมณ์ ความรู้สึก และกรรมในรูปแบบต่างๆ ของคู่ครองของเรา ผู้เขียนค้นพบความสำคัญของการพิจารณาในทุกแง่มุมของความสัมพันธ์อย่างมีสติ และรู้ชัดถึงแรงขับต่างๆ ที่กำลังทำงานอยู่ เป็นเรื่องสำคัญที่เราต้องมองให้เห็นธรรมชาติของความปรารถนา ธรรมชาติของความพึงพอใจ วิถีทางของการไขว่คว้ายึดติด และความหวาดกลัวการปฏิเสธและการสูญเสีย เช่นเดียวกันกับผลของห้วงอารมณ์เหล่านี้ที่มีต่อร่างกายและจิตใจ เป็นเรื่องสำคัญที่จะต้องตระหนักว่า การไขว่คว้าหาความรัก การยอมรับ และการบรรลุผล เป็นส่วนหนึ่งของประสบการณ์มนุษย์ และเป็นช่วงจังหวะของชีวิตทางเพศของพวกเรา

หลังจากที่ผู้เขียนตัดสินใจใช้ชีวิตในฐานะนักบวช ผู้เขียนจำได้ว่ามีคนไม่กี่คนที่กล่าวคำอวยพรให้ผู้เขียน “เอาล่ะ ฉันหวังว่าในระหว่างทางที่เธอเดินทางไปวัด เธอจะได้พบชายในฝัน และเธอก็ตกหลุมรักเขา” ผู้เขียนเข้าใจว่าพวกเขาหมายความว่าอย่างไร พวกเขาอยากให้ผู้เขียนมีความสุข และสำหรับพวกเขา การเดินบนเส้นทางธรรม หมายถึงการเลือกที่จะมีชีวิตโดยปฏิเสธความต้องการของตัวเอง

ในวัฒนธรรมของเรา ประสบการณ์ชีวิตสุดซาบซึ้งใจคือการบรรลุในความสัมพันธ์แบบโรแมนติก กลยุทธ์ของการโฆษณาและภาพยนตร์ต่างๆ ล้วนมุ่งไปสู่ความพึงพอใจและความสุขที่มาจากการตกหลุมรักและการได้อยู่ในห้วงอารมณ์โรแมนติก มันกลายเป็นสิ่งสำคัญที่สุดของการมีชีวิตที่สมบูรณ์

ใครก็ตามที่อยู่ในความสัมพันธ์ที่แข็งแรงพอควร ต่างรู้ดีว่าความสัมพันธ์นั้นจะนำความสุขความพึงพอใจมาให้มากมาย เช่นเดียวกับศักยภาพในการสำรวจตรวจสอบอย่างได้ผลและการเรียนรู้ แต่ใครก็ตามที่อยู่ในความสัมพันธ์ก็ย่อมจะรู้ดีอีกเช่นกันว่ามันไม่ได้หวานหอมเสมอไป มันสามารถมีช่วงเวลาที่ความสนิทสนมผูกพันกลายเป็นเรื่องน่าเบื่อ หนึ่งในประสบการณ์ที่อ้างว้างที่สุดคือการที่คนสองคนอยู่ใกล้ชิดกันแต่กลับคล้ายอยู่ห่างไกลกันที่สุดในเวลาเดียวกัน บางครั้งมันกลับกลายเป็นความน่ารังเกียจขยะแขยง ผู้เขียนยังจดจำเรื่องราวความรักที่ไม่สมหวังอันนำไปสู่การไล่ติดตาม การทำลายข้าวของ การพยายามฆ่าตัวตาย และการทำร้ายร่างกาย

ดังนั้น ความรักที่สมบูรณ์จะนำความสุขสมหวังมาให้ ในขณะที่ความรักอันแหว่งวิ่น ซึ่งถูกปกคลุมด้วยความต้องการ ความริษยา และพละกำลัง สามารถนำพาไปสู่ฝันร้าย และง่ายที่จะแปรเปลี่ยนเป็นความเกลียดชัง ความรักประเภทนี้คือการติดยึด มันไม่ใช่ความรักที่แท้จริง การไขว่คว้ายึดครองไม่อาจเติมเต็มที่ว่างได้ ดังนั้นจึงเป็นเหตุของความผิดหวังทุกข์ระทม เมื่อเรามองไม่เห็นความทุกข์ระทมในชั่วขณะที่มันเกิดขึ้น ปฏิกิริยารุนแรงที่เกิดขึ้นตามมาคือการประณามที่ต้นเหตุ แทนที่จะเป็นการทำความเข้าใจการตอบสนอง

ในปี 1989 หลังจาก 10 ปีของการเป็นฆราวาสผู้ฝึกปฏิบัติ ผู้เขียนก็มุ่งเข้าสู่เส้นทางของนักบวช ไม่นานหลังจากนั้น นักบวชรุ่นพี่ที่เคารพรักก็เล่าให้ผู้เขียนฟังว่า เมื่อตอนที่ท่านบวชใหม่ๆ ท่านรู้สึกเสียใจมาก เพราะก่อนหน้านั้นท่านยังสามารถรื่นรมย์กับตัณหาราคะอันอุดมได้ ท่านช่างจริงใจและเปิดกว้างกับเรื่องนี้จริงๆ ซึ่งมันทำให้ผู้เขียนรู้สึกดีมากๆ หลายปีต่อมา ผู้เขียนก็ได้เรียนรู้เกี่ยวกับเรื่องเหล่านี้มากขึ้นในฐานะนักบวช

ผู้เขียนคิดว่าตนเองรู้อะไรบ้างเล็กน้อยเกี่ยวกับร่างกาย พลังงาน วัฏจักรของอารมณ์ความรู้สึก และเรื่องราวทางเพศ ผู้เขียนคิดว่าตนเองเข้าใจเพศชาย ผู้เขียนประหลาดใจมากที่ค้นพบว่ายังมีอะไรอีกตั้งมากมายที่ผู้เขียนไม่รู้เกี่ยวกับการเคลื่อนที่ของพลังงานผ่านร่างกายและจิตใจ มันส่งผลอะไรบ้างต่อส่วนต่างๆ ของระบบ และเพศชายกับเพศหญิงรับรู้เรื่องราวต่างๆ แตกต่างกันอย่างไร

สำหรับวิถีของนักบวชซึ่งอุทิศตัวเพื่อการตื่นรู้และการสำรวจตรวจสอบ เป็นสถานะที่การควบคุมได้รับการบ่มเพาะ และเป็นสถานะที่สิ่งรบกวนมีโอกาสเกิดขึ้นได้น้อยมากเมื่อเทียบกับสถานะอื่น แต่ระบบพลังงานของคนผู้นั้นกลับเพิ่มประสิทธิภาพ และสิ่งเรียบง่ายคุ้นเคยก็กลับกลายเป็นหนักหน่วงรุนแรง

หลังจากเข้าสู่วิถีธรรม ผู้เขียนเริ่มชื่นชมในสิ่งที่ภิกษุและอาจารย์สอนธรรมะเพศชายได้เคยกล่าวเอาไว้เกี่ยวกับความสัมพันธ์ระหว่างเรื่องทางเพศกับความก้าวร้าวรุนแรง ผู้เขียนสามารถรู้สึกถึงพลังที่ใช้ในการดึงดูดและเกาะกุมความสนใจของผู้คน ผู้เขียนสามารถมองเห็นได้อย่างชัดเจนว่าอารมณ์ความรู้สึกแปรผันได้อย่างรวดเร็วเพียงใด และความต้องการทางเพศถูกกระตุ้นเร้าได้จากสิ่งต่างๆ มากมายเพียงใด ไม่เพียงเฉพาะการแสดงออกอย่างเปิดเผยจริงใจและอ่อนโยนนุ่มนวลเท่านั้น ผู้เขียนสามารถมองเห็นการทำงานของแรงปรารถนา และรู้สึกได้ถึงการเคลื่อนไหวของจิตใจที่มุ่งไปสู่ความสนุกสนานรื่นรมย์ ผู้เขียนสามารถมองเห็นว่ากลยุทธ์ซึ่งถูกนำมาใช้เพื่อสร้างความรื่นรมย์อันไม่สิ้นสุด—ไม่ว่าจะเพื่อตนเองหรือในความสัมพันธ์กับผู้อื่น—นั้นมักจะอยู่บนพื้นฐานของการควบคุม การแข่งขัน การมองเห็นเป็นวัตถุ และความปรารถนาที่จะจำกัดพื้นที่ของคนคนหนึ่ง

เมื่อกระบวนการดังกล่าวเป็นที่แจ่มชัดสำหรับผู้เขียน ความสัมพันธ์ระหว่างเรื่องทางเพศกับความก้าวร้าวรุนแรงก็เป็นสิ่งที่ชัดเจนยิ่งขึ้น มนุษย์ถูกสร้างขึ้นจากพลังงาน ความคิด อารมณ์ และความรู้สึก ล้วนเป็นสัญญาณของพลังงานที่เปลี่ยนแปลงไปตามลักษณะเฉพาะที่มันได้รับ เรามักจะถูกดูดกลืนจากลักษณะเฉพาะเหล่านี้ ในลักษณะเดียวกันกับการที่เรามุ่งความสนใจไปที่ประสบการณ์ของเรา สิ่งที่เราคิด รู้สึก และมีประสบการณ์ คือสิ่งที่มีค่ามหาศาล เมื่อมีพลังงานอยู่ในระบบเต็มที่ มันสามารถถ่ายเทออกไปในทุกทิศทาง ตัวอย่างเช่น พลังทางเพศซึ่งเผยตัวผ่านแรงปรารถนา ซึ่งถ้าหากไม่มีทักษะในการกดระงับก็สามารถทำให้เกิดความสับสน ความผิดหวัง และความโกรธ และเป็นเรื่องง่ายที่จะปลดปล่อยผ่านความก้าวร้าวรุนแรง

แม้กระทั่งผู้ที่มีทักษะในการควบคุมพลังงานให้ไหลเวียนไปทั้งระบบ ก็ยังจำเป็นจะต้องเข้าใจว่า ถึงที่สุดแล้ว เมื่อเกิดแรงปรารถนา ก็จะเกิดความเจ็บปวด—มี “ฉัน” ผู้มีความต้องการอยู่ตรงนี้ และบางสิ่งที่อยู่ภายนอกสมควรจะต้องตอบสนอง—เป็นเรื่องสำคัญที่จะต้องตระหนักถึงการใช้พลังงานในทางที่สร้างสรรค์และฝึกฝนการเปลี่ยนแรงปรารถนาไปเป็นบางอย่างที่เป็นประโยชน์ ความโศกเศร้าจะยังคงอยู่เสมอ ตราบใดที่ยังคงมี “ฉัน” และอะไรบางอย่างที่ฉันอยากไขว่คว้าหรืออยากหนีมันไปให้พ้น

เราจำเป็นจะต้องเข้าใจเรื่องทางเพศและวิธีที่ความก้าวร้าวถูกเผยแสดงและถูกเก็บรับ เพื่อเป็นการเปิดรับประสบการณ์ชีวิต และเข้าสู่เงื่อนไขของการเป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์ มันเป็นเรื่องที่น่ากลัว เพราะมันนำเราไปสู่เขตแดนที่เรารู้สึกว่าควบคุมอะไรไม่ได้ และเป็นเขตแดนที่เราเผชิญหน้ากับบางสิ่งเกี่ยวกับตัวเราเอง ซึ่งไม่สอดคล้องกับสิ่งที่เราคิดว่าเราควรจะเรียนรู้ทำความเข้าใจ

สำหรับผู้ถือพรต มันไม่ได้หมายถึงการกดบังคับหรือปฏิเสธชีวิตทางเพศ หรือเป็นการประณามเรื่องทางเพศหรือความสัมพันธ์ทางเพศ มันไม่ใช่การปฏิเสธชีวิต ข้อกำหนดทางด้านพฤติกรรมของผู้ถือพรตนั้นชัดเจนอยู่แล้ว นั่นคือ เส้นทางสู่การรู้แจ้งและการทำความเข้าใจ และสำหรับผู้เขียน มันคือความรัก เมื่อมีชีวิตอยู่กับมันอย่างเต็มความสามารถ การถือพรตมีความสำคัญมาก มันคือการโอบกอด และเป็นวิถีชีวิตที่สร้างสรรค์ ซึ่งทำให้ผู้นั้นมีสติเฝ้ามองการเผยตัวของเรื่องทางเพศในทุกทิศทาง และมีสติเฝ้ามองความสามารถในการเปลี่ยนแปลงไปสู่รูปแบบอื่นๆ ของพลังงาน ด้วยวิถีแห่งการถือพรต ผู้นั้นจะกลมกลืนสอดคล้องกับชีวิตในฐานะมนุษย์

สำหรับผู้ที่สนใจในการทำความเข้าใจจุดสิ้นสุดของความทุกข์ พระพุทธเจ้าทรงแนะนำให้มองเห็นคุณค่าของการถือพรต มันไม่ใช่เรื่องง่าย แต่มันจะมีประโยชน์มาก เพราะเราจำเป็นต้องเผชิญหน้ากับรูปแบบของพลังงานที่ฝังลึกจนกลายเป็นนิสัยด้วยความมีสติ

หากเราต้องการปลดปล่อยหัวใจจากความทุกข์ เราจำเป็นต้องตั้งคำถามถึงความสัมพันธ์กับเรื่องทางเพศของเราอย่างจริงใจ เราจำเป็นต้องมีความกล้าที่จะมองอย่างตั้งใจในวิธีที่ความปรารถนา ความยึดมั่นถือครอง และพลังงาน เบียดแทรกเข้ามาอยู่ในประสบการณ์ของเรา เราต้องมองเห็นด้วยตัวเราเองว่าอะไรคือสิ่งที่เหมาะสม และทำอย่างไรจึงจะทำให้การมีสติ ความเข้าใจ และการควบคุม สามารถพัฒนาเติบโตต่อไปได้ เราต้องถามตัวเองว่ายังมีที่ว่างสำหรับความสัตย์ซื่อและการมีคุณธรรมที่มากขึ้นหรือไม่

แล้วในเรื่องเกี่ยวกับความรักความเมตตาล่ะ? แต่ดั้งเดิม มีคำสอนว่าเราจำเป็นต้องมีความรักความเมตตาสำหรับตัวเราเองก่อนที่เราแผ่ขยายมันออกไปสู่คนอื่น การมีสติคือศูนย์รวมของทุกอย่าง ไม่ว่าจะเป็นประสบการณ์แบบไหน การมีสติสามารถรับรู้รับทราบ การตัดสินและการฝืนต้านไม่มีความจำเป็น เมื่ออารมณ์ความรู้สึก การสัมผัสทางกาย ความตึงเครียดและการดิ้นรน อยู่ในห้วงของสติ ปฏิกิริยาตอบกลับของความต้องการและไม่ต้องการเก็บรับสัมผัสจะลดน้อยลง

ความเมตตามาจากการเปิดรับความทุกข์ด้วยมุมมองที่ถูกต้อง มันไม่ใช่ความเมตตาอันยิ่งใหญ่ต่อผู้คนนับล้านในดินแดนห่างไกล มันเป็นเพียงความเมตตาพื้นฐานสำหรับการอยู่ร่วมกับสิ่งต่างๆ ที่เราได้พบเจอ ไม่ว่าจะเป็นสิ่งที่เราชอบหรือไม่ ความเมตตาที่แท้จริงไม่ได้สร้างขึ้นมาจากความคิดหรือความรู้สึก มันคือความสามารถในการอยู่กับปัจจุบัน ณ ขณะต่อขณะอย่างมีสติรู้ตัว—ความเมตตาคือการมีสติ

เป็นสิ่งสำคัญที่จะต้องมองให้เห็นว่า ในประสบการณ์ทั้งหมด มีเส้นทางที่มุ่งตรงไปสู่ความแน่วนิ่งของหัวใจ ไม่ว่าจะในห้วงโมโหโกรธเคืองหรือในความปรารถนาดิบเถื่อนเพื่อสนองความต้องการ จะมีเส้นทางมุ่งตรงไปสู่ความแน่วนิ่งของหัวใจเสมอ การเปลี่ยนแปลงขั้นลึกซึ้งเกิดขึ้นเมื่อจิตใจมีความเข็มแข็งเพียงพอที่จะใช้สติเข้าโอบคลุมความรู้สึก โดยปราศจากการปฏิเสธหรือการยอมรับมัน และโดยปราศจากการหลอมรวมไปกับมัน การผสานตัวเองเข้ากับประสบการณ์การรับรู้ของเราจะลดน้อยลง เราไม่มีความจำเป็นต้องได้รับสิ่งใด ไม่มีความจำเป็นต้องละทิ้งสิ่งใด หรือต้องเปลี่ยนแปลงการรับรู้เพื่อค้นหาสันติภาพ เพื่อเติมเต็ม และเพื่อผ่อนคลาย เพียงการผ่อนพักในห้วงแห่งสติ สันติภาพ การเติมเต็ม และการผ่อนคลาย จะถูกค้นพบ

หัวใจสุขสงบมั่นคงแห่งรักไม่ใช่มาร์ชเมลโลว์หวานหยดย้อยที่คนคนหนึ่งละเลงไปทั่วจักรวาล—เมตตาไม่ใช่อะไรประเภทนั้น หัวใจสุขสงบมั่นคงแห่งรักคือความจริง มันจะเกี่ยวร้อยและพอเหมาะเมื่อเราเข้าใจการกระทำที่เหมาะสมของร่างกายและคำพูด และรู้สึกผ่อนคลายกับสิ่งที่เรียกว่ามนุษย์อย่างเต็มที่ ตราบใดที่คนคนหนึ่งยังคงตัดตัวเองจากเรื่องทางเพศหรือความก้าวร้าว ผู้นั้นก็ปฏิเสธหนทางที่มุ่งเข้าสู่หัวใจ “การตัดขาด” ไม่ได้หมายถึงการไม่สามารถแสดงออก มันหมายถึงการไม่สามารถรับรู้และเข้าใจพลังงานอย่างเต็มที่ และอนุญาตให้มันไหลเวียนและเปลี่ยนรูป ผู้เขียนเห็นว่าการบรรลุนิติภาวะทางจิตวิญญาณเกิดขึ้นเมื่อเราสามารถมองทะลุผ่านผ้าคลุมของโลก ซึ่งเป็นเขตแดนอันยิ่งใหญ่สำหรับการรับรู้ของมนุษย์ และปล่อยให้ทุกสิ่งทุกอย่างนำเรากลับสู่ความแน่วนิ่งมั่นคงของหัวใจที่เปี่ยมไปด้วยความรัก

จากประสบการณ์ของผู้เขียน หัวใจจะเปิดกว้าง พลังงานที่เคยเผยตัวผ่านเรื่องทางเพศหรือความก้าวร้าวยังคงแสดงออกผ่านทางหัวใจ แต่มันจะไม่ได้ฉาบทาด้วยแรงปรารถนาความรื่นรมย์ การครอบครอง หรือการควบคุม หัวใจเพียงแค่เปิดออก มันอนุญาต มันยอมรับ และมันเป็นสากล ไม่มีการระบุเจาะจงถึงใครคนหนึ่งที่ “ฉัน” รัก หรือใครคนหนึ่งที่หลงใหลชื่นชม “ฉัน” มันคล้ายกับการมอบความรักให้จักรวาลทั้งมวลมากกว่าตัวบุคคล มันไม่ใช่ความรักแบบแวววาวระยิบระยับ ซึ่งปฏิเสธผลักดันสิ่งที่ไม่เข้าพวก มันเป็นความรักที่ยั่งยืน—แน่วแน่มั่นคง มีชีวิตชีวา เป็นพื้นที่ศักดิ์สิทธิ์ และเป็นพื้นที่แห่งการผ่อนคลาย

มีนักบวชหญิงท่านหนึ่งที่พวกเรารักมาก ซึ่งมาอยู่กับพวกเราเป็นบางช่วงที่อมราวตี ผู้เขียนจำได้ว่าท่านบอกว่า ในฐานะนักบวช ท่านรู้สึกเป็นอิสระจากเรื่องทางเพศมากกว่าในขณะที่ท่านเป็นฆราวาสเสียอีก ผู้เขียนเข้าใจในสิ่งที่ท่านบอก ในเขตแดนของการควบคุมอันเด่นชัด พวกเราให้กำลังใจซึ่งกันและกัน มีการแนะนำแลกเปลี่ยน และสนับสนุนช่วยเหลือกัน สำหรับการปล่อยให้ร่างกายเป็นไปตามธรรมชาติ อนุญาตให้พลังเลื่อนไหลไปตามทิศทางของมัน เข้าใจมัน และอยู่อย่างสุขสงบร่วมกับมัน

เราไม่ได้พยายามเรียกร้องความสนใจจากผู้อื่น เราไม่ได้พยายามครอบงำหรือควบคุม เราไม่ได้พยายามมีชีวิตตามกฎเกณฑ์ทางวัฒนธรรมที่สังคมยอมรับ ว่าชายหรือหญิงควรจะทำตัวอย่างไร เราได้รับกำลังใจสำหรับการเรียนรู้ว่าการมีชีวิตคืออะไร การเป็นมนุษย์คืออะไร การเป็นผู้หญิงคืออะไร การเป็นผู้ชายคืออะไร และเรียนรู้มันอย่างเต็มที่สมบูรณ์—ไม่ได้มากมายถึงขนาดที่พวกเราสามารถระบุได้ว่ามันคือตัวตนของเรา แต่ความรู้เหล่านี้ก็สามารถนำพาเราไปสู่หัวใจสุขสงบเปี่ยมรักอันมั่นคง

หนึ่งในพรอันมากมายของวิถีแห่งการถือพรตก็คือ บุคคลผู้หนึ่งไม่ได้ต้องการถูกยึดโยงเหมือนขนมปังเพรตเซล เราสามารถเป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์ได้ มีชีวิตที่แท้จริง และอยู่ในความสุขสงบ

ตีพิมพ์ครั้งแรก: ปาจารยสาร ฉบับที่ 3 ปีที่ 33 (กรกฎาคม-สิงหาคม 2552)

โดย โจชัว อี. คีติง (Joshua E. Keating), Foreign Policy, ธันวาคม 2552

ตลอดระยะเวลา 1 ปี มีอะไรเกิดขึ้นมากมายบนโลกใบนี้จนเราไม่อาจกวาดสายตาไปมองได้ถ้วนทั่ว หรือเราเองที่เป็นฝ่ายเลือกที่จะไม่หันไปมองด้วยสาเหตุร้อยพัน กระทั่งความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นกับร่างกายและจิตใจของตัวเราเอง บางทีเราก็จำเป็นต้องอาศัยผู้อื่นช่วยเฝ้ามองและสังเกต
กิจกรรมของมนุษย์คงดำเนินต่อไปไม่มีวันจบสิ้น ตราบใดที่โลกใบนี้ยังคงดำรงอยู่ และผลจากกิจกรรมเหล่านั้นก็จะสะท้อนกลับมาสู่ผู้คนบนโลก

นี่คือเรื่องราวที่เกิดขึ้นในปี 2552 ซึ่งไม่อยู่ในความสนใจของผู้คนในวงกว้าง แต่แฝงฝังนัยสำคัญต่อความเป็นไปของผู้คนบนโลกจนไม่อาจมองข้ามเพิกเฉย

1. เส้นทางสายตะวันออกเฉียงเหนือช่วยเปิดโอกาสให้ธุรกิจ

การเดินทางผ่านเส้นทางสายตะวันออกเฉียงเหนืออยู่ในความสนใจของผู้คนมาช้านาน ในเดือนกันยายน 2552 เรือสินค้าจากเยอรมนี 2 ลำสร้างประวัติศาสตร์ในการเดินทางจากเอเชียตะวันออกสู่ยุโรปตะวันตกผ่านเส้นทางสายตะวันออกเฉียงเหนือซึ่งเชื่อมระหว่างรัสเซียกับอาร์กติก ก่อนหน้านี้ น้ำแข็งทำให้การเดินทางเป็นไปไม่ได้ แต่ต้องขอขอบคุณอุณหภูมิของโลกที่สูงขึ้นซึ่งทำให้ตอนนี้มันกลายเป็นเรื่องที่เป็นไปได้ “มันแทบไม่มีน้ำแข็งอยู่ในเส้นทางเลย” กัปตันวาเลรี ดูรอฟ (Valeriy Durov) บอกกับ BBC “เมื่อยี่สิบปีก่อน ตอนที่ผมทำงานอยู่ทางฝั่งตะวันออกของอาร์กติก ผมไม่สามารถจินตนาการถึงอะไรแบบนี้ได้เลย”

ความสำคัญของการเปลี่ยนแปลงในครั้งนี้ขึ้นอยู่กับว่าคุณไปถามใคร เส้นทางนี้เปรียบได้กับเหมืองทองสำหรับอุตสาหกรรมเรือขนส่งสินค้า มันช่วยย่นระยะทางและช่วยประหยัดค่าใช้จ่ายมหาศาลสำหรับการเดินทางจากเอเชียสู่ยุโรป แต่สำหรับนักเคลื่อนไหวด้านสิ่งแวดล้อม ข่าวนี้คือสัญญาณว่าการเปลี่ยนแปลงของสภาพอากาศอาจกำลังดำเนินไปสู่จุดที่เป็นอันตราย

ความเห็นล่าสุดของนักวิทยาศาสตร์ก็คือ อีกสิบปีข้างหน้า น้ำแข็งในอาร์กติกส่วนใหญ่อาจจะละลายในช่วงฤดูร้อน ซึ่งผลที่จะตามมา—ระดับน้ำที่สูงขึ้นในพื้นที่ชายฝั่งทั่วโลก และการสูญพันธุ์ของสัตว์ในพื้นที่ต่างๆ—นั้นเป็นที่รับรู้กันดี นอกจากนี้ อากาศที่อบอุ่นยังเปิดทางให้กับความเป็นไปได้ในการแข่งขันทางด้านภูมิรัฐศาสตร์ รัสเซียซึ่งปักธงอยู่ภายใต้ผืนน้ำแข็งอาร์กติกอยู่ก่อนแล้ว ได้อ้างสิทธิ์ในเส้นทางเข้าสู่ทรัพยากรธรรมชาติสายใหม่นี้ อันนำมาซึ่งความวิตกกังวลของประเทศใกล้เคียง เส้นทางสายใหม่นี้จะนำผลประโยชน์มาให้รัสเซียผ่านทางธุรกิจใหม่ๆ ที่จะเข้าสู่ท่าเรือทางฝั่งตะวันออก อุณหภูมิของการขับเคี่ยวเพื่อผลประโยชน์มหาศาลของอาร์กติกกำลังพุ่งสูงขึ้น แม้แต่ประเทศที่รักสันติอย่างแคนาดาก็ยังต้องเตรียมพร้อมรับมือกับการเผชิญหน้าทางการทหารที่มีโอกาสจะเกิดขึ้นได้

2. จุดเสี่ยงใหม่ในอิรัก

ขณะที่สื่อมวลชนระหว่างประเทศและแวดวงปัญญาชนได้หันเหความสนใจไปที่คาบูล (Kabul) ข่าวสารเกือบทั้งหมดที่ออกมาจากแบกแดด (Baghdad) ก็แทบจะไม่ได้รับความสนใจ นี่เป็นโชคร้าย เพราะแม้ว่าจำนวนเหตุรุนแรงในอิรักจะลดลง แต่ความขัดแย้งก็ยังคงอยู่ห่างไกลจากจุดสิ้นสุด นับตั้งแต่การโจมตีเมืองใหญ่อย่างต่อเนื่องของกลุ่มที่ใช้ความรุนแรง ผู้ลี้ภัยจำนวน 2.7 ล้านคนที่ยังคงอยู่ในประเทศ และการเมืองที่ยังสมัครสมานปรองดองกันไม่ได้ อิรักยังคงมีจุดเสี่ยงอีกหลายจุดที่สามารถทำลายกระบวนการที่เกิดขึ้นในช่วงหลายปีที่ผ่านมา และปัญหาที่หนักหน่วงที่สุดอาจจะคือความหวาดกลัวที่เพิ่มขึ้นจากความขัดแย้งครั้งใหม่ระหว่างชาวอิรักเชื้อสายอาหรับกับชาวเคิร์ด

ความสนใจที่จำกัดเกี่ยวกับเรื่องนี้ทำให้เน้นความสำคัญไปที่การอ้างสิทธิ์ของชาวเคิร์ดในเมืองเคอร์คุก (Kirkuk) ซึ่งเป็นแหล่งน้ำมัน แต่นักวิเคราะห์กล่าวว่า การพัฒนาเมืองไนน์เวห์ (Nineveh) ซึ่งอยู่ใกล้เคียง—เมืองนี้อยู่ทางเหนือของเมืองโมซุล (Mosul)—อาจจะเป็นชนวนที่รอวันปะทุ พื้นที่นี้อยู่ทางใต้ของเขตแดนชาวเคิร์ด และมีชาวเคิร์ดอาศัยอยู่เป็นจำนวนมาก ซึ่งต้องการจะแยกดินแดนไปเป็นประเทศเคอร์ดิสถาน (Kurdistan) หลังจากการบุกของกองทัพสหรัฐฯ ชาวเคิร์ดได้กลายเป็นผู้นำทางการเมืองในไนน์เวห์ สาเหตุหลักเป็นเพราะความเฉยเมยของชาวซุนนีย์ และการตั้งกองทหาร เพซเมอร์กา (peshmerga) ของชาวเคิร์ดขึ้นในพื้นที่ เพื่อความพยายามในการควบคุมเมือง

มีความเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้นในเดือนมกราคม 2552 เมื่อชาวซุนนีย์เดินขบวนประท้วงบริเวณพรรคอัล-ฮัดบา (al-Hadba) พรรคชาตินิยมของชาวอาหรับ ซึ่งประกาศนโยบายต่อต้านกองทหารเพซเมอร์กา และจะต่อสู้กับอิทธิพลของชาวเคิร์ด ทำให้พรรคได้รับชัยชนะอย่างหวุดหวิดในการเลือกตั้งที่เมืองไนน์เวห์ พรรคภราดรภาพเคิร์ด (Kurdish Fraternal List) ซึ่งเป็นพรรคการเมืองหลักของชาวเคิร์ด เดินออกจากที่ประชุมสภาของเมือง และประกาศว่าจะไม่เข้าร่วมประชุมจนกว่าสมาชิกพรรคจะได้รับตำแหน่งผู้นำระดับอาวุโส

ปัญหาจากทั้งสองด้านนำไปสู่การใช้ความรุนแรงเพื่อแก้ไขปัญหาความขัดแย้ง และการโจมตีจากกลุ่มที่ใช้ความรุนแรงก็ยังคงเกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง รวมถึงการระเบิดรถบรรทุกซึ่งทำให้ชาวเคิร์ดเสียชีวิต 20 คนในเดือนกันยายน 2552 ทางการอิรักและสหรัฐฯ ให้ความสำคัญกับความขัดแย้งในเมืองไนน์เวห์มากขึ้น ในฐานะปัจจัยที่สำคัญที่สุดในการทำลายเสถียรภาพในอิรัก “หากไม่มีการเจรจา ความเสี่ยงที่ไนน์เวห์จะทำให้ทั้งประเทศต้องล้มครืน” ลูลูวา อัล-ราชิด (Loulouwa al-Rachid) นักวิเคราะห์อาวุโสของกลุ่มวิกฤตการณ์ระหว่างประเทศ (International Crisis Group) กล่าวในเดือนกันยายน สัญญาณหนึ่งที่แสดงว่าสถานการณ์กำลังตึงเครียดก็คือ กองทัพสหรัฐฯ ยังคงออกลาดตระเวนในเมืองโมซุลอีกหลายเดือนหลังจากการถอนกำลังอย่างเป็นทางการจากเมืองอื่นๆ ในอิรัก

3. สายด่วนสำหรับจีนและอินเดีย

“สายด่วน” ระหว่างผู้นำระดับโลก—เช่นเดียวกับ “โทรศัพท์สีแดง” (red telephone) ระหว่างมอสโกกับวอชิงตันภายหลังกรณีวิกฤตขีปนาวุธของคิวบา—ถูกออกแบบมาเพื่อป้องกันความเข้าใจผิดหรือการสื่อสารที่ผิดพลาดระหว่างประเทศมหาอำนาจทางนิวเคลียร์ อันจะนำไปสู่ความขัดแย้งในที่สุด จีนและสหรัฐฯ นั้นมีอยู่แล้ว เช่นเดียวกับอินเดียและปากีสถาน ในปี 2552 ผู้นำของอินเดียและจีนตกลงที่จะสร้างกลไกนี้ขึ้นระหว่างนิวเดลีกับปักกิ่ง ซึ่งแสดงให้เห็นความวิตกกังวลเกี่ยวกับปัญหาเรื่องเขตแดน ว่าจะกลายเป็นความขัดแย้งหลักของโลกที่มีหลายขั้วอำนาจในปัจจุบัน

มหาอำนาจใหม่ของเอเชียทั้งสองประเทศมีความเห็นไม่ตรงกันเรื่องพื้นที่บริเวณเขตทาวังแถบเทือกเขาหิมาลัย (Himalayan region of Tawang) ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของรัฐอรุณาจัลประเทศ (Arunachal Pradesh) ของอินเดีย ซึ่งจีนอ้างว่าในประวัติศาสตร์ พื้นที่บริเวณนี้เป็นส่วนหนึ่งของทิเบต ดังนั้นจึงเป็นส่วนหนึ่งของเขตแดนจีน ทั้งสองประเทศทำสงครามแย่งดินแดนแห่งนี้ในปี 2505 ซึ่งทำให้ทหารเสียชีวิตมากกว่า 2,000 นาย องค์ดาไล ลามะ (Dalai Lama) ซึ่งพำนักอยู่ในอินเดีย มีอิทธิพลอย่างมากในการแก้ปัญหาของพื้นที่ที่มีประชากรเชื้อสายทิเบตเป็นส่วนใหญ่ ซึ่งยิ่งทำให้ปักกิ่งไม่พอใจ มีทหารถูกส่งเข้ามาในพื้นที่มากขึ้น และเอกสารของกองทัพอินเดียระบุว่ามีการปะทะกันบริเวณชายแดนทั้งหมด 270 ครั้ง และมีมากกว่า 2,300 กรณีที่ระบุว่าเป็น “การลาดตระเวนที่รุกล้ำเขตแดน” (aggressive border patrolling) จากฝ่ายจีนในปี 2551 มันโมฮัน ซิงห์ (Manmohan Singh) นายกรัฐมนตรีของอินเดีย ได้เดินทางมายังพื้นที่นี้ในเดือนตุลาคม ซึ่งเป็นการแสดงการประท้วงอย่างเป็นทางการและเป็นมาตรการตอบโต้ปักกิ่ง

ในเดือนมิถุนายน Times of India รายงานว่า ประธานาธิบดี หู จิ่นเทา (Hu Jintao) ของจีน ให้คำแนะนำกับซิงห์ว่า สายด่วนจะช่วยให้ความขัดแย้งเรื่องเขตแดนไม่นำไปสู่การเผชิญหน้าทางการทหาร—หรือแม้แต่นิวเคลียร์—ระหว่างทั้งสองประเทศ แม้ว่าจะเป็นการป้องกันที่รอบคอบ แต่สายด่วนก็เป็นสิ่งที่บ่งชี้ว่าทาวาง (Tawang) ก็มีสถานะไม่ต่างจากแคชเมียร์ (Kashmir) ในฐานะจุดเสี่ยงที่อันตรายที่สุดของเอเชีย

4. ฟองสบู่อสังหาริมทรัพย์ฟองใหม่?

ปัจจัยสำคัญที่ทำให้ทั่วโลกประสบกับวิกฤตทางการเงินก็คือ การคาดการณ์ที่ผิดพลาดเกี่ยวกับภาคอสังหาริมทรัพย์ในสหรัฐฯ แม้ว่าทรัพย์สินจำนวนมหาศาลจะถูกยึด และระบบเศรษฐกิจของโลกจะได้รับผลกระทบ แต่เจ้าของบ้านชาวอเมริกันอาจจะกำลังเริ่มทำในสิ่งที่ผิดพลาดแบบเดิมอีกครั้ง

หลังจากบอบช้ำจากราคาที่ลดต่ำลงเดือนต่อเดือนมากที่สุดในประวัติศาสตร์ ราคาบ้านในสหรัฐฯ ก็เพิ่มขึ้นอีกครั้งในเดือนพฤษภาคม 2552 ดัชนี S&P/Case-Shiller ซึ่งได้รับการยอมรับมากที่สุดสำหรับดัชนีชี้วัดราคาบ้านในสหรัฐฯ เพิ่มขึ้น 3.4 เปอร์เซ็นต์ในระหว่างเดือนพฤษภาคมถึงเดือนกรกฎาคม จากข้อมูลของ 18 ใน 20 เมือง ราคาบ้านยังคงต่ำกว่าราคาของปี 2551 อยู่ 13.3 เปอร์เซ็นต์ แต่นั่นก็ยังน้อยกว่าตัวเลขที่คาดการณ์ไว้ ข้อมูลนี้สอดคล้องกับดัชนีชี้วัดอื่นๆ ที่ผลออกมาในทางบวก รวมถึงยอดขายบ้านและโครงการก่อสร้างที่เพิ่มขึ้น “เราได้ค้นพบจุดต่ำสุดแล้ว” นักเศรษฐศาสตร์คนหนึ่งบอกกับ New York Times

แต่ โรเบิร์ต ชิลเลอร์ (Robert Shiller) นักเศรษฐศาสตร์ที่เป็นหนึ่งในผู้คิดค้นดัชนีดังกล่าว เห็นว่าตัวเลขนี้เป็นสัญญาณเตือนมากกว่าจะเป็นสัญญาณที่ดี เขาชี้ว่าข้อมูลจากการสำรวจแสดงถึงการที่เจ้าของบ้านส่วนใหญ่คิดว่าบ้านของพวกเขาจะมีมูลค่าสูงขึ้นอย่างมโหฬารในทศวรรษต่อไป เขากังวลว่า “วิธีคิดแบบฟองสบู่” (bubble thinking) จะกลับมาอีกครั้ง

“มันกลับกลายเป็นว่า การพุ่งขึ้นสูงสุดและลดลงต่ำสุดของตลาดอสังหาริมทรัพย์ ส่งผลให้ชาวอเมริกันจำนวนมากกลายเป็นนักเก็งกำไร” เขาเขียนไว้ใน New York Times

วิธีแก้ปัญหาวิกฤตในภาคอสังหาริมทรัพย์ของรัฐบาลอาจจะนำไปสู่ปัญหาใหม่—สนับสนุนการซื้อบ้านที่ไม่มีความรับผิดชอบของประชาชนที่ไม่สามารถรับภาระนี้ได้—Federal Housing Administration (FHA) ซึ่งให้ความช่วยเหลือผู้จำนองเกือบสองล้านรายในปี 2552 มองเห็นอัตราส่วนของหนี้ที่ไม่ได้รับการชำระ ทรัพย์สินที่ถูกยึดซึ่งเพิ่มขึ้นเกือบ 8 เปอร์เซ็นต์ในเดือนมิถุนายน และตัวแทนจำหน่ายที่สูญเสียเงินสำรองจากการไม่ได้รับชำระหนี้ คณะกรรมการของรัฐสภาได้รับการแต่งตั้งเพื่อตรวจสอบหนี้เสียเหล่านี้ แม้แต่ เบน เบอร์แนนเก้ (Ben Bernanke) ประธานธนาคารกลางสหรัฐฯ (Federal Reserve) ยังกล่าวว่าสภาคองเกรสควรชั่งน้ำหนักระหว่างผลดีและผลเสียของการให้เงินกู้ของ FHA

แม้ดูเหมือนว่าราคาบ้านจะเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ ในระยะสั้น และรัฐบาลสหรัฐฯ จะยังคงแจกจ่ายแรงจูงใจให้กับผู้ที่มีบ้าน แต่มีความเสี่ยงว่าพฤติกรรมเก็งกำไรแบบไร้ความรับผิดชอบ ซึ่งเป็นสาเหตุของการถดถอยครั้งใหญ่ อาจจะกำลังกลับมา

5. พลังจากพลเรือนที่เลือนหาย

ในเดือนพฤศจิกายน 2550 โรเบิร์ต เกตส์ (Robert Gates) รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมสหรัฐฯ ได้กล่าวสุนทรพจน์อันโด่งดังที่มหาวิทยาลัยแคนซัสสเตต เขายอมรับว่า “ผลสำเร็จทางด้านการทหารไม่เพียงพอสำหรับชัยชนะ” (military success is not sufficient to win) ต่อกลุ่มผู้ใช้ความรุนแรงดังเช่นในอิรักและอัฟกานิสถาน และเรียกร้องให้เพิ่มบทบาทและงบประมาณของกระทรวงการต่างประเทศ และองค์การเพื่อการพัฒนาระหว่างประเทศของสหรัฐฯ (U.S. Agency for International Development: USAID)

ในอัฟกานิสถาน เมื่อเดือนมีนาคม 2552 ทีมงานของ บารัก โอบามา (Barack Obama) ดูเหมือนจะเดินตามแนวทางดังกล่าวด้วยการเรียกร้อง “พลังของพลเมือง” (civilian surge) จากกระทรวงการต่างประเทศและ USAID ในการทำงานร่วมกับทหารสหรัฐฯ ที่เพิ่มจำนวนขึ้นในอัฟกานิสถาน “สิ่งที่เราไม่สามารถทำได้คือการคิดแค่เพียงว่าแนวทางด้านการทหารในอัฟกานิสถานจะสามารถแก้ปัญหาของเราได้” โอบามากล่าวในรายการ 60 Minutes ซึ่งเป็นสิ่งเดียวกับที่เกตส์เสนอ

อย่างไรก็ตาม เพียงแค่หนึ่งเดือนต่อมา รัฐบาลก็ขอให้เกตส์ส่งทหาร 300 นายเข้าไปทำหน้าที่ร่วมกับผู้เชี่ยวชาญฝ่ายพลเรือนในอัฟกานิสถาน เนื่องจากจำนวนผู้ปฏิบัติงานจากฝ่ายพลเรือนมีไม่เพียงพอ มิเชเล ฟลัวร์นอย (Michele Flournoy) รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงกลาโหม ยอมรับว่ารัฐบาล “กำลังเล่นเกมไล่จับ” หลังจากที่ไม่ได้สร้างผู้เชี่ยวชาญจากฝ่ายพลเรือนมานานหลายปี

เพนตากอนเองก็ต้องเข้าไปรับงานต่อจากกระทรวงการต่างประเทศในปากีสถาน ซึ่งเป็นสิ่งที่ไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อนในประเทศที่ทหารสหรัฐฯ ไม่ได้รับอนุญาตให้ปฏิบัติหน้าที่อย่างเป็นทางการ หลังจากงบประมาณสนับสนุนการทำงานผ่านการอนุมัติในเดือนมิถุนายน เพนตากอนก็แต่งตั้งคณะกรรมการบริหารจัดการงบประมาณ 400 ล้านดอลลาร์เพื่อพัฒนาประสิทธิภาพของกองทัพปากีสถานในการต่อสู้กับกลุ่มผู้ใช้ความรุนแรง ปกติความช่วยเหลือจากกองทัพในด้านนี้จะมีที่ปรึกษาจากกระทรวงการต่างประเทศ แต่เกตส์ รวมทั้งผู้บัญชาการกองบัญชาการกลางสหรัฐฯ พลเอกดาวิด เพเทรียส (Gen. David Petraeus) เห็นว่ากระทรวงการต่างประเทศขาดความสามารถในการทำหน้าที่ดังกล่าว

กระทรวงการต่างประเทศอาจจะยังคงทำงานตามวิสัยทัศน์ของเกตส์และโอบามา—แผนในการสร้าง “หน่วยงานฝ่ายพลเรือน” ซึ่งสามารถส่งพลเมือง 400 คนเข้าไปในพื้นที่ขัดแย้ง ดูจะเป็นไปได้—และกระทรวงการต่างประเทศก็ตอบรับที่จะเข้ามาดูแลงบประมาณต่อต้านกลุ่มผู้ใช้ความรุนแรงในปากีสถานในที่สุด แต่สำหรับตอนนี้ ความฝันที่จะเห็นพลเมืองทำหน้าที่ได้ทัดเทียมกับทหารดูเหมือนจะยังห่างไกล แอนโทนี คอร์เดสแมน (Anthony Cordesman) นักวิเคราะห์ซึ่งเป็นที่ปรึกษาของกองทัพสหรัฐฯ ในปฏิบัติการที่อัฟกานิสถานกล่าวว่า “เราต้องหยุดพูดถึง ‘พลังที่ดูดี’ (smart power) ราวกับว่าเรามีมันแล้ว”

6. พันธมิตรทางสายน้ำระหว่างปักกิ่ง-บราซิล

ตั้งแต่จีนซื้อเรือบรรทุกเครื่องบินเก่าจากโซเวียตแบบไม่เป็นความลับในทศวรรษ 2530 ยุทธศาสตร์อันทะเยอทะยานทางด้านกองทัพเรือของจีนก็อยู่ในความสนใจของนักวิเคราะห์ทางด้านการทหาร ในเดือนมีนาคม 2552 พลเอกเหลียง กวงเลี่ย (Gen. Liang Guanglie) รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมของจีน กล่าวยืนยันอย่างหนักแน่นว่า จีนวางแผนที่จะริเริ่มโครงการผลิตเรือบรรทุกเครื่องบิน อันเป็นการส่งสัญญาณถึงญี่ปุ่น “เราจำเป็นต้องพัฒนาเรือบรรทุกเครื่องบิน” เพนตากอนคิดว่า กองทัพเรือของกองกำลังปลดปล่อยประชาชน (The People’s Liberation Army Navy: PLAN) จะสามารถมีเรือบรรทุกเครื่องบินที่ใช้งานได้จำนวนหนึ่งภายในอีก 10 ปี ซึ่งจะต้องใช้งบประมาณนับร้อยล้านดอลลาร์ ด้วยประสบการณ์ที่จำกัดทางด้านการบินและการเดินเรือ จีนจึงต้องการกัปตันและนักบินเพื่อไปให้ถึงเป้าหมายได้ทันเวลา ซึ่งนั่นหมายความว่าจีนจะต้องหาผู้เชี่ยวชาญมาช่วยทำการฝึกฝน

ปัญหาก็คือ มีเพียง 4 ประเทศเท่านั้นที่มีเรือบรรทุกเครื่องบิน สหรัฐฯ นั้นไม่ค่อยสนใจที่จะช่วยเหลือกองทัพจีน ฝรั่งเศสถูกห้ามจากมาตรการของสหภาพยุโรป ส่วนรัสเซียก็กำลังมุ่งความสนใจไปที่ความร่วมมือทางด้านการทหารกับเพื่อนบ้านมหาอำนาจทางตอนใต้ของประเทศ ที่เหลือคือบราซิล ซึ่งยินดีเป็นอย่างยิ่งที่จะให้เจ้าหน้าที่ของ PLAN นำเรือบรรทุกเครื่องบินอายุ 52 ปีไปใช้ทำการฝึกฝน มันชื่อ เซา เปาโล (ซื้อมาจากฝรั่งเศสในปี 2543) เนลสัน โจบิม (Nelson Jobim) รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมของบราซิล เปิดเผยโครงการผ่านบทสัมภาษณ์ในเว็บไซต์ของกระทรวงกลาโหมบราซิลในเดือนพฤษภาคม 2552 แม้ว่าจะไม่มีใครรู้ถึงข้อตกลงที่แท้จริง แต่คนส่วนใหญ่คิดว่าจีนน่าจะช่วยออกเงินค่าซ่อมบำรุงเรือเซา เปาโล ที่ใช้งานมานานแล้วเป็นการแลกเปลี่ยนกับโปรแกรมการฝึกฝน เว็บไซต์กองทัพเรือของจีนบอกเป็นนัยว่าจีนอาจจะช่วยเหลือบราซิลในการสร้างเรือดำน้ำนิวเคลียร์ และโจบิมเองก็กล่าวว่า เขาหวังว่าโครงการนี้จะนำไปสู่ความร่วมมือทางการทหารในด้านอื่นๆ

สหรัฐฯ เป็นมหาอำนาจทางทะเลในเอเชียตะวันออกมายาวนาน แต่จีนก็กำลังไล่ตามสหรัฐฯ เข้ามามากขึ้นเรื่อยๆ รวมทั้งมีการออกกฎหมายในเรื่องที่ปักกิ่งเห็นว่าเป็นการรุกล้ำน่านน้ำของจีนอย่างผิดกฎหมาย ในขณะที่จีนและอินเดียกำลังอยู่ในระหว่างการสร้างอุปกรณ์ทางการทหารขนาดใหญ่—อินเดียกำลังวางแผนที่จะนำเรือบรรทุกเครื่องบินของรัสเซียมาใช้—เจ้าหน้าที่ระดับสูงในกองทัพเรือสหรัฐฯ อาจจะกำลังงีบหลับอยู่ก็ได้

กองทัพเรือสหรัฐฯ ประกาศต่อสาธารณะว่าเรือบรรทุกเครื่องบินของจีนจะไม่ส่งผลกระทบกับสมดุลของพลังอำนาจในภูมิภาค แต่รายงานประจำปี 2552 ของเพนตากอนเกี่ยวกับประสิทธิภาพของกองทัพจีนเตือนว่า โครงการนำพาประเทศไปสู่ความทันสมัยสามารถทำให้ปักกิ่งมีทางเลือกสำหรับการข่มขู่ทางการทหารเพิ่มมากขึ้น

7. คนตายมีหนังสือเดินทาง

ตั้งแต่ปี 2550 กระทรวงการต่างประเทศของสหรัฐฯ ได้ประกาศใช้ระบบ e-passports ซึ่งมีชิปส์คอมพิวเตอร์เก็บข้อมูลทางชีวภาพเพื่อป้องกันการปลอม แต่โชคร้าย รายงานประจำเดือนมีนาคมของสำนักงานความโปร่งใสของรัฐบาล (Government Accountability Office: GAO) ชี้ว่า การปลอมหนังสือเดินทางความปลอดภัยสูงนี้ไม่ยากเลย แม้แต่คนที่มีทักษะในการปลอมเพียงเล็กน้อย

เจ้าหน้าที่ของ GAO ได้รับหนังสือเดินทางสหรัฐฯ ของจริง 4 ฉบับโดยใช้ชื่อและเอกสารปลอม กรณีหนึ่ง เขาใช้หมายเลข Social Security ของผู้ชายที่เสียชีวิตในปี 2508 อีกกรณี เขาใช้หมายเลข Social Security ของเด็กอายุ 5 ขวบซึ่งปลอมขึ้นสำหรับการตรวจสอบก่อนหน้านี้ ร่วมกับ ID ที่แสดงว่าเขามีอายุ 53 ปี ต่อจากนั้น เจ้าหน้าที่ผู้นี้ใช้หนังสือเดินทางปลอมซื้อตั๋วเครื่องบิน รับใบผ่านแดน และใช้มันผ่านด่านตรวจในสนามบินขนาดใหญ่ของสหรัฐฯ (เมื่อได้รับข้อมูลการสืบสวนของ GAO กระทรวงการต่างประเทศเห็นด้วยว่ามีจุดบกพร่องสาหัสในขั้นตอนการออกหนังสือเดินทาง และจะเข้าไปจัดการจุดบกพร่องดังกล่าว)

มีมากกว่า 70 ประเทศที่เปลี่ยนมาใช้หนังสือเดินทางแบบมีข้อมูลชีวภาพ ซึ่งมีคำอธิบายอย่างเป็นทางการว่าเป็นการปฏิวัติระบบรักษาความปลอดภัยในการเดินทางเข้าประเทศ อย่างไรก็ตาม การสืบสวนของ GAO พิสูจน์ว่า แม้แต่เทคโนโลยีที่ก้าวหน้าที่สุดก็ไม่สามารถทำให้ประเทศปลอดภัยได้ ตราบใดที่ระบบราชการอยู่เบื้องหลังความผิดพลาดเหล่านั้น

8. ฆาตกรเชเชนออกเดินทางท่องโลก

เดือนกรกฎาคม 2552 ทั่วโลกตกตะลึงกับการฆาตรกรรม นาทาลยา เอสเตมิโรวา (Natalya Estemirova) นักเคลื่อนไหวด้านสิทธิมนุษยชน ที่เชชเนีย (Chechnya) ความสงสัยพุ่งไปที่ แรมซาน คาดีรอฟ (Ramzan Kadyrov) ผู้ยิ่งใหญ่ชาวเชเชนซึ่งได้รับการสนับสนุนจากเครมลิน และตกเป็นเป้าหมายในการสืบเสาะของเอสเตมิโรวาอยู่บ่อยครั้ง แต่เอสเตมิโรวาก็เป็นเพียงหนึ่งในผู้ที่วิพากษ์วิจารณ์คาดีรอฟอีกหลายคนที่ถูกฆาตรกรรมในช่วงไม่กี่เดือนก่อนหน้านี้ และมันแสดงให้เห็นว่าการอาศัยอยู่ในต่างประเทศไม่ใช่หลักประกันเรื่องความปลอดภัย ในเดือนมกราคม อูมาร์ อิสราอิลอฟ (Umar Israilov) อดีตเจ้าหน้าที่รักษาความปลอดภัยของคาดีรอฟถูกยิงเสียชีวิตที่ออสเตรีย ซึ่งเป็นพื้นที่ที่เขากำลังหาที่ลี้ภัย อิสราอิลอฟเป็นผู้ที่ยื่นฟ้องต่อศาลสิทธิมนุษยชนยุโรป (European Court of Human Rights) โดยกล่าวหาว่าคาดีรอฟทำการลักพาตัวและทรมานผู้คน

ในเดือนมีนาคม อาลี โอซาเยฟ (Ali Osayev) ผู้ลี้ภัยและอดีตนักรบต่อต้านรัฐบาล ถูกฆาตรกรรมที่อิสตันบูล (Istanbul) เหตุการณ์นี้เกิดขึ้นหลังจากการสังหารอดีตผู้บังคับบัญชากลุ่มกบฏเชเชนที่อิสตันบูลเมื่อปลายปี 2551 ตามรายงานของตำรวจ ทั้งสามเหตุการณ์ใช้อาวุธชนิดเดียวกัน

เช่นเดียวกับในเดือนมีนาคม ซูลิม ยามาดาเยฟ (Sulim Yamadayev) ผู้บังคับบัญชากลุ่มกบฏกลุ่มหนึ่งที่ขับเคี่ยวกับกลุ่มของคาดีรอฟ ถูกฆาตกรรมที่ดูไบ (Dubai) รัสลาน (Ruslan) พี่น้องของเขา ซึ่งครั้งหนึ่งเคยเป็นคู่แข่งในตำแหน่งประธานาธิบดีเชเชนกับคาดีรอฟ ถูกฆาตกรรมที่มอสโกในเดือนกันยายน 2551 องค์การตำรวจอาชญากรรมระหว่างประเทศ (International Criminal Police Organization: INTERPOL) ออกหมายจับชาวรัสเซีย 7 คนที่เกี่ยวข้องกับการฆาตกรรมซูลิม รวมถึงสมาชิกของสภาดูมาจากพรรครัสเซียสามัคคี (United Russia) ของนายกรัฐมนตรี วลาดิมีร์ ปูติน (Vladimir Putin)

มีความขัดแย้งหลบซ่อนอยู่ภายในภูมิภาคนี้โดยตัวมันเองอยู่แล้วในทุกๆ เรื่อง ยกเว้นความหนาวเย็น แม้ว่านโยบายที่ใช้ความรุนแรงของคาดีรอฟจะค่อนข้างประสบความสำเร็จในการปกครองเชชเนีย และเครมลินจะประกาศแผนการสวยหรูในการยุติความรุนแรงในดินแดนนี้เมื่อเดือนเมษายน แต่ก็มีความหวั่นวิตกเพิ่มขึ้น เนื่องจากกลุ่มที่ใช้ความรุนแรงชาวมุสลิมได้เข้ามาอยู่ในบริเวณพื้นที่โดยรอบ อันนำมาซึ่งการระเบิดรถยนต์และการลอบสังหารในอินกูชีเทีย (Ingushetia) ซึ่งอยู่ใกล้เคียง ประธานาธิบดีของสาธารณรัฐอันวุ่นวายแห่งนี้ได้รับบาดเจ็บสาหัสจากความพยายามลอบสังหารในเดือนมิถุนายน

9. สหรัฐฯ เข้าร่วมสงครามกลางเมืองในอูกันดา

ในเดือนมกราคม เจฟฟรีย์ เจตเทิลแมน (Jeffrey Gettleman) จาก New York Time ได้เขียนบทความว่ากองทัพสหรัฐฯ ได้ช่วยวางแผนและให้เงินสนับสนุนกองทัพอูกันดาในการต่อสู้กับกลุ่มกบฏกองทัพต่อต้านของพระเจ้า (Lord’s Resistance Army: LRA) ในภาคตะวันออกของคองโก ผลการโจมตีออกมาเลวร้าย ผู้นำกลุ่มกบฏหนีไปได้ และสังหารประชาชนไป 900 คน นี่เป็นครั้งแรกที่สหรัฐฯ เข้าไปมีส่วนร่วมโดยตรงในปฏิบัติการต่อต้านกลุ่ม LRA ซึ่งสหรัฐฯ ระบุว่าเป็นกลุ่มก่อการร้าย โจเซฟ โคนี (Joseph Kony) ผู้นำทางศาสนาของกลุ่ม LRA ได้ลักพาตัวเด็กนับหมื่นคนเพื่อส่งเข้าเป็นทหารและทำการย่ำยีทางเพศตลอดระยะเวลาหลายสิบปีในการทำสงครามกับรัฐบาลอูกันดา

กองบัญชาการของสหรัฐอเมริกาในแอฟริกา (United States Africa Command: Africom) ปกป้องบทบาทของพวกเขาในภารกิจดังกล่าว โดยกล่าวว่า ถึงอย่างไรการโจมตีก็จะต้องเกิดขึ้น และเป็นการ “เร็วเกินไปที่จะตัดสิน” เกี่ยวกับความช่วยเหลือของสหรัฐฯ แต่ถ้าสมาชิกส่วนหนึ่งของสภาคองเกรสเห็นด้วย บทบาทของ Atricom ในความขัดแย้งก็จะเพิ่มมากขึ้น กฎหมายที่ร่างขึ้นโดยวุฒิสมาชิกรัสส์ ฟีนโกลด์ (Russ Feingold) และ แซม บราวน์แบ็ก (Sam Brownback) และเสียงสนับสนุนส่วนใหญ่จากทั้งสองพรรค กำหนดไว้ว่าสหรัฐฯ ต้อง “กำจัดการคุมคามจาก LRA ผ่านการช่วยเหลือทางด้านการเมือง เศรษฐกิจ การทหาร และการศึกษา”

แม้ว่าจะมีคนจำนวนไม่มากที่ไม่เห็นด้วยกับการนำตัวโคนีเข้าสู่กระบวนการยุติธรรม—เขาปฏิเสธที่จะออกจากที่หลบซ่อนในป่านับตั้งแต่ศาลอาญาระหว่างประเทศพิพากษาเขาในข้อหาก่ออาชญากรรมต่อมนุษยชาติ (crimes against humanity)—แต่กฎหมายก็ตั้งคำถามถึงบทบาทที่เหมาะสมของ Africom ซึ่งในปัจจุบันทำหน้าที่ให้คำปรึกษาเกือบทุกด้าน และกำหนดให้สหรัฐฯ เข้าไปเกี่ยวข้องกับหนึ่งในประเทศที่มีการนองเลือดมากที่สุดและมีความขัดแย้งที่ซับซ้อนที่สุด การปรึกษาหารือน่าจะเป็นสิ่งที่ต้องทำ

10. จาก ROTC สู่สายลับ

สำหรับการสร้างสายลับรุ่นใหม่เพื่อต่อกรกับการคุมคามใหม่ในระดับโลก CIA และหน่วยงานสืบราชการลับอื่นๆ ของสหรัฐฯ ได้เสนอโครงการเพื่อเสาะหาและฝึกฝนเจ้าหน้าที่ที่มีศักยภาพ ซึ่งมีที่มาจากวัฒนธรรมและเชื้อชาติที่หลากหลาย จากรูปแบบของโรงเรียนผลิตนายทหาร (military’s Reserve Officers’ Training Corps: ROTC) ซึ่งใช้อยู่ในสถานศึกษาในสหรัฐฯ โครงการนี้จะเสาะหา “ชาวอเมริกันรุ่นที่ 1 และ 2 ที่มีความรู้ความสามารถทางด้านภาษาและวัฒนธรรม และเตรียมพร้อมพวกเขาสำหรับการทำงานในหน่วยงานสืบราชการลับ” ตามรายละเอียดที่ เดนนิส แบลร์ (Dennis Blair) หัวหน้าหน่วยสืบราชการลับของชาติ ส่งให้กับสภาคองเกรส

แต่โครงการนี้ไม่เหมือนกับ ROTC ตามแนวทางที่ วอลเตอร์ พินคัส (Walter Pincus) จาก Washington Post ได้รับ ข้อมูลของนักศึกษาที่เข้าร่วมโครงการจะถูกเก็บเป็นความลับ เพื่อป้องกันพวกเขาจากการสืบค้นของหน่วยสืบราชการลับของต่างชาติ สถาบันการศึกษาจะได้รับเงินสนับสนุนในการเปิดการเรียนการสอน เพื่อตอบสนองความต้องการของหน่วยสืบราชการลับหน่วยต่างๆ หน่วยสืบราชการลับได้ให้เงินสนับสนุนการเรียนการสอนด้านการรักษาความปลอดภัยของประเทศกับสถาบันการศึกษาไปแล้วมากกว่า 14 สถาบัน โครงการนี้ดูเหมือนจะเข้มข้นกว่าโครงการอื่นๆ โครงการนำร่องที่เริ่มต้นในปี 2547 ได้ให้เงินสนับสนุนนักศึกษาที่เรียนวิทยาการเข้ารหัสลับ (cryptology)

5 ปีหลังจากเหตุการณ์ 9/11 คณะกรรมการแนะนำว่า CIA ควรเสาะหาเจ้าหน้าที่ที่พูดได้ 2 ภาษา ปัจจุบันมีเจ้าหน้าที่เพียง 13 เปอร์เซ็นต์เท่านั้นที่สามารถพูดภาษาที่ 2 ได้ ลีออน พาเนตทา (Leon Panetta) หัวหน้าหน่วย CIA กล่าวว่า เขาหวังว่าในที่สุดเจ้าหน้าที่ทุกคนจะสามารถทำแบบนั้นได้

โครงการนี้เป็นส่วนหนึ่งของความพยายามในการเพิ่มกำลังเจ้าหน้าที่ของหน่วยงานที่เคยอยู่ภายใต้อิทธิพลของกลุ่มชาวโปรเตสแตนต์ผิวขาว (White Anglo-Saxon Protestant: WASP) นอกจากนี้ CIA ยังพยายามเสาะหาเจ้าหน้าที่จากชุมชนอาหรับ-อเมริกัน และตอนนี้เงินพิเศษสำหรับผู้ที่สามารถเสาะหาคนที่พูดภาษาที่มีความสำคัญต่อภารกิจ เช่น อราบิก ฟาร์ซี และจีน ก็เพิ่มขึ้นเป็น 35,000 ดอลลาร์

ความสำเร็จของ The Hurt Locker บนเวทีออสการ์ อาจไม่ได้ช่วยเพิ่มจำนวนเจ้าหน้าที่หน่วยเก็บกู้วัตถุระเบิดในกองทัพสหรัฐฯ เนื่องจากงานแบบนี้ดูจะเสี่ยงเกินไป แต่สำหรับโรงเรียนผลิตสายลับ พล็อตเรื่องแบบนี้ดูจะน่าตื่นเต้นเย้ายวนไม่เบา
บางที CIA อาจต้องอาศัยฮอลลีวูดเป็นตัวช่วยอีกแรง

ตีพิมพ์ครั้งแรก: October No. 8 (openbooks, เมษายน 2553)

2-3 เดือนที่ผ่านมา แนวคิดเรื่องเชื้อชาติเผ่าพันธุ์ได้กระหน่ำซัดเข้าใส่ยุโรป ในเดือนมกราคม หลังจากการชุมนุมประท้วงในประเด็นเรื่องเชื้อชาติครั้งรุนแรงที่สุดของอิตาลีนับตั้งแต่สงครามโลกครั้งที่ 2 รัฐบาลอิตาลีได้ส่งกองกำลังเข้ารื้อถอนที่พักอาศัยของผู้อพยพชาวแอฟริกันที่ไม่มีงานทำทางภาคใต้ของประเทศ ในอังกฤษ เดวิด คาเมรอน (David Cameron) ผู้นำพรรคฝ่ายค้าน ประกาศว่าจะลดจำนวนผู้อพยพลงเหลือ 75 เปอร์เซ็นต์ หากเขาได้รับการเลือกตั้ง ในฝรั่งเศส ประธานาธิบดีนิโกลาส์ ซาร์โกซี (Nicolas Sarkozy) ได้พูดถึง “เอกลักษณ์ของฝรั่งเศส” (French identity) ซึ่งเกี่ยวข้องกับการกีดกันชนกลุ่มน้อย แม้แต่สวิตเซอร์แลนด์ ประเทศที่เป็นมิตรกับผู้อพยพมากที่สุดประเทศหนึ่งในยุโรป ก็ผ่านประชามติแก้ไขรัฐธรรมนูญ เพื่อห้ามการก่อสร้างหอสูงบนสุเหร่า

ยุโรปมีจำนวนผู้อพยพเพิ่มขึ้นอย่างมากในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา จนทำให้แซงหน้าสหรัฐอเมริกาขึ้นเป็นจุดหมายแรกสำหรับผู้คนที่มุ่งหวังจะมีอนาคตอันสดใสในต่างแดน ตั้งแต่ปี 2533 ผู้อพยพ 26 ล้านคนเดินทางเข้าสู่ยุโรป (20 ล้านคนในสหรัฐอเมริกา) ที่นั่น พวกเขาช่วยกระตุ้นการเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจ ช่วยเพิ่มอัตราการเกิดของภูมิภาค และเปลี่ยนรูปโฉมของยุโรปตั้งแต่มาดริดจนถึงสต็อกโฮล์ม คณะกรรมาธิการยุโรป (European Commission) ประมาณการณ์ว่า ตั้งแต่ปี 2547 ผู้อพยพจากยุโรปตะวันออกเพียงพื้นที่เดียวก็ช่วยเพิ่มรายได้ให้ยุโรปถึง 50,000 ล้านยูโร หรือ 0.8 เปอร์เซ็นต์ของ GDP ของภูมิภาค

แต่ไม่ใช่ทุกคนที่พึงพอใจกับผลประโยชน์ดังกล่าว ผู้อพยพนำมาซึ่งความวิตกกังวลว่าเอกลักษณ์ทางเชื้อชาติและศาสนาของชาวยุโรปกำลังจะถูกทำให้สูญหายไป นอกจากนี้ วิกฤตเศรษฐกิจยังทำให้เกิดความไม่สบายใจว่าพวกเขาจะเข้ามาแย่งงาน และจะเป็นการเพิ่มภาระทางด้านสวัสดิการของเจ้าของบ้าน จากแรงขับของความวิตกกังวล รัฐบาลจึงเริ่มหันมาเผชิญหน้ากับผู้ที่มาใหม่ อังกฤษและอิตาลีจำกัดจำนวนผู้อพยพ ขณะที่สเปนและสาธารณรัฐเชกยอมจ่ายเงิน เพื่อให้พวกเขาเดินทางกลับบ้าน จากมาตรการต่างๆ และวิกฤตเศรษฐกิจที่กำลังเกิดขึ้น ทำให้แรงงานอพยพลดจำนวนลงอย่างรวดเร็วในช่วงปลายปีที่แล้ว

จากแนวโน้มดังกล่าว บทความของ สเตฟาน ทิล (Stefan Theil) ในนิตยสาร Newsweek ชี้ว่า มันได้นำพายุโรปมาสู่ทางเลือกที่ไม่น่าพิสมัย นั่นคือ จะโอนอ่อนต่อเสียงของประชาชนและไขกุญแจปิดประตู หรือจะแข็งขืนและเปิดประตูต้อนรับผู้อพยพที่มีทักษะในจำนวนที่มากกว่าเดิม การเลือกคือความยากในทางการเมือง แต่ทิลเห็นว่านี่เป็นส่วนสำคัญในการรับประกันการฟื้นตัวของเศรษฐกิจและจะเป็นผลดีในระยะยาว การเชิญชวนชาวต่างชาติอาจจะเป็นตัวเลือกที่แปลกในวันนี้ แต่ดูเหมือนว่ายุโรปจะไม่อาจปฏิเสธพวกเขาได้ หากยุโรปผลักดันให้สังคมของตนเปิดและเลื่อนไหลมากขึ้น—ในรูปแบบเดียวกับแคนาดา ออสเตรเลีย และสหรัฐอเมริกา—ทิลเห็นว่ามันจะนำยุโรปไปสู่ความรุ่งเรือง แต่ถ้าหากเลือกที่จะปิดประตู ยุโรปจะลงเอยแบบเดียวกับญี่ปุ่น นั่นคือ แห้งเหี่ยว หวาดกลัว และยอมจำนนกับการถดถอย

ผู้อพยพจำเป็นต่อยุโรปด้วยเหตุผลทางประชากรศาสตร์ อายุเฉลี่ยของประชากรในภูมิภาคนี้สูงขึ้นอย่างรวดเร็ว และผู้มาใหม่ที่อายุน้อยก็คือสิ่งที่จะมาเติมช่องว่าง ในปีนี้ 10 จาก 27 ประเทศสมาชิกสหภาพยุโรป มีอัตราการตายสูงกว่าอัตราการเกิด ก่อนปี 2558 ปรากฏการณ์นี้จะแพร่ขยายไปทั้งยุโรป และก่อนปี 2578 ช่องว่างระหว่างอัตราการเกิดและอัตราการตายจะเพิ่มขึ้นเป็น 1 ล้านคนต่อปี จากข้อมูลของคณะกรรมาธิการยุโรป ยุโรปจะมีจำนวนประชากรวัยทำงานน้อยกว่า 52 ล้านคนภายในปี 2593 ซึ่งจะเป็นเรื่องยากมากขึ้นสำหรับการแข่งขันกับประเทศที่อ่อนวัยและมีชีวิตชีวากว่าอย่างจีนและสหรัฐอเมริกา หรือแม้กระทั่งการดูแลประชากรสูงอายุของยุโรปเอง

ในปัจจุบัน ภาคธุรกิจในยุโรปต้องเจอกับปัญหาการขาดแคลนแรงงานที่มีทักษะ เช่น วิศวกร ช่างเทคนิค และบุคลากรทางการแพทย์ นักเศรษฐศาสตร์พยากรณ์ว่า GDP ของโลกจะเพิ่มขึ้นเป็น 2 เท่าในอีก 20 ปีข้างหน้า และจะมีตำแหน่งงานสำหรับแรงงานที่มีทักษะเพิ่มขึ้นอีก 1,000 ล้านตำแหน่ง เพื่อส่วนแบ่งจากเค้กก้อนดังกล่าว และเพื่อดูแลประชากรสูงอายุของตัวเอง ยุโรปจำเป็นต้องมีแรงงานที่มีทักษะมากกว่าในตอนนี้

จากข้อมูลของคณะกรรมาธิการยุโรป ยุโรปต้องการแรงงานอพยพที่มีทักษะ 20 ล้านคนภายในอีก 20 ปีข้างหน้าเพียงเพื่อจะรักษาสถานะของตนเอาไว้ หากทำไม่ได้ ไม่เพียงยุโรปจะหดเล็กและยากจนลง แต่ยังต้องนั่งมองทรัพยากรบุคคลที่มีค่าของตนโยกย้ายไปแสวงหาโอกาสที่ดีกว่าในจีน อินเดีย และบราซิล ซึ่งกำลังเติบโตเบ่งบาน

แทนที่จะเปิดโอกาสให้กับแรงงานที่มีทักษะ นโยบายด้านผู้อพยพของประเทศในยุโรปกลับนำพาแรงงานไร้ฝีมือและผู้ลี้ภัยเข้ามาเป็นจำนวนมาก จากข้อมูลของคณะกรรมาธิการยุโรป ยุโรปมีผู้อพยพที่ไร้ทักษะจำนวน 85 เปอร์เซ็นต์ โดยมีผู้อพยพที่มีทักษะเพียง 5 เปอร์เซ็นต์ ขณะที่สหรัฐอเมริกามีมากกว่า 55 เปอร์เซ็นต์

สเตฟาน ทิล กังวลว่า หากยุโรปไม่มีนโยบายที่เหมาะสมเกี่ยวกับผู้อพยพ ปัญหาอันหนักหน่วงจะตกอยู่กับผู้อพยพจำนวน 47 ล้านคนที่อาศัยอยู่ในยุโรป และมันจะผลักพวกเขาไปเป็นคนชั้นล่างที่กราดเกรี้ยวอย่างถาวร เขากล่าวว่า ผู้นำของยุโรปจะต้องเริ่มแก้ปัญหานี้ โดยการอธิบายให้ประชาชนของตนเข้าใจว่าผู้มาใหม่จะช่วยเสริมความเข้มแข็งให้กับประเทศ และพวกเขามีความสำคัญอย่างยิ่งสำหรับภูมิภาค แรงงานที่มีทักษะคือกุญแจสำคัญในการทำให้ภาคธุรกิจและบริการสาธารณะของยุโรปดำเนินต่อไปได้ และตรงกันข้ามกับสิ่งที่ชาวยุโรปวิตกกังวล ผู้อพยพไม่ได้ส่งผลต่อการว่างงานของประชาชนชาวยุโรป แต่พวกเขาเป็นคนกลุ่มแรกด้วยซ้ำที่จะตกงานในช่วงวิกฤตเศรษฐกิจ

แม้ว่าการบริหารจัดการที่ดีเกี่ยวกับผู้อพยพจะไม่ได้แก้ปัญหาทางเศรษฐกิจและประชากรทั้งหมด แต่หากยุโรปไม่พยายามเปลี่ยนผู้อพยพที่มีอยู่ให้กลายเป็นประชากรที่มีคุณภาพ และไม่มีนโยบายดึงดูดผู้อพยพที่มีความรู้และทักษะในการทำงาน ก็ดูเหมือนว่าอนาคตของยุโรปจะไม่ค่อยสดใสนัก

ในช่วงขณะของการฟื้นตัวทางเศรษฐกิจ ยุโรปกำลังเผชิญหน้ากับการตัดสินใจครั้งใหญ่

ตีพิมพ์ครั้งแรก: October No. 8 (openbooks, เมษายน 2553)

Ai Weiwei เป็นศิลปินชั้นแนวหน้าของจีน เขา (ร่วมกับบริษัท Herzog & de Meuron) ช่วยออกแบบสนาม 'รังนก' ที่ใช้ในการแข่งขันกีฬาโอลิมปิก

เช้ามืดของวันที่ 12 สิงหาคม ขณะที่ผมกำลังนอนหลับอยู่ในห้องพักภายในโรงแรมที่เมืองเสฉวน อยู่ๆ ก็มีเสียงโครมครามดังขึ้นที่หน้าประตูจนทำให้ผมสะดุ้งตื่น ตำรวจประมาณ 30 นายตรงเข้ามาภายในห้องและจับตัวผม เมื่อผมตะโกนตอบโต้และถามถึงบัตรประจำตัวของพวกเขา พวกเขาก็ทำร้ายผม ผมถูกมัดมือ และมีบางคนชกผมที่ศีรษะ หนึ่งเดือนต่อมา ผมเกือบเสียชีวิตจากการที่มีเลือดออกในสมอง

ผมเดินทางไปที่จังหวัดเสฉวนเพื่อเป็นพยานในการพิจารณาคดีของ Tan Zuoren ซึ่งถูกกล่าวหาว่าพยายามล้มล้างรัฐบาลด้วยการปลุกปั่นให้เกิดการต่อต้าน Tan พยายามรวบรวมรายชื่อของเด็กนักเรียนมากกว่า 5,000 คนที่เสียชีวิตจากเหตุการณ์แผ่นดินไหวที่เสฉวนเมื่อปี 2008 ผมต้องการเป็นพยานในการพิจารณาคดีของเขา เพราะผมก็ให้ความสนใจกับโศกฯฏกรรมครั้งนี้เช่นเดียวกัน ในเดือนมีนาคม ผมประกาศรับอาสาสมัครเข้าร่วมการสืบสวนของภาคประชาชนผ่านทางบล็อกของผม เพราะรัฐบาลปฏิเสธที่จะมอบข้อมูลของเด็กๆ เหล่านั้นให้กับเรา ผมเริ่มต้นด้วยคำพูดที่ว่า “ชีวิตมีศักดิ์ศรีในตัวของมันเอง คุณไม่สามารถมอบเพียงแค่ตัวเลขให้กับเรา พวกเขาชื่ออะไร? ใครเป็นพ่อแม่ของพวกเขา?” อาสาสมัครโทร.เข้าไปที่สำนักงานของจังหวัดเสฉวนจำนวน 200 สาย เจ้าหน้าที่ที่นั่นบอกเราว่าข้อมูลเหล่านี้เป็นความลับของชาติ อย่างไรก็ตาม เราก็ยังสามารถเผยแพร่รายชื่อของเด็กๆ มากกว่า 5,000 คนบนบล็อกของผม ก่อนที่กองเซ็นเซอร์จะปิดมันลง

ในประเทศจีน มีประวัติศาสตร์อันยาวนานของการที่รัฐบาลไม่ยอมเปิดเผยข้อมูล ดังนั้นจึงเป็นเรื่องยากที่ประชาชนชาวจีนจะได้รับรู้ความจริง มันเป็นสิ่งสำคัญที่เราพยายามทำให้ความจริงเหล่านั้นกลับมามีชีวิต แต่เช่นเดียวกับสังคมที่กดขี่อื่นๆ จีนไม่มีกระบวนการยุติธรรมที่เป็นอิสระ เมื่อพยานถูกกีดกันไม่ให้ไปปรากฏตัวในศาลโดยตำรวจ นั่นหมายความว่ากระบวนการยุติธรรมของเราก็ไม่ต่างจากแก๊งมาเฟีย และที่นี่ก็ไม่มีสื่อมวลชนที่เป็นอิสระที่จะตั้งคำถาม

White House, 1999, from the series "Finger", B/W Print, Edition of 10, 51 x 61 cm / 90 x 127 cm

ต้นเดือนที่ผ่านมา ประธานาธิบดี บารัก โอบามา เดินทางมาเยือนจีนเป็นครั้งแรก โดยมุ่งความสนใจไปที่เรื่องเศรษฐกิจโลกและเรื่องการเปลี่ยนแปลงของสภาพอากาศ ผมให้การสนับสนุนโอบามาอย่างสุดตัว เพราะผมเชื่อว่าเขาเป็นตัวแทนของความหวังอันยิ่งใหญ่ของอเมริกาและของโลก—แต่มันเป็นเรื่องที่ไม่น่าเป็นไปได้สำหรับผมในการที่เขามาเยือนจีนและไม่พูดถึงเรื่องสิทธิมนุษยชน อะไรจะเกิดขึ้นถ้าเศรษฐกิจของจีนเจริญเติบโตโดยไม่มีการป้องกันขั้นพื้นฐานให้กับประชาชนของตัวเอง? โอบามาจะต้องแสดงความชัดเจนเกี่ยวกับค่านิยมของตะวันตกในเรื่องเสรีภาพและศักดิ์ศรีของความเป็นมนุษย์

ผมไม่ได้เข้าร่วมการพิจารณาคดีของ Tan Zuoren—หลังจากตำรวจทำร้ายผม พวกเขากักผมไว้ในของพักของโรงแรมจนกระทั่งการพิจารณาคดีเสร็จสิ้น (Tan ยังคงรอคอยคำพิพากษาของเขา) หนึ่งเดือนต่อมา ผมอยู่ที่มิวนิกเพื่อแสดงนิทรรศการผลงานของผม (ผมตั้งชื่อมันว่า “ผมเสียใจ” [So Sorry] ซึ่งเป็นคำพูดที่พวกผู้นำที่หลีกเลี่ยงความรับผิดชอบจากหายนภัยต่างๆ ชอบใช้ ผมแขวนกระเป๋าของเด็กๆ ไว้เต็มด้านหน้าของอาคารแสดงนิทรรศการ) อาการปวดหัวของผมซึ่งเกิดขึ้นหลังจากผมถูกทำร้ายแย่ลงเรื่อยๆ และผมไม่สามารถจะมีสมาธิได้ เมื่อผมเข้ารับการตรวจที่โรงพยาบาล พวกเขาบอกผมว่าผมมีเลือดออกในสมอง และผมใกล้จะถึงขีดอันตราย ผมถูกส่งเข้าห้องผ่าตัดอย่างเร่งด่วน เมื่อผมตื่นขึ้น ผมรู้สึกว่าเกือบจะกลับมาเป็นปกติอีกครั้ง แต่ผมคงจะไม่รู้สึกเต็มเปี่ยมสมบูรณ์จนกว่าผมและพี่น้องชาวจีนจะสามารถมีชีวิตอยู่อย่างเสรี

แปลจาก “An Artist’s Ordeal” โดย Ai Weiwei ใน Newsweek, December 7, 2009

ประธานาธิบดี หู จิ่นเทา

ในขณะที่จีนกำลังเตรียมเฉลิมฉลองวาระครบรอบ 60 ปีของการปกครองของพรรคคอมมิวนิสต์ในสัปดาห์นี้ (1 ตุลาคม 2009) แนวโน้มหนึ่งที่กำลังเกิดขึ้นก็คือ ดูเหมือนว่าระบบพรรคเดียวจะมีอายุต่อไปไม่ถึงอีก 60 ปีข้างหน้ามากขึ้นเรื่อยๆ คำถามที่ว่า ใครจะขึ้นมาดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีแทน Hu Jintao ในปี 2012 กำลังดังขึ้นเรื่อยๆ เนื่องจากสองกลุ่มในพรรคซึ่งมีอิทธิพลไม่ต่างกันกำลังขับเคี่ยวแย่งชิงตำแหน่งนี้ ฝ่ายหนึ่งคือสายประชานิยม (populists) อย่างตัว Hu เอง และนายกรัฐมนตรี Wen Jiabao ซึ่งต้องการปรับปรุงเครือข่ายความปลอดภัยทางสังคมของจีน ริเริ่มนโยบายเกี่ยวกับสิ่งแวดล้อม และรักษาสมดุลในการพัฒนาระหว่างพื้นที่ชายฝั่งตะวันออกที่มั่งคั่งกับพื้นที่ในฟากตะวันตกที่ยากจน  ขณะที่อีกฝ่ายหนึ่งคือกลุ่มชนชั้นนำ (elitists) รวมถึงบรรดาลูกหลานของเจ้าหน้าที่ระดับสูงของจีน ซึ่งสนับสนุนการพัฒนาพื้นที่บริเวณชายฝั่ง และให้ความสำคัญอย่างมากกับการเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจและการค้าเสรี

การก่อตัวขึ้นของสองกลุ่มดังกล่าวแสดงให้เห็นถึงรอยแยกใหม่ของการเมืองจีน ที่ผ่านมา กลุ่มต่างๆ ภายในพรรคแบ่งแยกกันบนฐานของบุคลิกลักษณะเป็นส่วนใหญ่ แต่กลุ่มใหม่นี้แบ่งแยกกันบนฐานของภูมิศาสตร์และประเด็นทางการเมืองและเศรษฐกิจอย่างแท้จริง ซึ่งก่อให้เกิดความเป็นไปได้ที่น่าสนใจว่าพวกเขาจะกลายเป็นเมล็ดพันธุ์ของการปรากฏขึ้นระบบสองพรรคหรือหลายพรรคในจีนภายใน 10-20 ปีข้างหน้า Cheng Li ผู้เชี่ยวชาญชาวจีนของสถาบัน Brookings ในวอชิงตัน ดี.ซี. ให้ความเห็น  Li เรียกฝั่งประชานิยมว่า “ทีมสีแดง” และเรียกฝั่งชนชั้นนำว่า “ทีมสีน้ำเงิน”

ก่อนจะถึงเวลานั้น ทุกอย่างยังอยู่ในระหว่างการเดิมพัน  สำหรับชุมชนนานาชาติ ประเด็นเกี่ยวกับผู้ที่จะสืบทอดตำแหน่งต่อจาก Hu และทำไม จะส่งผลต่อประเด็นสำคัญอื่นๆ เช่น จำนวนเงินที่จีนจะยังคงช่วยเหลือภาระหนี้ของอเมริกา หรือปริมาณคาร์บอนที่จะถูกปล่อยออกมา ถ้ากลุ่มชนชั้นนำมีอำนาจ พวกเขามีแนวโน้มที่จะมุ่งความสนใจไปที่ความเป็นเสรีของตลาดและการค้า ขณะที่ปล่อยให้การปกป้องสภาวะแวดล้อมนั่งอยู่ข้างหลังห้อง  ถ้ากลุ่มประชานิยมยังคงกุมอำนาจต่อไป ก็จะเป็นสัญญาณของการลดความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจกับกลุ่มประเทศตะวันตก โดยหันมาเน้นภายในประเทศมากขึ้น และการปรับปรุงสภาพแวดล้อมก็จะยังคงได้รับการให้ความสำคัญต่อไป  สำหรับชาวจีนโดยทั่วไป กลุ่มประชานิยมให้สัญญาว่าจะเพิ่มเงินช่วยเหลือด้านสวัสดิการสังคม (social welfare) ขณะที่กลุ่มชนชั้นนำดูเหมือนจะยังคงใช้รูปแบบทางเศรษฐกิจที่อาศัยการส่งออกเป็นพลังขับดันต่อไป ซึ่งเมืองและโรงงานขนาดใหญ่จะเป็นฝ่ายได้รับประโยชน์ ภายใต้การเสียสละของพื้นที่ในเขตชนบท

การขับเคี่ยวแย่งชิงอำนาจสะท้อนการแข่งขันทางการเมืองที่เพิ่มสูงขึ้นอย่างชัดเจนในระบบการเมืองแบบพรรคเดียวของจีน—ซึ่งเป็นสิ่งที่ดูเหมือนว่า Hu จะให้การสนับสนุน—ในการประชุมคณะกรรมการกลาง (Central Committee) ครั้งล่าสุด พรรคได้ประกาศว่า “ประชาธิปไตยภายในพรรค” (intraparty democracy) จะต้องเป็นหัวใจ (lifeblood) ของพรรค  เดวิด แชมบัฟ (David Shambaugh) ผู้ศึกษาเรื่องจีนจากมหาวิทยาลัยจอร์จ วอชิงตัน กล่าวว่า ประชาธิปไตยภายในพรรค “คือสิ่งหนึ่งที่ Hu Jintao ต้องการทำให้สำเร็จ” และขณะนี้ผู้คนจำนวนมากก็กำลังแข่งขันกันเพื่อตำแหน่งในคณะกรรมการกลางของพรรค ประชาชนหลายร้อยคนในเขตเมืองได้มีโอกาสทดลองการเลือกตั้งโดยตรงในการคัดเลือกคณะกรรมการของพรรคในระดับท้องถิ่น  ตามลำดับชั้นของพรรค Organization Department ซึ่งมีอำนาจมาก เป็นผู้วางลำดับขั้นตอนสำหรับประชาชนแต่ละคนที่อาจยอมรับการประเมินผู้ที่เข้ารับการคัดเลือกเพื่อดำรงตำแหน่งสำคัญๆ อย่างเป็นความลับ ผู้เข้ารับการคัดเลือกบางคนมีสิทธิ์กระทั่งถูกคัดออกถ้าพวกเขามีผลการประเมินที่ไม่ดี  ในระหว่างการประชุมครั้งล่าสุด Hu เชิญที่ปรึกษาระดับสูง พร้อมด้วยเจ้าหน้าที่ที่ไม่ได้สังกัดพรรค และสมาชิกของพรรค “ประชาธิปไตย” ขนาดเล็ก 8 พรรค

นายกรัฐมนตรี เหวิน เจียเป่า

แนวรบที่สำคัญที่สุดของการเผชิญหน้ากันครั้งนี้คือการถกเถียงกันระหว่างกลุ่มประชานิยมกับกลุ่มชนชั้นนำ ซึ่งเริ่มก่อตัวขึ้นจากข้างหลังห้อง หน้าร้อนนี้ Wang Yang สมาชิกโปลิตบูโร (Politburo) ที่กำลังโดดเด่น เลขาธิการของพรรคในสายประชานิยมประจำ Guangdong จังหวัดริมฝั่งทะเล ได้โจมตีแนวทางที่เน้นการเติบโตโดยไม่สนใจอย่างอื่นของฝ่ายชนชั้นนำอย่างรุนแรง โดยปราศจากการเอ่ยอ้างถึงชื่อใดๆ ในสุนทรพจน์ที่ตรงไปตรงมาซึ่งไม่ได้เกิดขึ้นบ่อยนัก เขาชี้ว่า ตัวเลขทางเศรษฐกิจนั้นได้รับการสมรู้ร่วมคิดในช่วงครึ่งแรกของปี 2009 เขาบอกว่า สองจังหวัดของจีนอ้างว่ามีอัตราการเจริญเติบโต 16 เปอร์เซ็นต์ ในขณะที่ประเทศมีอัตราการเจริญเติบโตเพียง 7 เปอร์เซ็นต์ ตามการรายงานของหนังสือพิมพ์ People’s Daily ซึ่งเป็นกระบอกเสียงของพรรค ที่น่าแปลกยิ่งกว่านั้นก็คือ 24 ใน 31 จังหวัดรายงานว่ามีอัตราการเจริญเติบโตสูงกว่าค่าเฉลี่ยของทั้งประเทศ “แน่นอนว่าข้อมูลบางส่วนเกี่ยวกับ GDP ของเราน่าชื่นใจ” Wang กล่าวโจมตีเจ้าหน้าที่ในระดับจังหวัดอย่างรุนแรงกับผู้นำพรรค ในเรื่องที่พวกเขาที่ถูกครอบงำด้วยการเติบโตของ GDP “พวกเขาก่อสร้างสะพานที่ไม่มีความจำเป็นเพื่อเพิ่ม GDP ของจังหวัด พวกเขาพังมันลงเพื่อเพิ่ม GDP อีกครั้ง และพวกเขาก็สร้างมันขึ้นมาใหม่ กระบวนการแบบนี้ดำเนินซ้ำไปมา 2-3 ครั้ง มันเป็นเพียงแค่กองขยะจำนวนมหาศาล”

เรื่องราวทางเศรษฐกิจมีศูนย์กลางอยู่ที่การผลักดันต่อสู้ของผู้คนกลุ่มย่อย ประเด็นสำคัญประเด็นหนึ่งที่ถกเถียงกันก็คือ จีนจะใช้จ่ายงบประมาณกระตุ้นเศรษฐกิจจำนวน 600,000 ล้านเหรียญอย่างไรจึงจะเกิดผลดีที่สุด ฝ่ายชนชั้นนำทำทุกอย่างที่ทำได้เพื่อดึงเงินจำนวนนี้ไปสู่ภาคการส่งออกในเมืองเล็กๆ บริเวณชายฝั่ง เช่นบริเวณปากแม่น้ำแยงซีหรือแม่น้ำไข่มุก ส่วนฝ่ายประชานิยมก็พยายามเพิ่มกำลังซื้อของชาวจีนโดยการทุ่มเงินจำนวนมหาศาลลงไปในพื้นที่ภาคตะวันตก ซึ่งเป็นวิธีที่ไม่ซื่อตรงนัก ด้วยความจริงที่ว่าสมาชิกพรรคจำนวนมากเริ่มต้นการทำงานในพื้นที่ที่อยู่ห่างจากภาคตะวันออกของจีน  1 ใน 4 ของงบประมาณกระตุ้นเศรษฐกิจถูกทุ่มลงไปกับการฟื้นฟูภายหลังการเกิดแผ่นดินไหว ซึ่งส่วนใหญ่ถูกส่งไปที่จังหวัดในภาคตะวันตกของ Sichuan ซึ่งได้รับผลกระทบอย่างรุนแรง เมืองในภาคตะวันตกของ Chongqing ได้รับเงิน 34,000 ล้านเหรียญ ซึ่งมากกว่า 2 เท่าของจำนวนที่ควรจะได้หากเงินถูกแบ่งให้กับประชากรจีน 1.3 พันล้านคนอย่างเท่าเทียมกัน “มันเป็นส่วนแบ่งที่ใหญ่มาก” Wang Hongju นายกเทศมนตรีเมือง Chongqing กล่าวยอมรับ เนื่องจากความจริงที่ว่าเมืองที่เขาดูแลเป็นเมืองหลักของโครงการ “พัฒนาฝั่งตะวันตก” ของรัฐบาล    

สนามรบอีกแห่งหนึ่งอยู่ที่กระบวนการตรวจสอบการคอร์รัปชันของเจ้าหน้าที่ในระดับเมืองของจีน ในปี 2006 เลขาธิการพรรคประจำ Shanghai เป็นสมาชิกโปลิตบูโรคนแรกในรอบปีที่ถูกไล่ออกและถูกจำคุก เขาเคยเป็นผู้ที่ภักดีต่อกลุ่ม Shanghai ซึ่งควบคุมตำแหน่งสำคัญในระดับประเทศหลายตำแหน่งเมื่อทศวรรษก่อน และการถูกไล่ออกของเขาก็ช่วยให้ Hu Jintao สามารถขยายฐานความเข้มแข็งของฝ่ายประชานิยมในตำแหน่งระดับสูงต่อไปได้  ณ ตอนนี้ ส่วนที่เหลือของกลุ่มเซี่ยงไฮ้มีอิทธิพลอยู่ในแนวร่วมของฝ่ายชนชั้นนำ และสมาชิกส่วนหนึ่งของกลุ่มก็กำลังเผชิญหน้ากับข้อกล่าวหาเรื่องการคอร์รัปชัน

หน้าร้อนนี้ Bo Xilai เลขาธิการพรรคประจำ Chongqing และสมาชิกโปลิตบูโรที่มีชื่อเสียง—ผู้สืบเชื้อสายจักรพรรดิและสังกัดฝ่ายชนชั้นนำ—ประกาศสงครามกับอาชญากรรมที่ฝังรากลึกอยู่ใน Chongqing เมืองท่าที่มีประชากรมากกว่า 30 ล้านคน หลายปีมาแล้วที่แก๊งอาชญากรรมซึ่งได้รับการคุ้มครองจากคนในรัฐบาลได้เข้าไปมีอำนาจควบคุมการขนส่ง อสังหาริมทรัพย์ และอุตสาหกรรมเนื้อหมูของเมือง นอกจากนี้ยังเกี่ยวข้องกับธุรกิจการพนัน การค้าผู้หญิง และยาเสพติด  ภายใต้การนำของโบ นับตั้งแต่เดือนมิถุนายน มีผู้ถูกคุมขังไปแล้ว 2,000 คน รวมถึงอดีตรองผู้บัญชาการตำรวจของเมือง เศรษฐีระดับพันล้าน 3 คน เจ้าหน้าที่รัฐ 50 คน ตำรวจระดับหัวหน้าเขต 6 คน ผู้พิพากษาระดับอาวุโส 2 คน และหัวหน้าแก๊งอีกมากกว่า 20 คน หนึ่งในหัวหน้าแก๊งเหล่านั้นคือสมาชิกของสภาท้องถิ่น

ผลงานที่น่าตื่นตาตื่นใจของโบส่งผลโดยตรงต่อผู้ที่ดำรงตำแหน่งก่อนหน้าเขา มันแสดงให้เห็นว่าพวกเขาไม่ได้จัดการกับปัญหาดังกล่าวอย่างจริงจัง และหนึ่งในนั้นก็คือ Wang Yang ผู้นำพรรคฝ่ายประชานิยมประจำ Guangdong ผู้ซึ่งโจมตีสถิติแบบสมรู้ร่วมคิด และดำรงตำแหน่งเลขาธิการพรรคประจำ Chongqing ในช่วงปี 2005-2007 ยิ่งไปกว่านั้น การจับกุมของ Bo ทำให้แสงสว่างส่องมายังตัวเขา ซึ่งตอนนี้เป็นที่รู้จักไปทั่วทั้งประเทศในฐานะ อีเลียต เนสส์ (Eliot Ness)—ชาวอเมริกันผู้จัดการกับความวุ่นวายในทศวรรษ 1930—ของจีน  “Bo Xilai คือคนที่สามารถขับเคลื่อนทุกอย่างได้อย่างแท้จริง” Zhao Zhengrong เจ้าหน้าที่รัฐใน Chongqing กล่าวยกย่อง

สำหรับปัญญาชนจำนวนหนึ่ง การแข่งขันดังกล่าวเป็นสิ่งที่ดีต่อประเทศ “เพราะมันแสดงถึงความก้าวหน้าของการพัฒนาระบอบประชาธิปไตยภายในพรรค” ศาสตราจารย์ Hu Xingdou จาก Beijing Institute of Technology กล่าว “การมีกลุ่มพลังอำนาจที่แตกต่างกันเป็นเรื่องดีและเป็นเรื่องธรรมดาสำหรับประเทศ” เพราะมันเพิ่มปริมาณของการต่อรองและการเจรจาพูดคุยกันซึ่งดำเนินอยู่หลังเวที และช่วยทำให้หลีกเลี่ยงจากนโยบายขวาจัดหรือซ้ายจัด “มันจะทำให้เกิดความสมัครสมานในหมู่ผู้นำระดับสูง” เขากล่าว

รองประธานาธิบดี ซิ จินปิง

อย่างไรก็ตาม ทั้งสองฝ่ายต่างเกรงว่าหากรอยแยกระหว่างสองฝ่ายถ่างกว้างมากขึ้น มันจะนำไปสู่จุดจบที่ไม่น่าปรารถนา Hu และ Wen ตระหนักดีว่า ความรุนแรงของการเผชิญหน้ากันระหว่างฝ่ายอนุรักษนิยมกับฝ่ายเสรีนิยมที่เพิ่มมากขึ้นนั้นนำไปสู่เหตุการณ์นองเลือดที่เทียนอันเหมินเมื่อ 20 ปีก่อน และพวกเขาพยายามทำให้การเผชิญหน้ากันในครั้งนี้อยู่ในการควบคุม การแต่งตั้งผู้ดำรงตำแหน่งนั้นให้น้ำหนักไปที่บุคลิกภาพส่วนบุคคลเป็นสำคัญ ทั้ง Bo และ Wang เองก็ได้รับการแต่งตั้งจากฝ่ายตรงข้าม  Li จาก Brookings กล่าวว่า การที่ Hu ตั้งใจดำเนินการแต่งตั้งในลักษณะนี้ ทำให้เขาสามารถผสานความแตกต่างทางภูมิศาสตร์และทางสังคมระหว่างทั้งสองฝ่ายได้

ผู้ที่ได้รับประโยชน์สูงสุดจากการสร้างสมดุลดังกล่าว—สำหรับตอนนี้—ดูเหมือนว่าจะเป็น Xi Jinping รองประธานาธิบดีวัย 56 ปี เขาเป็นบุตรชายของอดีตรองประธานาธิบดี และใช้ชีวิตการทำงานอยู่ในพื้นที่เก่าแก่ของกลุ่มชนชั้นนำ นั่นคือ เมืองท่าซึ่งเป็นศูนย์กลางการส่งออกอย่าง Fujian Zhejiang และ Shanghai และถูกจัดอยู่ในฝ่ายสนับสนุนนโยบายของกลุ่ม Shanghai  เขาสนับสนุนความเป็นอิสระทางเศรษฐกิจจากการควบคุมของรัฐบาลกลาง และอนุญาตให้พื้นที่บริเวณชายฝั่งเติบโตอย่างรวดเร็ว บนสมมติฐานที่ว่า ในที่สุด เงิน เทคโนโลยี และตำแหน่งงาน ก็จะค่อยๆ ไหลเข้าไปสู่พื้นที่ด้านใน

ถึงแม้ว่าเขาจะมีสายสัมพันธ์กับกลุ่มชนชั้นนำอย่างเด่นชัด แต่เขาก็ยังคงมีความสัมพันธ์ที่ดีกับ Hu โดยการเดินอยู่บนทางแคบๆ ระหว่างสองฝ่าย เขาเป็นตัวเก็งที่ได้รับการยอมรับ ซึ่งการได้รับแต่งตั้งให้เข้าไปอยู่ใน Politburo Standing Committee หมายความว่าเขามีโอกาสอย่างมากที่จะกลายเป็นผู้นำพรรคและประธานาธิบดีคนต่อไป และจะหันเหประเทศไปทางฝั่งชนชั้นนำ คู่แข่งคนสำคัญของเขาก็คือ Li Keqiang ผู้ซึ่งครั้งหนึ่งเคยได้รับการสนับสนุนจาก Hu เช่นเดียวกับ Hu เขาไต่เต้าขึ้นมาจาก Communist Youth League และตรากตรำอยู่ในพื้นที่ยากจนและด้อยพัฒนา ผู้ที่เฝ้ามองจีนกล่าวว่า เขาน่าจะได้เป็นนายกรัฐมนตรีคนต่อไป ซึ่งนั่นหมายความว่า จุดสมดุลอันเปราะบางหลังเวทีระหว่างทั้งสองฝ่ายจะยังดำเนินต่อไปอีกระยะหนึ่ง

แปลและเรียบเรียงจาก “China and the Fights within Its Single Party” โดย Melinda Liu ใน Newsweek, October 5, 2009

ซุน ยัตเซน (Sun Yat-sen) กำลังนั่งอยู่บนรถลากที่วิ่งอยู่บนถนนอันสับสนวุ่นวายในฮ่องกง เขามองไปรอบๆ ตัวอย่างกระวนกระวาย เนื่องจากผู้นำการปฏิวัติที่จะเกิดขึ้นในปี 1911 ผู้นี้กำลังตกเป็นเป้าหมายของการลอบสังหาร  นี่คือฉากความยาว 15 วินาทีของภาพยนตร์เรื่อง Bodyguards and Assassins ที่กำลังอยู่ในระหว่างการถ่ายทำ ไม่ใช่ในสถานที่จริงที่ฮ่องกง แต่ในสถานที่จำลองที่บรรจงสร้างขึ้นบริเวณชานเมืองเซี่ยงไฮ้  ด้วยขนาดเท่ากับสนามฟุตบอล 10 สนาม สถานที่จำลองเต็มรูปแบบของอดีตอาณานิคมอังกฤษแห่งนี้ใช้เวลาก่อสร้างนานนับปี ด้วยเงินทุน 5 ล้านดอลลาร์ รวมถึงร้านค้าประมาณ 200 ร้าน และถนน Pottinger ที่แทบไม่ต่างจากสถานที่จริง

นี่ถือเป็นสัญลักษณ์ของการลงทุนขนานใหญ่สำหรับอนาคตของภาพยนตร์จีน การก่อสร้างฉากอลังการในประวัติศาสตร์—ตั้งแต่นครต้องห้าม (Forbidden City) ไปจนถึงสงครามที่เกี่ยวข้องกับจักรพรรดิองค์ต่างๆ—คือส่วนสำคัญในการบอกเล่าประวัติศาสตร์จีน แต่ในอดีต ภาพยนตร์เหล่านั้นส่วนมากถ่ายทำโดยได้รับเงินทุนจากต่างประเทศ และผลิตขึ้นเพื่อผู้ชมชาวต่างชาติ  Bodyguards and Assassins ถือเป็นตัวแทนของโมเดลใหม่สำหรับการสร้างภาพยนตร์จีน ภาพยนตร์โรแมนติกและบู๊ดุเดือดซึ่งมีกำหนดจะออกฉายในเดือนธันวาคมเรื่องนี้สร้างจากเงินทุนของชาวจีน 100 เปอร์เซ็นต์—ครึ่งหนึ่งมาจากเอกชน อีกครึ่งหนึ่งมาจากสาธารณะ—และถูกสร้างขึ้นเพื่อเสนอแก่ชาวจีนโดยเฉพาะ ซึ่งนั่นหมายความว่าผู้สร้างภาพยนตร์จะต้องใส่ใจกับรายละเอียดอย่างเคร่งครัด แม้กระทั่งฉลากบนกล่องบุหรี่หรือบนขวดเหล้าที่หมักจากข้าว  “ในอดีต ขนาดของตลาดในจีนแผ่นดินใหญ่เพียงแห่งเดียวไม่สามารถรองรับภาพยนตร์ที่ใช้ทุนสร้างมากๆ ได้” Peter Ho-Sun Chan ผู้อำนวยการสร้างภาพยนตร์ กล่าว  “แต่ในช่วง 2-3 ปีที่ผ่านมา ตลาดผู้ชมชาวจีนร้อนแรงขึ้นมาก และนี่เป็นครั้งแรกที่เราสามารถสร้างภาพยนตร์สำหรับพวกเขาเหล่านั้นโดยเฉพาะ แน่นอน นี่ไม่ได้หมายความว่าเราจะลดความสำคัญสำหรับการขายในต่างประเทศ แต่พายชิ้นที่ใหญ่ที่สุดจะไม่ใช่เพียงแค่การถอนทุนคืนเท่านั้นอีกต่อไปแล้ว เงินทุนเกือบทั้งหมด—ถ้าไม่ใช่ทั้งหมด—สามารถได้คืนจากรายรับที่คาดว่าจะได้จากผู้ชมชาวจีนเท่านั้น”

เปรียบเทียบกับฮอลลีวูด หรือแม้กระทั่งบอลลีวูด อุตสาหกรรมภาพยนตร์ของจีนยังคงจัดอยู่ในช่วงเริ่มต้น บริษัทเอกชนเพิ่งจะได้รับอนุญาตให้สร้างภาพยนตร์ได้โดยอิสระเมื่อปี 2002 นี่เอง และบรรดานักลงทุนก็เพิ่งจะเริ่มลงทุนในอุตสาหกรรมนี้เมื่อปี 2007 เมื่อ Sequoia Capital China และ SIG Asia Investment ร่วมลงขันบริษัทละ 5 ล้านดอลลาร์ใน Bona International Film Group (ต่อมาเปลี่ยนชื่อเป็น Polybona)  แต่เมื่อรายได้จากค่าเข้าชมภาพยนตร์ภายในประเทศเพิ่มขึ้นจาก 117 ล้านดอลลาร์เมื่อ 5 ปีก่อน เป็น 630 ล้านดอลลาร์เมื่อปีที่แล้ว จึงเป็นเรื่องง่ายที่ภาพยนตร์จีนจะดึงดูดแหล่งทุนภายในประเทศ แม้จะเป็นช่วงขาลงของระบบเศรษฐกิจ และราคาบัตรเข้าชมภาพยนตร์ยังคงสูงอยู่โดยเปรียบเทียบ—10 ดอลลาร์สำหรับภาพยนตร์ปกติ และ 17.50 ดอลลาร์สำหรับภาพยนตร์เรื่องดัง—แต่รายรับจากค่าเข้าชมภาพยนตร์ของจีนก็ยังคงเพิ่มขึ้น โดยมีมูลค่าถึง 331 ล้านดอลลาร์ หรือเพิ่มขึ้น 42.7 เปอร์เซ็นต์ เพียงในครึ่งแรกของปี 2009

ตลาดภาพยนตร์ของจีนได้รับแรงกระตุ้นจากภาพยนตร์ดังๆ อย่าง Wolverine เช่นเดียวกับ  City of Life and Death ของ Lu Chuan ซึ่งเป็นเรื่องเกี่ยวกับการสังหารโหดที่นานกิงในปี 1937 และภาพยนตร์อย่าง Transformers: Revenge of the Fallen ซึ่งทำลายสถิติของ Titanic ด้วยรายรับ 52.7 ล้านดอลลาร์  บรรดาผู้จัดการโรงภาพยนตร์ในปักกิ่งทำนายว่า รายรับรวมทั้งหมดน่าจะเพิ่มขึ้นเป็น 800 ล้านดอลลาร์ภายในปีนี้ ถึงแม้ว่านั่นจะยังอยู่ห่างไกลจาก 9.8 พันล้านดอลลาร์ที่สหรัฐอเมริกาได้รับในปี 2008 แต่จีนมีโรงภาพยนตร์เพียง 4,100 โรงเท่านั้น เทียบกับ 38,834 โรงในสหรัฐอเมริกา  Han San-ping ประธานของ China Film Group สตูดิโอผลิตภาพยนตร์ที่ใหญ่ที่สุดของประเทศ ซึ่งควบคุมการจัดจำหน่ายภาพยนตร์ต่างประเทศในจีน เพิ่งจะกล่าวกับผู้ชมในเทศกาลภาพยนตร์เซี่ยงไฮ้ว่า รายได้จากค่าเข้าชมภาพยนตร์ของประเทศจะมากกว่า 4.4 พันล้านดอลลาร์ภายในอีก 10 ปีข้างหน้า โดยชี้ว่าศักยภาพของประชากรจีน 1.3 พันล้านคนยังไม่ได้ถูกใช้อย่างเต็มที่

เวลาของการแข่งขันยังไม่สิ้นสุด โรงภาพยนตร์ใหม่ๆ เกิดขึ้นทุกสัปดาห์ โดยเพิ่มจำนวนขึ้นในเมืองที่มีขนาดเล็กลงเรื่อยๆ  Dadi Cinemas Co. บริษัทจากฮ่องกงซึ่งเริ่มก่อสร้างโรงภาพยนตร์ในจีนเมื่อไม่ถึง 3 ปีก่อน จะมีโรงภาพยนตร์ 300 โรงก่อนที่จะถึงสิ้นปีนี้  John Sham ประธานของ Dadi กล่าวว่า บริษัทมีเป้าหมายที่จะสร้างโรงภาพยนตร์ 1,500 โรงภายในอีก 5 ปีข้างหน้า กลยุทธ์ของ Dadi นั้นมุ่งความสนใจไปที่เมืองระดับสอง ซึ่งส่วนใหญ่ยังไม่มีโรงภาพยนตร์ และเพื่อทำให้ราคาบัตรเข้าชมภาพยนตร์เหลือเพียง 1 ใน 3 ของราคาในเมืองใหญ่  “เราเก็บค่าเข้าชมระหว่าง 2-3.5 ดอลลาร์ แต่ราคาเฉลี่ยในเมืองใหญ่จะอยู่ที่ระหว่าง 7-12 ดอลลาร์ ซึ่งสูงจนน่าแปลกใจเมื่อเปรียบเทียบกับระดับเงินเดือนโดยเฉลี่ย” Sham กล่าว

จำนวนผู้ชมที่เพิ่มขึ้นทำให้ผู้สร้างภาพยนตร์รู้ตัวเลขจำนวนผู้ชมขั้นต่ำสำหรับภาพยนตร์ที่อิงอยู่กับความเป็นจีน แต่เงินทุนที่ได้รับจากภาคเอกชนจะช่วยให้ผู้สร้างภาพยนตร์สามารถลดข้อจำกัดทางด้านการเมืองลงได้หรือไม่นั้นยังเป็นที่สงสัย  “ในท้ายที่สุด มันเป็นเรื่องของเงิน และภาพยนตร์การเมืองไม่ทำเงิน” ผู้กำกับภาพยนตร์ที่ไม่ปรารถนาจะเปิดเผยชื่อคนหนึ่งกล่าว  ผู้ชมชาวจีนอยากจะลืม พวกเขาไม่อยากคิดมาก แต่อย่างน้อยที่สุด โครงสร้างทางการค้าแบบใหม่ก็หมายความว่าผู้กำกับไม่จำเป็นต้องให้ความสำคัญกับรสนิยมอันหลากหลายในการพยายามเข้าถึงผู้ชมชาวเอเชียจำนวนมาก  “เราไม่ต้องจ้างนักแสดงเพราะว่าเขาเป็นคนเกาหลีหรือคนญี่ปุ่น และเขาจะช่วยเพิ่มยอดขายให้กับเราในประเทศนั้นๆ” Chan กล่าว  “ในอดีต คุณต้องลงเอยที่ดาราแบบสหประชาชาติเพื่อดึงดูดตลาดในที่ต่างๆ”

Bodyguards and Assassins สร้างโดย Cinema Popular บริษัทร่วมทุนระหว่าง Bona International หนึ่งในบริษัทจัดจำหน่ายภาพยนตร์ที่ใหญ่ที่สุดในจีน, Huang Jianxin ผู้กำกับและผู้อำนวยการสร้างชาวจีน และ Chan  บริษัทวางแผนที่จะสร้างภาพยนตร์ 15 เรื่องภายในอีก 3 ปีข้างหน้า รวมถึง Jung Ku: The Man From 18^th Hell และภาพยนตร์ผจญภัยย้อนยุคซึ่ง Chan จะลงมือกำกับเอง นั่นคือ The Flying Guillotines และภาพยนตร์แอ็กชันเกี่ยวกับกลุ่มทหารที่จะทำการลอบสังหารองค์จักรพรรดิ

เมื่อ 5 ปีก่อน ผู้สร้างภาพยนตร์ชาวจีนต้องอาศัยผู้อำนวยการสร้างชาวฮ่องกงสำหรับเงินทุนสนับสนุนการสร้างภาพยนตร์ ซึ่งคนเหล่านั้นคือผู้ควบคุมช่องทางการจัดจำหน่ายภาพยนตร์นอกประเทศจีน ซึ่งภาพยนตร์ที่ใช้ทุนสร้างจำนวนมากจำเป็นต้องออกฉายเพื่อเรียกทุนคืน  แม้ว่าพวกเขาจะยังคงมองไปที่บริษัทในฮ่องกงสำหรับความเชี่ยวชาญของคนเหล่านั้น แต่บริษัทผู้สร้างภาพยนตร์ของชาวจีนก็มีบทบาทมากยิ่งขึ้น  Shanghai Film Group หนึ่งในบริษัทยักษ์ใหญ่ด้านการสร้างภาพยนตร์ของจีน เพิ่งประกาศเมื่อเร็วๆ นี้ถึงการร่วมทุนกับ Hong Kong studio Media Asia Films และ Guoli Changsheng Media บริษัทในปักกิ่ง  โครงการแรกของพวกเขาคือเรื่องราวที่แต่งขึ้นเกี่ยวกับจอมยุทธ์ศิลปินที่ชื่อ Chen Zhen ซึ่งกำกับโดย Andrew Lau และภาพยนตร์ดรามาย้อนยุคอย่าง In the Qing Dynasty ซึ่งกำกับโดย Jia Zhangke ผู้กำกับภาพยนตร์สายศิลปะชื่อดัง

ถึงแม้รายรับจากค่าเข้าชมภาพยนตร์จะสูงขึ้น แต่ผู้คนในวงการภาพยนตร์จีนก็ยังไม่ตระหนักถึงกุญแจดอกสำคัญของที่มาแห่งรายได้ นั่นคือ รายได้จากส่วนอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องกับภาพยนตร์  ในฮอลลีวูด รายได้จากค่าเข้าชมภาพยนตร์คิดเป็นเพียง 30 เปอร์เซ็นต์ของรายได้ทั้งหมด รายได้ส่วนที่เหลือนั้นมาจากค่าลิขสิทธิ์ทางโทรทัศน์ DVD และสินค้าที่ระลึกต่างๆ  “รายได้นอกเหนือจากค่าเข้าชมต่ำมากในจีน—ไม่ถึง 20 เปอร์เซ็นต์—เพราะโทรทัศน์ยังเป็นระบบผูกขาด และ DVD ละเมิดลิขสิทธิ์ก็ยังเป็นปัญหาที่ใหญ่มาก” Sham กล่าว “ยังมีช่องทางในการหารายได้เหลืออยู่อีกมาก”

จีนพิสูจน์แล้วว่ามัสคอตประจำกีฬาโอลิมปิกสามารถทำรายได้อย่างมหาศาล คงอีกไม่นาน บรรดาผู้สร้างภาพยนตร์คงจะสามารถคิดหาช่องทางโกยเงินแบบนั้นได้บ้าง

แปลและเรียบเรียงจาก “On the Set in China: Home Movies” โดย Sonia Kolesnikov-Jessop ใน Newsweek, September 21, 2009

ยูกิโอะ ฮาโตยามะ

หลังจากปกครองดูแลประเทศมาเป็นเวลาเกือบ 54 ปี (เว้นวรรคไป 11 เดือนในช่วงปี 1993-1994) ในที่สุด พรรค LDP (Liberal Democratic Party) ก็ถึงคราวต้องก้าวลงจากบัลลังก์ พร้อมกับทิ้งภาระอันหนักหน่วง โดยเฉพาะปัญหาทางด้านเศรษฐกิจ ให้กับพรรค DPJ (Democratic Party of Japan) ที่ต้องก้าวเข้ามารับภาระต่อ  เมื่อผลการเลือกตั้งทั่วไปเมื่อวันที่ 30 สิงหาคม 2009 ปรากฏว่าพรรค DPJ จะได้เป็นแกนนำในการจัดตั้งรัฐบาล และนายยูกิโอะ ฮาโตยามะ (Yukio Hatoyama) ผู้นำของพรรค จะได้ก้าวขึ้นเป็นนายกรัฐมนตรีคนต่อไป

ญี่ปุ่นประสบปัญหาภาวะเศรษฐกิจตกต่ำมาตั้งแต่ช่วงต้นของทศวรรษ 1990 และจนกระทั่งปัจจุบัน ปัญหาดังกล่าวก็ดูจะยังไม่มีทีท่าดีขึ้น  จากที่เคยมีขนาดของเศรษฐกิจใหญ่กว่าจีนถึง 4 เท่าในช่วงต้นของทศวรรษนี้ แต่จีนซึ่งมีอัตราการเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจอยู่ในระดับ 8 เปอร์เซ็นต์ต่อปี มีแนวโน้มว่าจะแทรงหน้าญี่ปุ่นก่อนจะถึงปี 2010

ทากาชิ โยโกตะ (Takashi Yokota) วิเคราะห์ถึงความพ่ายแพ้ของพรรค LDP ใน Newsweek ไว้อย่างน่าสนใจ เขาวิเคราะห์ว่า ความล้มเหลวของพรรค LDP มีเหตุผลหลักอยู่ 2 ข้อคือ  ข้อแรก การทุ่มเงินเพื่อหวังคะแนนเสียงจากประชาชนซึ่งเป็นโมเดลหลักทางการเมืองของพรรคนั้นไม่มีความยั่งยืน ในสภาวะที่ประเทศอยู่ในภาวะเศรษฐกิจตกต่ำและมีหน้าสาธารณะสูงถึง 8 ล้านล้านดอลลาร์  ข้อสอง พรรค LDP ถูกทำให้อ่อนแออย่างถึงที่สุดจากผู้ที่ได้รับการขนานนามว่าเป็นฮีโร่ของพรรค—นายจุนอิชิโร โคอิสุมิ (Junichiro Koizumi) อดีตนายกรัฐมนตรี—แผนการปฏิรูปของโคอิสุมิในช่วงที่เขาดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรี ถึงแม้จะได้รับการสนับสนุนและถูกมองว่าจะส่งผลดีต่อญี่ปุ่นในขณะนั้น แต่มันกลับทำให้เกิดผลเสียตามมาโดยไม่ได้ตั้งใจ 2 ประการคือ การลดความสามารถในการบริหารประเทศอย่างมีประสิทธิภาพ และการแบ่งแยกฐานเสียงของพรรค

กลยุทธ์หลักของพรรค LDP ในทศวรรษ 1970 นั้นชัดเจนแจ่มชัด นายกรัฐมนตรีคาคัวอิ ทานากะ (Kakuei Tanaka) ทำการปรับปรุงโครงสร้างพื้นฐาน ก่อสร้างโครงข่ายเส้นทางรถยนต์และรถไฟเชื่อมต่อระหว่างเมืองกับชนบท ซึ่งส่งผลต่อการพัฒนาทางด้านอุตสาหกรรมของญี่ปุ่น มันช่วยกระจายเม็ดเงินไปในทุกภาคส่วน และทำให้สังคมญี่ปุ่นมีความเท่าเทียมกันมากขึ้น

และเมื่อนโยบายของทานากะประสบความสำเร็จ นั่นก็หมายถึงความเข้มแข็งของพรรค LDP

หลายสิบปีต่อมา สมาชิกรุ่นต่อๆ มาของพรรคก็ยังคงเดินเครื่องแจกจ่ายความมั่งคั่งไปสู่กลุ่มผู้สนับสนุน และการล็อบบี้จากบรรดาบริษัทต่างๆ ก็กลายเป็นเสาเข็มค้ำจุนพรรค  พลังอำนาจของพรรค LDP มีพื้นฐานมาจากการประสบความสำเร็จเป็นอย่างสูงของภาคการส่งออกและความพยายามในการกระตุ้นความต้องการภายในประเทศ ซึ่งช่วยสร้างความเจริญเติบโตให้กับประเทศ  และแน่นอน ภาษีที่รัฐได้รับก็เพิ่มมากขึ้น พรรค LDP จึงไม่เดือดร้อนในเรื่องงบประมาณสำหรับการรักษาฐานเสียง

แต่ข่าวร้ายก็มาเยือนเมื่อก้าวเข้าสู่ทศวรรษ 1990 เมื่อปัญหาฟองสบู่แตกในภาคอสังหาริมทรัพย์จุดชนวน “ทศวรรษแห่งความล้มเหลว” ของญี่ปุ่น  ราคาอสังหาริมทรัพย์ดิ่งลงเหว ความต้องการภายในประเทศหดหาย และภาคการเงินกำลังได้รับผลกระทบจากภาวะหนี้เสีย  พรรค LDP ล้มเหลวในการแก้ปัญหาเหล่านี้ แทนที่จะยอมรับการเติบโตที่ถดถอยและลงทุนในอุตสาหกรรมแห่งอนาคต พรรค LDP กลับยังคงทุ่มเงินให้กับพันธมิตรในภาคการก่อสร้างและในภาคชนบท ผลก็คือ รัฐบาลญี่ปุ่นใช้จ่ายเงินจำนวนมหาศาลอย่างไม่น่าเชื่อในการก่อสร้างถนนและสะพานอย่างไร้เป้าหมาย  GDP โดยเฉลี่ยในทศวรรษ 1990 ของประเทศต่ำกว่า 2 เปอร์เซ็นต์ และผู้สนับสนุนพรรคเริ่มมองเห็นด้านมืด—ความสุขสบายที่คนในพรรคได้รับจากกลุ่มผลประโยชน์และปัญหาการคอร์รัปชัน—จนทำให้พรรคไม่สามารถครองเสียงข้างมากในสภาผู้แทนราษฎรเมื่อครั้งการเลือกวันที่ 18 กรกฎาคม 1993 เอาไว้ได้

ในขณะที่เงื่อนไขต่างๆ เลวร้ายมากขึ้น แต่พรรค LDP กลับยังคงเดินตามเส้นทางเดิมๆ อย่างมืดบอด  ตั้งแต่ปี 1992 จนถึงปี 2002 มีโครงการกระตุ้นเศรษฐกิจออกมาถึง 18 โครงการ แต่ทั้งหมดนั้นปราศจากแนวคิดใหม่ และเต็มไปด้วยการใช้จ่ายที่ไร้ประโยชน์

พรรค LDP ยังคงอยู่ในอำนาจ แต่นั่นก็เป็นเพราะญี่ปุ่นขาดแคลนทางเลือกอื่นอย่างแท้จริง คู่แข่งที่สำคัญของพรรค LDP คือพรรคสังคมนิยมและพรรคคอมมิวนิสต์ ซึ่งไม่เป็นที่น่าดึงดูดสำหรับชาวญี่ปุ่นหัวอนุรักษ์ที่เป็นคนส่วนใหญ่ของประเทศ

เมื่อถึงปี 2001 จุนอิชิโร โคอิสุมิ ก็ก้าวขึ้นสู่เวที และในทันทีทันใด มันดูเหมือนว่าพรรค LDP จะค้นพบผู้ที่จะช่วยให้รอด—ผู้นำที่จะจัดการกับพฤติกรรมเก่าๆ ซึ่งไร้ประสิทธิภาพ และริเริ่มการบริหารจัดการในยุคใหม่—โคอิสุมิวัย 59 ปีในขณะนั้นแตกต่างจากแบบแผนดั้งเดิมของพรรคทั้งรูปแบบและเนื้อหา เขาไว้ผมยาว หลงใหลดนตรีเฮฟวีเมทัล และมีรูปแบบการทำงานเฉพาะตัว  โคอิสุมิได้รับการเลือกตั้งจากลักษณะเฉพาะตัวที่โดดเด่นและความรู้ความสามารถที่เขามี ผู้คนปรบมือให้เขาเมื่อเขายืนกรานว่าจะ “ไม่มีการเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจที่ปราศจากการปฏิรูปโครงสร้างพื้นฐาน”

ที่ผ่านมา ประเทศญี่ปุ่นถูกบริหารจัดการโดยพรรคการเมืองพรรคเดียว ซึ่งถ่ายเทภาษีไปสู่อุตสาหกรรมที่ให้การสนับสนุน และกระจายความมั่งคั่งไปสู่พันธมิตร และบัดนี้ ระบบกำลังแข็งทื่อ และความเติบโตได้สูญหายไปแล้ว โคอิสุมิสัญญาว่าจะยุติสิ่งเหล่านี้ และจะทำให้ระบบตลาดทำงานได้

โคอิสุมิเริ่มต้นด้วยการใช้ต้นทุนส่วนตัวในการโจมตีบรรดาก๊กเหล่าต่างๆ ภายในพรรค และแต่งตั้งคณะรัฐมนตรีด้วยตัวเขาเอง แทนที่จะยอมให้กลุ่มต่างๆ ภายในพรรคเสนอรายชื่อตามลำดับอาวุโส เขาประกาศโจมตีกลุ่มในพรรคต่อสาธารณชนว่าเป็น “พลังต่อต้าน” การปฏิรูปของเขา

ในด้านเศรษฐกิจ โคอิสุมิตัดงบประมาณรายจ่ายทางการเมือง เขาดำเนินการปฏิรูประบบตลาดเสรี ผ่อนปรนกฎหมายแรงงาน แปรรูปหน่วยงานของรัฐ และพยายามทำความสะอาดหนี้เสียในภาคธนาคาร  การแปรรูปกิจการไปรษณีย์ในปี 2005 คือจุดสิ้นสุดของนโยบายทางด้านเศรษฐกิจ มันช่วยเพิ่มตำแหน่งงานมากกว่า 240,000 ตำแหน่ง และทำให้สามารถควบคุมปริมาณเงินได้มากกว่า 2 ล้านล้านดอลลาร์  โคอิสุมิกล่าวว่า การแปรรูปนั้นทำเพื่อลดขนาดของรัฐบาล ตลาดที่เสรีมากขึ้น และการใช้ทรัพย์สินของกิจการไปรษณีย์ที่มีประสิทธิภาพมากขึ้น

เมื่อระยะเวลาของโคอิสุมิจบสิ้นลงเมื่อสามปีก่อน มันก็ยิ่งชัดเจนมากขึ้นว่า นอกจากการพัฒนาปรับปรุงพรรคและประเทศ เขาก็ได้ทิ้งปัญหาใหม่ไว้ให้กับทั้งสองส่วนนั้นด้วย  แทนที่จะทำความสะอาดพรรค LDP อย่างที่เขาให้สัญญาเอาไว้ เขากลับมุ่งทำลายกลุ่มที่เป็นคู่แข่ง (หนึ่งในนั้นเป็นกลุ่มที่สืบทอดมาจากทานากะ) และวางตัวพันธมิตรของเขาไว้ในตำแหน่งสำคัญ  โคอิสุมิพยายามอย่างจริงจังที่จะทำให้เกิดการแข่งขันในระบบเศรษฐกิจ เช่น การตัดงบประมาณสนับสนุนพื้นที่ในเขตชนบท และแก้กฎหมายการจ้างงาน โดยการอนุญาตให้บริษัทจ้างหรือปลดคนงานได้ง่ายขึ้น แต่คำสัญญาในเรื่องการเจริญเติบโตนั้นช้าเกินไปสำหรับการจะช่วยพยุงระบบเศรษฐกิจ กฎเกณฑ์การจ้างงานแบบใหม่ก่อให้เกิดลูกจ้างชั่วคราวรายได้ต่ำจำนวนมหาศาล ซึ่งยิ่งเป็นการทำลายอุปสงค์ที่อยู่ก้นเหวอยู่แล้ว เงินเฟ้อยังดำเนินต่อไป และราคาที่ต่ำลงก็เป็นอีกเหตุผลหนึ่งที่ทำให้ประชาชนเลื่อนการซื้อสินค้าต่างๆ ออกไป  นักวิจารณ์เริ่มกล่าวหาว่าโคอิสุมิละเลยปัญหาการเพิ่มจำนวนขึ้นของผู้มีรายได้น้อย และเป็นผู้ทำให้ช่องว่างของรายได้เพิ่มมากขึ้นจนกลายเป็นสถิติ

นอกจากนี้ โคอิสุมิยังลดความสามารถของพรรค LDP ในการฟื้นจากไข้  คำวิจารณ์จำนวนมากในเรื่องการแบ่งพรรคแบ่งพวกภายในพรรค เป็นเรื่องดีที่จะทำให้มีการฝึกฝนนักการเมืองรุ่นใหม่สำหรับการเมืองที่ยุ่งเหยิงเละเทะของญี่ปุ่น และเพื่อปรับปรุงประสิทธิภาพในการหาฉันทมติเกี่ยวกับนโยบายของพรรค แต่สิ่งเหล่านี้ไม่เกิดขึ้น โคอิสุมิทำให้กลุ่มต่างๆ อ่อนแอและไม่สนับสนุนให้สมาชิกใหม่ของพรรคทำสิ่งเหล่านั้น พรรค LDP ปราศจากหนทางที่มีประสิทธิภาพในการประสานความร่วมมือระหว่างตำแหน่งต่างๆ ภายในพรรค นี่จึงทำให้ผู้สืบทอดตำแหน่งของโคอิสุมิไม่สามารถประสานสมาชิกทั่วไปเข้ากับชนชั้นนำของพรรคในประเด็นยากๆ ได้ เช่น การลดรายจ่ายในการสร้างถนนที่ไม่เป็นประโยชน์ นายกรัฐมนตรียาสุโอะ ฟูกูดะ (Yasuo Fukuda) ถูกกดดันให้ต้องละความพยายามที่จะทำเรื่องเช่นนั้น และนายทาโร อาโสะ (Taro Aso) ก็ผ่านงบประมาณกระตุ้นเศรษฐกิจจำนวน 150 พันล้านดอลลาร์เมื่อเดือนพฤษภาคมที่ผ่านมา เพียงเพราะอยู่ในช่วงเวลาคับขันของวิกฤตเศรษฐกิจ

พรรค LDP ยังคงเผชิญหน้ากับปัญหาอีกอย่างหนึ่งที่โคอิสุมิไม่ได้ทำการแก้ไข นั่นคือธรรมเนียมการเมืองแบบสืบเชื้อสาย ผู้สืบทอดตำแหน่งของโคอิสุมิทุกคน—ชินโซ อะเบะ (Shinzo Abe) ฟูกูดะ และแน่นอน อาโสะ—มาจากราชวงศ์นักการเมือง  ทั้งพ่อและปู่ของโคอิสุมิเคยมีตำแหน่งในคณะรัฐมนตรี ส่วนอาเบะ ฟูกูดะ และอาโสะ ทั้งหมดคือลูกชายหรือหลานชายของนายกรัฐมนตรี แนวโน้มเช่นนี้ ซึ่งแพร่กระจายไปทั่วทั้งรัฐสภา ได้ผลิตผู้นำที่ไม่มีทักษะทางด้านการเมือง นอกจากนี้ยังถูกมองว่าเป็นพวกที่ถูกตามใจ และเข้าไม่ถึงประชาชนคนธรรมดา

การพ่ายแพ้การเลือกตั้งของพรรค LDP เมื่อวันที่ 30 สิงหาคมที่ผ่านมา โยโกตะกล่าวว่ามันอาจนำมาซึ่งผลร้าย 2 ข้อ  ข้อแรก พรรค LDP อาจแตกสลาย แกนนำคนสำคัญของพรรคจำนวนหนึ่งได้คาดการณ์ถึง “การปรับเปลี่ยนทางการเมือง” ภายหลังการเลือกตั้ง  โยชิมิ วาตานาเบะ (Yoshimi Watanabe) อดีตสมาชิกพรรค ได้ก่อตั้งพรรคใหม่เรียบร้อยแล้ว และ คูนิโอะ ฮาโตยามะ (Kunio Hatoyama) อดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกิจการภายใน ก็กำลังเตรียมประกาศตั้งพรรคใหม่ของตนเช่นกัน

ข้อสอง ซึ่งน่าจะเป็นไปได้มากกว่า คือพรรค LDP จะก่อกำเนิดขึ้นมาใหม่ในฐานะพรรคที่แตกต่างจากเดิมอย่างสิ้นเชิง ด้านหนึ่งคือการเน้นให้ความสำคัญในเรื่องการเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจ ซึ่งตรงกันข้ามกับพรรค DPJ ที่เน้นในเรื่องสวัสดิการสังคม  ถึงแม้ว่าพรรค LDP ซึ่งได้เรียนรู้บทเรียนจากยุคสมัยของโคอิสุมิ จะประกาศยืนยันเมื่อเร็วๆ นี้ว่าจะตัดขาดจากแบบแผนดั้งเดิมทางการตลาด แต่พลังอนุรักษนิยมก็ยังคงดูเหมือนจะมีอยู่มากกว่าพรรค DPJ โดยเฉพาะในห้วงขณะที่พรรคกำลังพยายามปรับปรุงตัวเอง

มีความเป็นไปได้ว่าทั้งสองพรรคจะแยกทางเดินกันชัดเจน พรรคหนึ่งสนับสนุนการเจริญเติบโตสำหรับการก่อร่างพรรคใหม่ ขณะที่อีกพรรคหนึ่งสนับสนุนสวัสดิการ  ไม่ว่าผลจะออกมาทางด้านใด มันจะเป็นการปรับปรุงการเมืองอันสับสนยุ่งเหยิงของญี่ปุ่นอย่างขนานใหญ่

ไม่ว่าจะเกิดอะไรขึ้น สิ่งหนึ่งที่เกิดขึ้นอย่างแน่นอนก็คือ ระบบการเมืองที่ปกครองญี่ปุ่นมาเป็นเวลา 50 ปี—ผ่านทางผลประโยชน์และเล่ห์เหลี่ยมทางการเมือง—คงจะมีชีวิตอยู่ได้อีกไม่นานนัก

แปลและเรียบเรียงจาก “How Koizumi did in the LDP” โดย Takashi Yokota ใน Newsweek, August 24 & 31, 2009